thumb|Gwiazda Stellana Skarsgårda na Alei Gwiazd w Krakowie Stellan John „Skarzie” Skarsgård (ur. 13 czerwca 1951 w Göteborgu) – szwedzki aktor filmowy, teatralny i telewizyjny. Okazjonalnie zajmuje się również produkcją filmową.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Göteborgu jako syn Gudrun (z domu Larsson) i Jana Skarsgårda. W dzieciństwie często wraz z rodziną przeprowadzał się i mieszkał, między innymi, w takich miejscowościach jak Helsingborg, Totebo, Kalmar, Marielund i Uppsala.
Kariera W wieku siedemnastu lat zadebiutował na szklanym ekranie w serialu dla młodzieży Bombi Bitt och jag (Bombi Bitt i ja, 1968), a tytułowa rola Bombi Bitta przyniosła mu dużą popularność wśród masowej widowni.
W 1972 dołączył do Królewskiego Teatru Dramatycznego w Sztokholmie, gdzie grał m.in. w sztukach Augusta Strindberga – Ett drömspel (1986) czy Mistrz Olof (1988). Przez całe lata 70. i 80. występował w szwedzkich produkcjach teatralnych i filmowych, m.in. u Allana Edwalla, Bo Widerberga i Carla-Gustava Nykvista.
Międzynarodowy rozgłos zyskał dzięki rolom w Prostodusznym mordercy (1982) Hansa Alfredsona, za którą otrzymał Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego aktora na 32. MFF w Berlinie, oraz w nominowanym do Oscara filmie Wół (1991) Svena Nykvista. Ponadto do jego osiągnięć z tego okresu zalicza się rolę Raoula Wallenberga z obrazu Dobry wieczór, panie Wallenberg (1990).
Pod koniec lat 80. rozpoczął pracę w Stanach Zjednoczonych. Pojawił się w niewielkich rolach inżyniera w Nieznośnej lekkości bytu (1988) Philipa Kaufmana i rosyjskiego wojskowego Tupolewa w Polowaniu na Czerwony Październik (1990) Johna McTiernana.
Na szybkim rozwoju jego kariery w dużym stopniu zaważyło spotkanie z Larsem von Trierem. Wystąpił w pięciu jego filmach. W Przełamując fale (1996) zagrał toksycznego, sparaliżowanego męża głównej bohaterki, kreowanej przez Emily Watson. Ponadto pojawił się w epizodach w Królestwo II (1996), Tańcząc w ciemnościach (2000), Dogville (2002) i Melancholii (2011).
Koniec lat 90. i początek XXI wieku zaowocowały interesującymi rolami w ambitnych obrazach amerykańskich, takich jak Buntownik z wyboru (1997) Gusa van Santa (profesor matematyki), Amistad (1997) Stevena Spielberga (idealistyczny abolicjonista), Time Code (2000) Mike’a Figgisa (spec od reklamy z problemem alkoholowym) czy Duchy Goi (2006) Miloša Formana (Francisco Goya). Skarsgård nie stroni również od produkcji czysto komercyjnych. Pojawił się u boku Roberta De Niro i Jeana Reno w Roninie (1998) Johna Frankenheimera, a także w horrorach Renny'ego Harlina: Piekielna głębia (1999) i Egzorcysta: Początek (2004).
W 2006 dołączył do obsady popularnej serii Piraci z Karaibów. Dotychczas w roli awanturnika-ojca Willa Turnera wystąpił w dwóch częściach: Skrzyni umarlaka (2006) i Na krańcu świata (2007).
Ma za sobą także przygodę z musicalem. W Mamma Mia! (2008) Phyllidy Lloyd, gdzie zagrał obok Meryl Streep, Pierce’a Brosnana i Colina Firtha, zaśpiewał piosenki „Our Last Summer” i „Take a Chance on Me” z repertuaru ABBY. W 2018 roku powrócił do musicalu w roli Billa w kontynuacji opowieści o Donnie i jej córce w filmie Ola Parkera Mamma Mia: Here We Go Again!.
Mimo intensywnej pracy w Stanach Zjednoczonych nie zrezygnował z udziału w produkcjach rodzimych. Wystąpił w głównej roli w Bezsenności (1997) Erika Skojldbjaerga, której amerykański remake kilka lat później nakręcił Christopher Nolan. Za rolę alkoholika Tomasa z Aberdeen (2000) Hansa Pettera Molanda dostał nominację do Europejskiej Nagrody Filmowej. W następnym roku otrzymał to samo wyróżnienie, tym razem za rolę Wilhelma Furtwänglera, słynnego niemieckiego kompozytora, decydującego się na pozostanie w hitlerowskich Niemczech, w obrazie Istvána Szabó Sztuka wyboru (2001). Pojawił się w teledysku Lykke Li do piosenki „Sadness is a blessing” (2011).
Życie prywatne 27 kwietnia 1975 poślubił My Sonję Marie Agnes, z którą ma sześcioro dzieci: pięciu synów – Alexandra (ur. 25 sierpnia 1976), Gustafa (ur. 12 listopada 1980), Sama (ur. 5 czerwca 1982), Billa (ur. 9 sierpnia 1990) i Valtera (ur. 25 października 1995) oraz córkę Eiję (ur. 27 lutego 1992). 1 maja 2007 doszło do rozwodu. 12 stycznia 2009 ożenił się z Megan Everett. Mają dwóch synów: Ossiana (ur. 26 kwietnia 2009) i Kolbjörna (ur. 24 sierpnia 2012).
