Antoni Wielki, Antoni Pustelnik (ur. 250 w Komie, zm. 17 stycznia 356 na wzgórzu Qolzum) – egipski pustelnik, opat i ojciec pustyni; tradycyjnie uznawany za twórcę anachoretyzmu, jednej z odmian ruchu monastycznego.
Antoni uznany został przez historyków za rewolucjonistę duchowości chrześcijańskiej, bowiem w czasach, kiedy stało się ono religią państwową i przestała istnieć potrzeba oddawania życia za wiarę, wypracował on nowy model męczeństwa polegający na dożywotniej kontemplacji na pustyni w całkowitym wyrzeczeniu się siebie i surowej ascezie.
Uznany za świętego przez Kościół katolicki, Kościół anglikański, Cerkiew prawosławną i Koptyjski Kościół Ortodoksyjny. Niektóre kościoły protestanckie uważają go za bohatera wiary. Kościół luterański zalicza go do odnowicieli Kościoła.
Życiorys thumb|Klasztor św. Antoniego Wielkiego na Pustyni Arabskiej w Egipcie Informacje o życiu Antoniego są znane głównie z „Żywota św. Antoniego”, autorstwa Atanazego Aleksandryjskiego.
Urodził się około 250 roku w Komie w zamożnej rodzinie. Po stracie rodziców, pod wpływem usłyszanych fragmentów Ewangelii Mateusza, postanowił wieść ascetyczne życie. W tym celu sprzedał swój majątek i rozdał ubogim, a swoją młodszą siostrę oddał pod opiekę szlacheckim kobietom. Około 270 roku osiadł w pustelni niedaleko rodzinnego miasta i oddawał się modlitwie i pracy fizycznej. W tym czasie dołączyli do niego inni ludzie, chcący go naśladować i z tego powodu, około 285 roku osiadł w opuszczonej fortecy Pispir na prawym brzegu Nilu. Około 311 udał się do Aleksandrii by wspierać prześladowanych przez cesarza Maksymiana. Rok później przeniósł się na wzgórze Qolzum, gdzie wybudował pustelnię, a jego uczniowie zbudowali własne wokół wzgórza. Spotkał tam także Pawła z Teb. Około 337 roku ponownie udał się do Aleksandrii, by wspomóc Atanazego w walce przeciwko arianom. Zmarł 17 stycznia 356 roku na wzgórzu Qolzum.
Twórczość i poglądy W swojej nauce zawartej w dziele „Życie” Antoni podkreśla konieczność poznania siebie, oddaniu się pod opiekę Ducha Bożego, walkę ze złymi skłonnościami i lekturę Pisma Świętego.
Napisał siedem listów po koptyjsku, co czyni go pierwszym pisarzem koptyjskim. Z listów wynika jego znajomość greki i nauk Orygenesa. Przypisuje mu się także autorstwo 38 apoftegmatów i homilii o pokucie. Nieautentyczny jest natomiast łaciński przekład „Corpus Arabicum” oraz arabski przekład reguły, rzekomo napisanej przez Antoniego.
Kult W ikonografii chrześcijaństwa zachodniego popularne są obrazy: Kuszenie św. Antoniego oraz św. Antoni odwiedza Pawła Eremitę.
Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim, ewangelickim i anglikańskim obchodzone jest 17 stycznia, natomiast w Cerkwi prawosławnej 17/30 stycznia, tj. 30 stycznia według kalendarza gregoriańskiego.
Ikonografia Przedstawiany jest w stroju mnicha lub pustelnika. Jego atrybuty to: diabły, diabeł z pucharem, demony, dzwonek, tau krzyż egipski, księga, lew kopiący grób, laska, oliwna lampa, puchary z winem, obficie zastawione stoły z pieczonymi prosiętami, świnia, ogień, pochodnia, obnażone kobiety, reguła zakonna, źródło
Zobacz też
święci i błogosławieni Kościoła katolickiego święci prawosławni modlitwa za pośrednictwem świętego Makary Wielki Egipski święty Antoni – inne postaci święte o imieniu Antoni
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Żywot ś. Antoniego pustelnika w Żywotach Świętych Piotra Skargi.
Kategoria:Ojcowie pustyni Kategoria:Odnowiciele Kościoła Kategoria:Zakonnicy Kategoria:Święci Kościołów przedchalcedońskich Kategoria:Osoby wspominane w luterańskim kalendarzu liturgicznym Kategoria:Pustelnicy Kategoria:Urodzeni w 251 Kategoria:Zmarli w 356 Kategoria:Stulatkowie Kategoria:Święci katoliccy Kategoria:Święci prawosławni