Grand Theft Auto IV (również: GTA IV, GTA 4) – przygodowa gra akcji wyprodukowana przez Rockstar North i wydana przez Rockstar Games. Jest to dziewiąta część serii gier Grand Theft Auto.

Premiera

Została wydana 29 kwietnia 2008 roku na konsole PlayStation 3 i Xbox 360. Początkowo gra w wersji na komputery osobiste miała zostać wydana 18 listopada w USA i 21 listopada w Europie. Wersja konsolowa miała ukazać się jeszcze wcześniej, bo w październiku 2007 roku, jednak serwis IGN poinformował o przełożeniu wydania wersji PC na 2 grudnia z powodu opóźnień w produkcji.

Do czasu konferencji prasowej na Electronic Entertainment Expo (E3), która odbyła się w dniach 10–12 maja 2006 roku, wiadomo było jedynie, że Grand Theft Auto IV będzie dostępne na konsolę PlayStation 3, a Rockstar zaoferuje dodatkową zawartość w wersji na Xboksa 360Video of Microsoft announcing Grand Theft Auto IV for the Xbox 360™ [data dostępu: 9 maja 2006]. Po konferencji prasowej właściciel Rockstar Games, Take-Two Interactive, oświadczył, że Grand Theft Auto IV będzie równocześnie dostępne na konsole PlayStation 3, Xbox 360. Po kilku miesiącach od wydania, oświadczono o pojawieniu się gry na PC w listopadzie 2008 roku. W lutym 2017 roku gra pojawiła się we wstecznej kompatybilności na konsoli Xbox One.

GTA IV działa na autorskim silniku RAGE (Rockstar Advanced Game Engine) .

Sprzedaż

W dzień otwarcia sprzedaży gry, sprzedano około 3,6 miliona kopii, o łącznej wartości zbliżonej do 310 milionów dolarów. W ciągu całego pierwszego tygodnia sprzedaży gry, sprzedanych miało zostać około 6 milionów kopii – co miało jednocześnie przełożyć się na uzyskanie przez grę łącznego przychodu 500 milionów dolarów. Ogólna liczba sprzedanych egzemplarzy w czerwcu 2010 roku na wszystkie platformy wyniosła 17 milionówGTA IV osiąga 17 milionów sprzedanych egzemplarzy – VideoGamer.com, natomiast w lipcu 2013 roku osiągnęła 25 milionów.

Fabuła Głównym bohaterem gry jest Niko Bellic, weteran wojenny z Jugosławii. W samej grze narodowość Niko na żadnym etapie, nie zostaje dokładnie sprecyzowana – wiemy jedynie na pewno, że nie jest on Rosjaninem. Przyjeżdża do Ameryki zachęcony listami od swojego kuzyna Romana, który opowiada mu w nich o „amerykańskim śnie”. Na miejscu okazuje się, że Roman – wbrew temu, co pisał w listach do Niko – wcale nie jest żadnym wystawnie żyjącym milionerem; tylko właścicielem upadającej firmy taksówkarskiej, mieszkającym w zniszczonym apartamencie, oraz samemu popadającym w długi.

Roman staje się pierwszym zleceniodawcą głównego bohatera i zapoznaje go z lokalnym półświatkiem przestępczym. W miarę postępu gracz – wcielając się w postać Niko – poznaje nowe postacie, które zazwyczaj mają także dla niego jakieś zlecenie. Może kontaktować się z nimi zarówno osobiście, jak i za pośrednictwem telefonu komórkowego (za jego pomocą uruchamiany jest również tryb gry wieloosobowej), a z niektórymi z nich zawierać przyjaźnie. Akcja gry rozwija się w zależności od podejmowanych decyzji i kolejności wykonywania otrzymanych zadań. Pozwala to graczowi wpływać na bieg aktualnych zdarzeń oraz zachęca go do ponownego rozpoczęcia zabawy z innym przebiegiem fabuły.

Wykonując konkretne zadania (misje), należy najpierw dotrzeć do celu zaznaczonego na mapie miasta. Trasę można pokonać pieszo, taksówkami, bądź skradzionym pojazdem, wśród których znajdują się m.in. motocykle oraz samochody ciężarowe bądź osobowe. Tradycyjnie w czasie jazdy jest możliwość słuchania wybranej przez siebie stacji radiowej, emitującej licencjonowane utwory muzyczne. Jedną z zaimplementowanych rozgłośni prowadzi Lazlow, znany z wcześniejszych odsłon serii. Po dotarciu na wyznaczone miejsce niejednokrotnie trzeba zmierzyć się z licznymi oponentami – w tym celu można skorzystać z zaoferowanego arsenału broni (m.in. pistolety i różnego rodzaju karabiny).

