thumb|240px|Grób Włodzimierza Sawczuka na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Włodzimierz Sawczuk (ur. 16 sierpnia 1925 w Białymstoku, zm. 4 grudnia 2010 w Warszawie) – generał broni Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Politycznego WP (1972–1980), wiceminister obrony narodowej. Poseł na Sejm PRL VII i VIII kadencji.
Życiorys Służba wojskowa Syn Jana i Tekli. W latach 1944–1946 służył jako dowódca drużyny w 3 Pułku Piechoty 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Uczestniczył w walkach o Berlin. Po wojnie służył jako szef kompanii, a następnie dowódca plutonu i kompanii 3 pp. W latach 1949–1951 był sekretarzem Komitetu Partyjnego Warszawskiego Okręgu Wojskowego. W latach 1951–1952 przebywał w Moskwie na Wyższym Kursie Akademickim przy Wojskowej Akademii Politycznej im. Lenina. Przez kolejne trzy lata był zastępcą dowódcy dywizji piechoty do spraw politycznych. W latach 1956–1961 pełnił służbę w Głównym Zarządzie Politycznym WP, gdzie przez 2 lata był starszym instruktorem oddziału, a następnie szefem Oddziału II Inspekcji Zarządu I Organizacyjnego. W 1961 skierowany został do Moskwy na studia w Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K. Woroszyłowa. W lipcu 1965 został szefem Zarządu Politycznego – zastępcą dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego do spraw politycznych. 29 września 1966 na mocy uchwały Rady Państwa PRL awansowany na generała brygady. Nominację wręczył mu w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL Edward Ochab. Od lipca do października 1968 był zastępcą dowódcy 2 Armii WP do spraw politycznych, z którą uczestniczył w operacji „Dunaj”. W 1971 został zastępcą szefa, a 8 czerwca 1972 został wyznaczony na stanowisko szefa Głównego Zarządu Politycznego WP (na miejsce gen. dyw. Jana Czapli). W październiku 1972 na mocy uchwały Rady Państwa PRL awansowany do stopnia generała dywizji. Nominację odebrał w Belwederze 11 października 1972 z rąk przewodniczącego Rady Państwa Henryka Jabłońskiego. Równocześnie, od 10 października 1973, piastował urząd wiceministra obrony narodowej. W październiku 1975 na mocy uchwały Rady Państwa PRL awansowany do stopnia generała broni. Nominację wręczył mu 10 października 1975 w Belwederze I sekretarz KC PZPR Edward Gierek. Z urzędu przewodniczył Radzie Nauk Społecznych MON.
Usunięty ze stanowiska szefa Głównego Zarządu Politycznego WP i wiceministra obrony narodowej w maju 1980, w lipcu 1982 przeniesiony do służby dyplomatycznej i mianowany ambasadorem nadzwyczajnym i pełnomocnym PRL w Libii. Na tym stanowisku pozostawał do czerwca 1986, po czym przebywał w dyspozycji ministra obrony narodowej. W dniu 24 marca 1988 przeniesiony w stan spoczynku w wieku 62 latJanusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 tom III, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010, s. 379..
Po jego śmierci w prasie nie został opublikowany ani jeden nekrolog. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie bez asysty wojskowej (kwatera FII-10-13)Wyszukiwarka grobów w Warszawie.. W pogrzebie wzięli udział m.in. generałowie Józef Baryła i Mieczysław Michalik.
Działalność polityczna Od sierpnia 1949 był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1951 był sekretarzem podstawowej organizacji partyjnej przy Sztabie Warszawskiego Okręgu Wojskowego. W 1953 został członkiem egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Zielonej Górze. W latach 1971–1975 pełnił funkcję członka Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR, a w latach 1975–1981 członka Komitetu Centralnego PZPR. W latach 1976–1985 był posłem VII i VIII kadencji Sejmu PRL.
