thumb|Mapa powiatu Powiat wejherowski (kaszb. Wejrowsczi kréz) – powiat w północnej Polsce, w województwie pomorskim, utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wejherowo.
Jest najludniejszym powiatem ziemskim w województwie pomorskim. Biorąc pod uwagę całą Polskę, powiat zajmuje czwartą lokatę wśród powiatów ziemskich pod względem ludności.
Powiat w znacznej części jest zamieszkany przez ludność kaszubską. Dwujęzyczne nazwy miejscowości wprowadzono dotychczas w sześciu gminach powiatu – Linii, Luzinie, Szemudzie, gminie wiejskiej Wejherowo, miasto Wejherowo oraz miasto Reda.
W dwóch gminach – Szemud i Linia – wprowadzono w 2010 język kaszubski jako język pomocniczy.
W skład powiatu wchodzą: gminy miejskie (miasta): Wejherowo, Rumia, Reda gminy wiejskie: Choczewo, Gniewino, Linia, Luzino, Łęczyce, Szemud, Wejherowo Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 217 846 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2020 roku powiat zamieszkiwało 219 457 osób.
Położenie Według danych z 1 stycznia 2012 roku powierzchnia powiatu wynosiła 1285,25 km².
Sąsiednie powiaty to: powiat kartuski, powiat lęborski, powiat pucki oraz miasto na prawach powiatu Gdynia.
Demografia Według danych z 30 czerwca 2013 r. powiat miał 204 770 mieszkańców. Powiat wejherowski jest powiatem o największej liczbie mieszkańców w woj. pomorskim (nie dotyczy miast na prawach powiatu).
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu wejherowskiego w 2014 roku, na podstawie danych GUS.
Ludność w latach Powiat wejherowski charakteryzuje się szybkim wzrostem liczby ludności, spowodowanym wysokim przyrostem naturalnym i migracją ludności z Trójmiasta i powiatów ościennych. Trend ten jest szczególnie widoczny w gminach południowo-wschodnich, położonych najbliżej Trójmiasta i najlepiej z nim skomunikowanych.
Gminy + Gminy powiatu wejherowskiego Herb Gmina Liczba ludności(30 czerwca 2023) Powierzchnia[km²] Gęstość zaludnienia[osób/km²] 24px Choczewo 4 998 183,23 27,7 24px Gniewino 7 440 176,2142,1 24px Linia 6 404 119,82 53,4 24px Luzino 17 778 111,93 154,2 24px Łęczyce 12 006 232,86 51,6 24px Reda 28 588 33,46 849,6 24px Rumia 52 931 30,09 1735,5 24px Szemud 21 276 176,57 115,8 24px Wejherowo 30 509 194,08 152,5 24px Wejherowo 46 271 26,99 1740,2
Transport Przez powiat przebiega droga krajowa nr 6 i pięć dróg wojewódzkich – 100, 213, 216, 218, 224.
Główną linią kolejową jest linia kolejowa nr 202. Obsługuje ona pociągi pospieszne w kierunku Gdańska i Szczecina.
Innymi czynnymi liniami kolejowymi są linie kolejowe nr 213 relacji Reda – Hel, 228 relacji Rumia – Gdynia Oksywie oraz 250 relacji Rumia – Gdańsk Główny, należąca do trójmiejskiej SKM, która planuje jej wydłużenie do Wejherowa.
Ponadto na terenie powiatu znajdują się dwie aktualnie nieczynne linie kolejowe – 229 oraz 230, na której planowane jest przywrócenie ruchu pasażerskiego na odcinku Wejherowo – Rybno Kaszubskie.
W całości rozebrana została linia kolejowa nr 230A, prowadząca na teren nieukończonej Elektrowni Jądrowej Żarnowiec.
Usługi komunikacyjne na terenie powiatu świadczą:
PKS Gdynia MZK Wejherowo - miasta: Wejherowo, Reda i Rumia, gminy: Wejherowo i Luzino ZKM Gdynia - miasta: Rumia, Reda i Wejherowo, gminy: Wejherowo i Szemud
Pojazdy zarejestrowane w powiecie wejherowskim mają tablice rejestracyjne rozpoczynające się od GWE, jednak z powodu kończących się możliwych kombinacji Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju 30 kwietnia 2015 roku dopuściło wyróżnik GWO (ostatnia litera to O, a nie cyfra zero „0”).