Jest zdeklarowanym humanistą i ateistą. Stwierdził, że jeśli „Bóg jest tak próżny, że wymaga dla siebie uwielbienia, to nie jest tego uwielbienia godny”.
Wybrana filmografia Rok Tytuł filmu / serialu Reżyser Rola1968Bombi Bitt i ja (serial TV)Bengt LagervistBombi Bitt1982Prostoduszny mordercaHans AlfredsonSven1984Åke i jego światAllan EdwallEbenholtz1987Droga węża na skaleBo WiderbergKarl Orsa1987Hip, hip hurra!Kjell Gredemalarz Søren Krøyer1988Nieznośna lekkość bytuPhilip Kaufmaninżynier1989Kobiety na dachuCarl-Gustav NykvistWilly1990Polowanie na Czerwony PaździernikJohn McTiernankmdr por. Viktor Tupolev1990Dobry wieczór, panie WallenbergKjell GredeRaoul Wallenberg1991WółSven NykvistHelg Roos1992WiatrCarroll BallardJoe Heiser1996Przełamując faleLars von TrierJan Nyman1997BezsennośćErik Skjoldbjærgdetektyw Jonas Ekström1997Królestwo IILars von Trieradwokat Stiga Helmera1997Buntownik z wyboruGus Van Santprofesor Gerard Lambeau1997AmistadSteven SpielbergTappan, idealistyczny abolicjonista1998RoninJohn FrankenheimerGregor, rosyjski ekspert od komputerów1999Piekielna głębiaRenny Harlindr Jim Whitlock2000Tańcząc w ciemnościachLars von Trierlekarz2000Time CodeMike FiggisAlex Green2000AberdeenHans Petter Molandalkoholik Tomas2001Dom GlassówDaniel SackheimTerrence „Terry” Glass2001Sztuka wyboruIstván SzabóWilhelm Furtwängler2002ZakładnikBob RafelsonTyrone2002DogvilleLars von TrierChuck2003Helena TrojańskaJohn Kent HarrisonTezeusz2004Król ArturAntoine FuquaCedric, okrutny wódz Sasów2004Egzorcysta: PoczątekRenny HarlinOjciec Merrin2005Torte BlumaBenjamin RossFranz Stangl2006Duchy GoiMiloš FormanFrancisco Goya2006Piraci z Karaibów: Skrzynia umarlakaGore VerbinskiBill „Rzemyk” Turner2007Piraci z Karaibów: Na krańcu świataGore VerbinskiBill „Rzemyk” Turner2007Reguła – WΔZTom Shanklanddetektyw Edward „Eddie” Argo2008Mamma Mia!Phyllida Lloydpisarz-podróżnik Bill Anderson2009Anioły i demonyRon Howardkomandor Richter2009Frankie and AliceGeoffrey Saxdoktor Oz2010Pewien dżentelmenHans Petter MolandUlrik2010Wyspa skazańcówMarius HolstHåkon2011MelancholiaLars von TrierJack2011Dziewczyna z tatuażemDavid FincherMartin Vanger2011ThorKenneth BranaghErik Selvig2012AvengersJoss WhedonErik Selvig2013Thor: Mroczny światAlan TaylorErik Selvig2013NimfomankaLars von TrierSeligman2014Obywatel rokuHans Petter MolandNils Dickman2014KopciuszekKenneth BranaghWielki Książę2015Avengers: Czas UltronaJoss WhedonErik Selvig2017Borg/McEnroe. Między odwagą a szaleństwemJanus Metz PedersenLennart Bergelin2018Mamma Mia: Here We Go Again!Ol Parkerpisarz-podróżnik Bill Anderson2019NadziejaMaria SødahlTomas2019Znajdę cięMartha CoolidgeBenno Moser2019Czarnobyl (miniserial)Johan RenckBoris Szczerbina2021DiunaDenis Villeneuvebaron Vladimir Harkonnen2022Thor: Miłość i gromTaika WaititiSelvig2022To, co pozostałoRan HuangSoren Rank2022Andor (serial TV)Tony GilroyLuthen Rael2024Diuna: Część drugaDenis Villeneuvebaron Vladimir Harkonnen2025Wartość sentymentalna (Affeksjonsverdi)Joachim TrierGustav Borg
Nagrody i wyróżnienia RokTytuł filmuNagrody i nominacje1982Prostoduszny mordercaSrebrny Niedźwiedź dla najlepszego aktora na 32. MFF w BerlinieZłoty Żuk (najlepszy szwedzki aktor)1989Kobiety na dachuZłoty Żuk (najlepszy szwedzki aktor) 2000Aberdeennom. do Europejskiej Nagrody Filmowej (najlepszy aktor)CzarnobylZłoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym2001Sztuka wyborunom. do Europejskiej Nagrody Filmowej (najlepszy aktor)2026Wartość sentymentalnaZłoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowegoWartość sentymentalnaEuropejska Nagroda Filmowa dla najlepszego aktora
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Laureaci Europejskiej Nagrody Filmowej dla najlepszego aktora Kategoria:Laureaci Europejskiej Nagrody Filmowej Za Osiągnięcia w Światowej Kinematografii Kategoria:Laureaci Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego aktora Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym Kategoria:Ludzie urodzeni w Göteborgu Kategoria:Szwedzcy aktorzy filmowi Kategoria:Szwedzcy aktorzy teatralni Kategoria:Szwedzcy aktorzy telewizyjni Kategoria:Szwedzcy producenci filmowi Kategoria:Urodzeni w 1951