Rozgrywka Grand Theft Auto IV to przygodowa gra akcji w świecie obserwowanym z perspektywy trzeciej osobyMagazyn GamePro str. 52 (Październik 2007).

By pokonać przeciwników, gracze mają do dyspozycji walkę wręcz, broń palną i ładunki wybuchowe. Świat gry można przemierzać pieszo, pływając lub korzystając z pojazdów. W czasie prowadzenia auta dostępna jest opcja korzystania z perspektywy pierwszej osoby*. W walce wspomagać nas może system przywierania do osłon i automatycznego celowania. Po utracie zdrowia gracz może je odzyskać jedząc, używając apteczek lub wzywając ratowników medycznych. Jeśli gracz popełni przestępstwo, siły porządkowe mogą odpowiedzieć na jego działania, co zostanie zasygnalizowane na ekranie, wyświetlające się gwiazdki (maksymalnie sześć) informują o tym jak wiele sił ściga gracza i jak agresywna będzie wobec niego policja. Gdy gracz opuści teren poszukiwań i będzie unikał wzroku funkcjonariuszy, zainteresowanie policji z czasem spadnie i zniknie.

System osłon pozwala graczowi poruszać się między osłonami, strzelać na oślep i celować w wybranego przeciwnika. Poszczególne części ciała wroga również da się namierzyć. Walka wręcz umożliwia dodatkowe ruchy, takie jak uniki, bloki, rozbrojenie i kontrataki. Kamizelka kuloodporna może posłużyć do zaabsorbowania strzałów z broni palnej i wybuchów, ale zużywa się w tym procesie. Gdy poziom życia gracza spadnie do zera gra zatrzymuje się, a gracz odradza się w najbliższym szpitalu.

W trybie dla pojedynczego gracza gracz wciela się w pochodzącego ze wschodniej Europy weterana wojennego, Niko Bellica. Podczas historii Niko poznaje wiele osób, a z niektórymi z nich się zaprzyjaźnia. Postacie te mogą robić przysługi wobec Niko; na przykład jego kuzyn Roman, który posiada firmę taksówkarską, może wysłać mu taksówkę i zabrać w dowolne miejsce w mieście. W czasie gry gracze zetkną się z kilkoma dylematami moralnymi, wpływającymi na opowieść odpowiednio do wyborów gracza. Podczas swobodnego przemierzania świata gracze mogą wykonywać aktywności takie jak gra w kręgle lub rzutki. Przykładem innych aktywności pobocznych jest polowanie na przestępców i oglądanie telewizji. Posiada on telefon, którym może kontaktować się z przyjaciółmi i rozpoczynać aktywności. Można go też wykorzystać, by przenieść się do rozgrywki wieloosobowej i wpisywać kody ułatwiające rozgrywkę. Aby uzyskać dostęp do odpowiednika internetu wewnątrz gry, który pozwala Niko wysyłać i otrzymywać e-maile oraz umawiać się na randki z potencjalnymi dziewczynami należy skorzystać z kafejek internetowych rozlokowanych w mieście. W grze funkcjonuje również system metra pozwalający na szybkie podróżowanie.

W trybie gry wieloosobowej na platformach PlayStation 3 oraz Xbox 360 na jednej rozgrywce może grać jednocześnie 16 graczy. Z kolei w wersji na PC może grać maksymalnie 32 graczy.

Krytyka

Niniejsza gra, podobnie jak poprzednie odsłony serii Grand Theft Auto, często wykorzystywana była – przy okazji wielu sądowych spraw karnych, odbywających się na świecie – przez linie obrony osób oskarżanych o popełnienie ciężkich zbrodni, jako cel ataku i była ona jednocześnie oskarżana o stanowienie źródła inspiracji dla przestępcy, którego dotyczyła sprawa — taka „linia obrony” miała jednocześnie świadczyć na korzyść osoby oskarżanej o przestępstwo; jakoby popełnienie przez niej czynu zabronionego, miało być związane z pewnym rzekomym wpływem, jaki miała mieć na niego sama gra.