Historia powiatu Utworzony został w 1818 jako jeden z 21 powiatów w prowincji Prusy Zachodnie. W 1887 jego obszar zmniejszył się w wyniku utworzenia powiatu puckiego. Po 1920 znalazł się w granicach II Rzeczypospolitej w składzie województwa pomorskiego. Odłączony został wówczas Sopot, który włączono w granice Wolnego Miasta Gdańska, oraz kilka gmin, które weszły w skład powiatu lęborskiego w Niemczech. W 1926 z powiatu puckiego przyłączono 14 gmin, a odłączono 9 gmin.
W 1928 połączono powiat pucki i wejherowski, tworząc powiat morski. Siedzibą starosty zostało Wejherowo. W 1929 od powiatu morskiego odłączona została Gdynia, stanowiąca odtąd starostwo grodzkie. Podczas okupacji niemieckiej w 1939 powiat morski został wcielony w skład Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. W 1945 powiat morski znalazł się w granicach nowo utworzonego województwa gdańskiego.
W 1954 utworzono ponownie powiat pucki. Do powiatu wejherowskiego przyłączono kilka gmin z powiatu lęborskiego. Powiat wejherowski został zlikwidowany w wyniku reformy administracyjnej w 1975. Po kolejnej reformie został ponownie utworzony w 1999 w szerszym kształcie, ponieważ w jego skład weszły gminy Choczewo i Łęczyce (do 1975 w powiecie lęborskim).
Starostowie wejherowscy
1818–1830 Franciszek Wejher/Franz von Weiher (1763–1835) 1832–1834 Lesse 1834–1835 Gratz 1835–1862 Ludwig von Platen 1863–1866 Paul August von Jordan 1866–1867 von Raesfeldt 1867–1879 Friedrich Eberhard Bornbaum 1880 Wenzel 1880–1893 Gumprecht 1893–1908 Robert von Keyserlingk 1908–1920 Theodor von Baudissin 1920 Stefan Dąbrowski 1920–1922 Wojciech Lemańczyk 1922–1926 Alfons Chmielecki 1926–1927 Leon Ossowski 1927–1930 Bolesław Lipski 1930–1932 Władysław Henszel 1933–1936 Stefan Wendorff 1936–1939 Antoni Potocki 1939–1944 Heinz Lorenz 1944–1945 Arthur Diethelm 1945 Zdzisław Basak 1945 Zdzisław Konopka 1945–1948 Jan Oderowski 1948–1950 Andrzej Zacharski 1950–1952 Franciszek Nastały 1952–1956 Konrad Szymikowski 1956–1961 Bernard Szczęsny 1961–1968 Bronisław Rocławski 1968–1970 Wojciech Elke 1970–1973 Stanisław Żukowski 1973–1975 Henryk Pauli 1975–1999 – powiat wejherowski nie istniał 1998–2002 Grzegorz Szalewski 2002-2014 Józef Reszke 2014-2024 Gabriela Lisius od 2024 Marcin Kaczmarek
Rada Powiatu Ugrupowanie2002–20062006–20102010–20142014–20182018–2024Samoobrona1 – – – –Sojusz Lewicy Demokratycznej4 (SLD-UP) – – – –Liga Polskich Rodzin2 – – – –Porozumienie dla powiatu „Samorządność”16 – – – –Wspólnota Samorządowa65 – – –Prawo i Sprawiedliwość –5488Platforma Obywatelska –121513 –Lepszy Powiat –4 – – –Porozumienie Samorządowe Ziemia Wejherowska –31 – –Wspólny Powiat – –98 –Koalicja Obywatelska – – – –9Wspólny Powiat Gabrieli Lisius – – – –12
Media lokalne Nadmorski24.pl Radio Kaszëbë Twoja Telewizja Morska (TTM) Gryf Wejherowski (piątkowy dodatek do Dziennika Bałtyckiego) Goniec Rumski (piątkowy dodatek do Dziennika Bałtyckiego) Panorama Powiatu Wejherowskiego Express Powiatu Wejherowskiego Lesók – miesięcznik gminy Szemud Telewizja Wejherowo Portal Regionalny Małe Trójmiasto Kaszubskie – male-trojmiasto.pl Serwis SportoweKaszuby.pl Fakt Wejherowski Twoja Gazeta – Małe Trójmiasto Kaszubskie Tuba Wejherowa
Zobacz też Komunalny Związek Gmin „Dolina Redy i Chylonki”
Przypisy
Linki zewnętrzne
Dziedzictwo Kulturowe Północnych Kaszub
wejherowski