Awanse generalskie generał brygady – 1966 generał dywizji – 1972 generał broni – 1975
Opinie W swoich wspomnieniach z 1992 zatytułowanych „Stan wojenny dlaczego?” (s. 158) Wojciech Jaruzelski następująco wyraził się o generale: „Sawczuk – początkowo oficer liniowy. Ale od wielu lat w aparacie politycznym. Dobry organizator. Energiczny, stanowczy, władczy. Z czasem przeradzało się to coraz bardziej w sztywność, arbitralność, obcesowość. Kolidowało zwłaszcza z funkcją polityczną, z koniecznością pozyskiwania, zjednywania ludzi. Dlatego spowodowałem jego odejście z funkcji szefa Głównego Zarządu Politycznego. Mogę zrozumieć jego rozgoryczenie”.
W latach 70. gen. Włodzimierz Sawczuk słynął w WP z wyjątkowej bezwzględności i brutalności wobec podwładnych. Mówią o tym otwarcie w swoich wspomnieniach m.in. gen. Wojciech Jaruzelski i Mieczysław RakowskiMieczysław Rakowski, „Dzienniki polityczne”, tom VII, Warszawa 2003..
Życie prywatne Mieszkał w Warszawie. Żonaty z Barbarą z domu Szymańską (1925–2013). Małżeństwo miało dwóch synówJanusz Królikowski, Generałowie i Admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom IV, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010..
Ordery i odznaczenia W trakcie ponad 40-letniej służby w LWP otrzymał m.in. następujące odznaczenia: Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1980) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy Order Sztandaru Pracy I klasy (1973) Order Sztandaru Pracy II klasy (1968) Krzyż Walecznych Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Medal „Za udział w walkach o Berlin” Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1968) Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1973) Srebrny Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” (1968) Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” Srebrna Odznaka „Za zasługi w ochronie porządku publicznego” Brązowa Odznaka „Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego” Medal Komisji Edukacji Narodowej (1973) Złota Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej” (1976)Cenne wyróżnienia dla wojskowych działaczy w dziedzinie kultury fizycznej, „Żołnierz Wolności”, nr 251, 21 października 1976, s. 1. Złote Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1968)Odznaczenia młodzieżowe dla generałów i oficerów, „Żołnierz Wolności”, nr 244, 14 października 1968, s. 2. Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych (1975)„Strażak: pismo Związku Ochotniczych Straży Pożarnych”, nr 24 (542), 16–31 grudnia 1975, s. 4. Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Złota Honorowa Odznaka PTTK (1976)Spotkanie kierownictwa GZP WP z przedstawicielami ZG PTTK, „Żołnierz Wolności”, nr 268, 10 listopada 1976, s. 5. Medal za zasługi dla Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki (1979)„Wojskowy Przegląd Historyczny”, nr 4, październik–grudzień 1979, s. 329. Złota Odznaka Kół Młodzieży Wojskowej Odznaka „Zasłużony Działacz SZMW” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Odznaka Kościuszkowska Medal Sztabu Generalnego WP „Amor Patriae Suprema Lex” Medal pamiątkowy „Zasłużonemu dla Pomorskiego Okręgu Wojskowego” Odznaka „Zasłużony dla Śląskiego Okręgu Wojskowego” Medal pamiątkowy „Za zasługi dla Warszawskiego Okręgu Wojskowego” Medal „Zasłużonemu dla Lotnictwa” Medal „Za zasługi dla Wojsk Obrony Powietrznej Kraju” Medal „Za Zasługi dla Marynarki Wojennej” Medal pamiątkowy 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Tadeusza Kościuszki (1974)W 3 Berlińskim Pułku Zmechanizowanym, „Żołnierz Wolności”, nr 224, 20 września 1974, s. 2. Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1977)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 3, 27 lutego 1978, s. 5. Złota Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” (1968)Śląski Okręg Wojskowy nagrodzony honorową odznaką „Zasłużonemu w rozwoju województwa katowickiego”, „Żołnierz Wolności”, nr 143, 18 czerwca 1968, s. 1. Odznaka „Budowniczego Wrocławia” Złota odznaka „Zasłużony dla Dolnego Śląska” Odznaka Honorowa Miasta PoznaniaWychowawca, „Żołnierz Wolności”, nr 150, 26 czerwca 1968, s. 3. Odznaka „Zasłużony dla rozwoju Ziemi Lubuskiej” Medal „Za długoletnią, ofiarną służbę” (nadany przez ministra obrony narodowej, 1988) Tytuł "Honorowy Hutnik Huty Batory (1968) Order Czerwonego Sztandaru (Związek Radziecki, 1968) Order Przyjaźni Narodów (Związek Radziecki, 1973) Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki) Medal jubileuszowy „Dwudziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki, 1972) Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki, 1975) Medal jubileuszowy „60 lat Sił Zbrojnych ZSRR” (Związek Radziecki, 1979) Medal „30 lat Bułgarskiej Armii Ludowej” (Bułgaria, 1974) Order Czerwonego Sztandaru (Czechosłowacja, 1979)Delegacja ludowego Wojska Polskiego zakończyła wizytę w Czechosłowacji, „Żołnierz Wolności”, nr 157, 7 lipca 1979, s. 1. Medal „Za umacnianie Przyjaźni Sił Zbrojnych” III klasy (Czechosłowacja, 1970) Order Wolności i Niepodległości I klasy (Korea Północna, 1977) Order Za bojowe Zasługi” (Mongolia, 1977) Złoty Order Zasług dla Ojczyzny (NRD, 1975) inne odznaczenia i medale pamiątkowe
Wybrane publikacje Rola Partii w tworzeniu i kształtowaniu ludowych Sił Zbrojnych, [w:] „Wojskowy Przegląd Historyczny”, 1973, nr 3, s. 17–37 WAP – ośrodek myśli marksistowsko-leninowskiej w Siłach Zbrojnych PRL, [w:] „Wojsko Ludowe”, 1976, rocznik 27, nr 9, s. 5–13 W służbie socjalizmu i pokoju. 60 lat Armii Radzieckiej, [w:] „Wojsko Ludowe”, 1978, rocznik 29 nr 2, s. 24–29 Ideowe aspekty Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej w działalności partyjno-politycznej Sił Zbrojnych PRL, [w:] Sześćdziesiąt lat Wielkiego Października. Materiały z ogólnowojskowej konferencji naukowej poświęconej rocznicy Wielkiej Rewolucji Październikowej, Warszawa, Wojskowa Akademia Polityczna, 1978 Polsko-radziecka przyjaźń i braterstwo broni są naszą wspólną historyczną zdobyczą, [w:] „Żołnierz Wolności”, 1978, rocznik 29, nr 152, s. 2
Przypisy
Bibliografia Kto jest kim w Polsce 1984. Informator encyklopedyczny, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984. Leszek Grot, Tadeusz Konecki, Edward Nalepa, Pokojowe dzieje Wojska Polskiego, Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej, Warszawa 1988. Wojciech Jaruzelski, Stan wojenny dlaczego, Oficyna Wydawnicza „BGW”, Warszawa 1992. Lech Kowalski, Kryptonim „Dunaj”: udział wojsk polskich w interwencji zbrojnej w Czechosłowacji, Książka i Wiedza 1992. Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1995. Henryk Kosk, Generalicja Polska, tom II, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001. Janusz Królikowski, Generałowie i Admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom IV, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010. Dane o odznaczeniach na podstawie kroniki w kwartalniku „Wojskowy Przegląd Historyczny” (1960–1989).
Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Politycznej im. W.I. Lenina Kategoria:Ambasadorowie Polski w Libii Kategoria:Ambasadorowie PRL Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Zielonej Górze Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Generałowie broni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Białymstoku Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką PTTK Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem za Odrę, Nysę, Bałtyk Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach o Berlin” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”