Stanisław Kazimierz Dąmbski (lub Dąbski) herbu Godziemba (ur. ok. 1638, zm. 15 grudnia 1700 w Krakowie) – biskup krakowski, kujawski, płocki, łucki i chełmski.
Życiorys Syn Adama (zm. 1660), kasztelana słońskiego i Elżbiety Jemielskiej, córki Stanisława, kasztelana kowalskiego. Brat Zygmunta (zm. 1704), wojewody brzeskokujawskiego i Ludwika (zm. 1678), kasztelana konarskiego kujawskiego.
Absolwent Akademii Krakowskiej, sekretarz Michała Korybuta Wiśniowieckiego. W 1672 roku był deputatem duchownym na Trybunał Główny KoronnyOrdo Dominorum Iudicium Deputatorum tam Spiritualiu[m] q[ua]m S[ae]cularium congregat[orum] Anno Millesimo Sexentesimo Septuagesimo Secundo p[ro] f[e]r[i]a secunda Conductus Pascha[e]., Archiwum Państwowe w Lublinie 15, k. 16.. Od 1673 biskup chełmski, w 1676 roku mianowany biskupem łuckim, w 1682 roku jest już biskupem płockim, w 1692 roku przeniesiony raz jeszcze tym razem na biskupstwo kujawskie. Wzniósł katedrę w Łucku oraz Pałac Dąmbskich w Toruniu.
Bardzo aktywnie uczestniczy w życiu politycznym kraju. W 1674 roku popiera hetmana Jana Sobieskiego w staraniach o koronę polską stając się jednym z przywódców stronnictwa antyfrancuskiego. Podpisał jego pacta conventa w 1674 rokuPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey Między Warszawą a Wolą, przez opisane Artykuły do samego tylko Aktu Elekcyey należące, uchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego Tysiąc Szesc Set Siedmdziesiat Czwartego, dnia Dwudziestego Miesiaca Kwietnia., s. 28.. Po śmierci Jana III opowiada się za kandydaturą jego syna Jakuba Sobieskiego jako króla polskiego. Po zerwanym sejmie konwokacyjnym 1696 roku przystąpił 28 września 1696 roku do konfederacji generalnejKonfederacya Generalna Ordinvm Regni & Magni Dvcatus Lithvaniæ Po niedoszłey Konwokacyey głowney Warszawskiey umowiona Roku Pańskiego 1696. dnia 29 Miesiąca Sierpnia, , [b.n.s.]. Ostatecznie stanął po stronie Augusta II Mocnego, którego był elektorem z województwa poznańskiegoSuffragia województw i ziem koronnych i W.X. Litewskiego zgodnie na [...] Augusta II obranego króla polskiego [...] dnia 27 VI i przy poparciu wolnej elekcjej jego [...], s. 1. i którego pacta conventa podpisałActum in Curia Regia Varsaviensi, 1697 feriâ secundâ post festum Sanctae Margarethae Virginis [...] proximâ anno [...] 1697, s. 18.. 6 lipca 1697 r. podpisał skierowane do odczytania we wszystkich parafiach Rzeczypospolitej "Oznajmienie króla nowo obranego" (Augusta II Mocnego), Mimo iż August II nie uzyskał większości głosów Dąbski jako zastępca prymasa Polski zdecydował się dokonać jego koronacji na króla polskiego w katedrze na Wawelu 27 października 1697 roku, zyskując mało chwalebne miano rajfura korony polskiejPaweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów, PIW. Niejako w nagrodę August II mianował go biskupem krakowskim 30 marca 1700. Biskupstwa tego jednak nie objął, gdyż zmarł nagle w trakcie przygotowań do ingresu w klasztorze jezuitów w Krakowie. Został pochowany w kościele pw. św. św. Piotra i Pawła w Krakowie.
Wyjątkową hojnością potrafił zjednać sobie ludzi, dla katedry wawelskiej ufundował wspaniałą zachowaną do dziś monstrancję wysadzaną szlachetnymi kamieniami.
Przypisy
Bibliografia "Wielka Encyklopedia Powszechna Ilustrowana Saturnina Sikorskiego (wyd. 1890-1914, tom 15, s. 194)
Linki zewnętrzne Pisma i mowy Stanisława Kazimierza Dąmbskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Biskupi chełmscy (Kościół rzymskokatolicki) Kategoria:Biskupi krakowscy Kategoria:Biskupi łuccy Kategoria:Biskupi płoccy Kategoria:Biskupi włocławscy Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej (1696) Stanisław Kategoria:Deputaci duchowni Trybunału Głównego Koronnego Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Elektorzy Augusta II Mocnego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo poznańskie) Kategoria:Ludzie związani z Toruniem w I Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani w kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie Kategoria:Rotmistrzowie husarii koronnej Kategoria:Sekretarze królewscy Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Senatorowie za panowania Augusta II Mocnego Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana III Sobieskiego Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Augusta II Mocnego Kategoria:Zmarli w 1700 Kategoria:Urodzeni w XVII wieku