Jednym z najgłośniejszych takich przypadków była sprawa tajlandzkiego nastolatka mordercy, który obrabował i zabił taksówkarza poprzez zadźganie nożem – który miał następnie tłumaczyć się, że „chciał sprawdzić, czy jest to takie proste, jak w grze GTA IV”. Gra została wówczas wycofana ze sprzedaży w całej Tajlandii, za sprawą decyzji jedynego – wówczas – legalnego dystrybutora gier z tej serii na rynek tajlandzki, firmy New Era Interactive Media .

Ścieżka dźwiękowa

Wydanie gry mały|Mural gry namalowany na ścianie w mieście Nowy Jork mały|Reklama gry na autobusie w Auckland

Zwiastuny Things Will Be Different – to pierwszy zwiastun promujący grę. Pojawił się 29 marca 2007 na oficjalnej stronie gry. Można na nim zobaczyć, że Liberty City to tak naprawdę odpowiednik Nowego Jorku. Zostały tu pokazane miejsca, które w dużym stopniu odwzorowują te prawdziwe znajdujące się w Nowym Jorku (np. Statua Wolności czy też plac Times Square). Looking For That Special Someone – kolejny, drugi już zwiastun został zaprezentowany 28 czerwca 2007. Jest to zwiastun, który ukazuje o wiele więcej szczegółów w stosunku do jego poprzednika. Move Up, Ladies, trzeci filmik udostępniony 6 grudnia 2007 i jest najdłuższym ze wszystkich czterech zwiastunów. Good Lord, What Are You Doing? (albo Everyone's a Rat) – czwarty, a zarazem ostatni zwiastun; zadebiutował na oficjalnej stronie gry 27 marca 2008. Piąty, niezapowiedziany zwiastun o nazwie Grand Theft Auto IV Official Trailer 5. Został opublikowany 26 kwietnia 2008 i trwa 1:05. Oprócz nowych scen, są w nim również te ze starych zwiastunów. Muzyka w tle filmiku to Vagabond (Liberty City Mix) grupy Greenskeepers.

Edycja kolekcjonerska Wersja specjalna Grand Theft Auto IV jest dostępna w sklepach od 29 kwietnia 2008. Metalowe pudełko wersji specjalnej zawiera, oprócz samej gry, książeczkę z ilustracjami, w tym te niepublikowane wcześniej, a także gadżety Rockstar Games – torbę i breloczek. Ponadto zawiera także płytę audio ze ścieżką dźwiękową z następującymi utworami: Soviet Connection [The Theme From Grand Theft Auto IV] – Michael Hunter Dirty New Yorker – Mobb Deep Feat. Havoc & Prodigy from H.N.I.C. Part 2 Sessions No Sex For Ben – The Rapture No Fraid A – Munga Where's My Money – Busta Rhymes I Want You – C.J. Rocky Mountain Way – Joe Walsh Stand Up Jamrock – Bob Marley & The Wailers and Damian Marley Liberty City: The Invasion – Seryoga Vagabond – Greenskeepers On A Journey – Electrik Funk Nickname – Qadir Holy Thursday – David Axelrod

Dodatki Do gry został wydany dodatek Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned oraz Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony. Dostępne są one przez Xbox Live, Games for Windows – Live, PlayStation Network, Steam oraz płytach. Od grudnia 2009 obydwa dodatki dostępne są jako Grand Theft Auto: Episodes from Liberty City, które nie wymagają podstawowej wersji gry. Od 14 kwietnia 2010 dodatek Grand Theft Auto: Episodes from Liberty City dostępny jest także na PC i PlayStation 3. Do dodatków z płyty nie jest potrzebna podstawowa wersja gry. Dodatki dostępne są również w zestawie z grą nazwanym Grand Theft Auto IV: Complete Edition.

Wersja na PC 6 sierpnia 2008 Sam Houser z Rockstar Games potwierdził oficjalnie GTA IV w wersji na PC. Wersja ta ukazała się 2 grudnia 2008 w Ameryce i 3 grudnia 2008 w Europie. Twórcy przypisali GTA IV PC usługę Games for Windows Live, co było swego czasu bardzo krytykowane wśród odbiorców produktu ze względu na marną jakość usługi. Port ten jest znany z bardzo niedopracowanej optymalizacji i braku wielu funkcji oraz efektów graficznych znanych z wersji konsolowych.