Pruszcz

Pruszcz (pot. Pruszcz Pomorski, niem. Prust, Gross Prust, 1942–1945 Prüst) – miasto w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Pruszcz. Miasto jest siedzibą gminy Pruszcz.

Według spisu powszechnego z 2021 roku miasto liczyło 2721 mieszkańców. W latach 2002–2021 liczba mieszkańców wzrosła o 16,8%W tych miastach w Kujawsko-Pomorskiem przybywa mieszkańców. Tam dobrze się żyje?.

Położenie Pruszcz znajduje się około 20 km od Koronowa, 23 km od Świecia, 28 km od Chełmna i 35 km od Bydgoszczy.

Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski miasto położone jest na Wysoczyźnie Świeckiej. Charakteryzuje się ono płaską rzeźbą terenu. Miasto otoczone jest terenami rolniczymi. W jego pobliżu nie ma żadnych lasów. W okolicach Pruszcza znajdują się źródła Kotomierzycy.

Pod względem historycznym Pruszcz leży na Pomorzu Gdańskim. Etnograficznie stanowił dawniej część Borów Tucholskich.

Toponimia Nazwa Pruszcz wywodzi się od nazwy osobowej Prus(e)k z niepoświadczonym w dokumentach przyrostkiem *-je, w której doszło do zaniku głoski /e/, co jest regularnym zjawiskiem fonetycznym na Pomorzu. Następnie zbitka -sk- rozwinęła się w -szcz- pod wpływem głoski /j/ w przyrostku.

Od XIX wieku do nazwy niemieckiej dołączono przymiotnik gross, „wielki”, dla rozróżnienia od innych wsi.

Historia

Terytorium Pruszcza wchodziło do 1309 roku w skład kasztelani świeckiej. W tym samym roku ziemie te przeszły w ręce Krzyżaków i utworzonego przez nich komturstwa świeckiego. W XIV wieku Pruszcz był wsią graniczną, gdyż w pobliżu przebiegała granica z polskimi Kujawami. W 1466 z powrotem znalazł się na ziemiach polskich. W latach 1466–1772 należał do powiatu świeckiego, które natomiast stanowiło część staropolskiego województwa pomorskiego. Legenda głosi, że w tych okolicach na polowania udawał się Jan III Sobieski, gdy ten był jeszcze starostą gniewskim.

W 1772 w wyniku I rozbioru Polski Pruszcz znalazł się w granicach Prus. W XIX wieku Pruszcz stanowił centrum niemieckich kolonii, które szerokim pasem rozpościerały się z południa na północ. Wówczas to nastąpił dynamiczny rozwój, a to za sprawą wytyczonej linii kolejowej Bydgoszcz-Tczew.

Częstym, bezmyślnie powielanym błędem jest twierdzenie, że Pruszcz miałby posiadać prawa miejskie w latach 1367–1867, ponieważ informacje te dotyczą Pruszcza Gdańskiego. Zjawisko to wyjaśnia i udowadnia m.in. historyk Łukasz Kempiński:

thumb|XIX Korpus gen. Heinza Guderiana w okolicach Pruszcza podczas ataku na Polskę w 1939 r. W 1920 miejscowość znalazła się w granicach niepodległej Polski. Przełomem był rok 1934, kiedy Pruszcz, w myśl nowej ustawy samorządowej, stał się siedzibą gminy. W 1939 zaczęła się II wojna światowa, a wraz z nią okupacja niemiecka, i trwała ona do 1945. W 1957 miejscowość, według nowego podziału administracyjnego, znalazła się w województwie bydgoskim. Po 18 latach nastąpiła reforma administracyjna, jednak Pruszcz nadal znajdował się w województwie bydgoskim. Od 1999 miejscowość należy do województwa kujawsko-pomorskiego.

1 stycznia 2022 roku Pruszcz otrzymał prawa miejskie..

Transport kolejowy (Chorzów Batory – Bydgoszcz Główna – Pruszcz Pomorski – Laskowice Pomorskie – Tczew)

Kultura thumb|Kościół Trójcy Świętej w Pruszczu thumb|Kamień pamiątkowy poświęcony Janowi Pawłowi II W Pruszczu działa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji.

W dniu 23 września 1988 roku powstała Miejsko-Gminna Orkiestra Dęta OSP w Pruszczu, która uświetnia swoimi występami szereg uroczystości oraz święta państwowe.

Imprezy kulturalno-sportowe: Turniej rekreacyjno-sportowy mieszkańców miasta-gminy Pruszcz – 3 maja Turniej piłki nożnej o puchar Burmistrza Miasta i Gminy Pruszcz Turniej piłki siatkowej i koszykowej Festyny rekreacyjno-sportowe z okazji 3 i 11 listopada Festyn dla dzieci – Dzień Dziecka – 1 czerwca Wianki – otwarcie sezonu letniego – 24 czerwca Festyn „Pożegnanie lata” – sierpień Dożynki gminne – wrzesień

Sport w Pruszczu W Pruszczu ma siedzibę klub piłki nożnej Start Pruszcz. Został on założony 25 listopada 1957. W 2002 klub uzyskał promocję do ligi okręgowej (V liga), w której występował do sezonu 2014/15. Wówczas spadli na dwa sezony do Klasy A. Na sezon 2017/18 powrócili do Klasy Okręgowej, a od sezonu 2020/21 występują w IV lidze, gr. kujawsko-pomorskiej. Trenerem zespołu jest Damian Ejankowski. Klub rozgrywa swoje „domowe” mecze na stadionie w Pruszczu, który posiada 1000 miejsc (w tym 200 miejsc siedzących).

Udział Startu Pruszcz w rozgrywkach ligowych od sezonu 2002/03: Sezon Poziom ligowy Miejsce Mecze Punkty Zwycięstwa Remisy Porażki Bramki 2002/2003 V 11. 30 34 9 7 14 46:55 2003/2004 V 11. 30 36 10 6 12 46:53 2004/2005 V 6. 30 47 13 8 9 41:39 2005/2006 V 10. 30 40 12 4 14 44:40 2006/2007 V 10. 30 37 10 7 13 48:59 2007/2008 V 11. 30 31 8 7 15 47:65 2008/2009 VIreforma rozgrywek ligowych w Polsce 9. 30 38 11 5 14 42:52 2009/2010 VI 3. 30 65 20 5 5 75:26 2010/2011 VI 5. 30 49 15 4 11 59:44 2011/2012 VI 12. 30 31 8 7 15 40:582012/2013VI12.3029851722:552013/2014VI11.2829851539:642014/2015VI16.3023651928:632015/2016VII7.26381151053:412016/2017VII1.2663203387:222017/2018VI8.30441111866:572018/2019VI4.2856175672:272019/2020V1.15ze względu na pandemię koronawirusa, rozgrywki zostały zakończone po 15. kolejce36120343:212020/2021IV16.utrzymanie po barażach29341041550:592021/2022IV9.34471451567:682022/2023IV10.34441281459:712023/2024IV4.34601931285:61

Ochrona przyrody Na cmentarzu ewangelickim przy ul. Sportowej rosła topola osika o obwodzie 550 cm. W latach 1989–2018 znajdowała się pod ochroną jako pomnik przyrody.

Miasta partnerskie Zevenaar, Holandia Stenlille, Dania

Ludzie związani z Pruszczem

Zobacz też gmina Pruszcz

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miasta w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XXI wieku