Piekary (niem. Beckern) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Jelcz-Laskowice.

Informacje ogólne Wieś znajduje się 12 kilometrów od Oławy. Graniczy od zachodu z Jelczem-Laskowicami (dzielnicą Laskowice) i ma charakter mieszkalno-usługowyStrategia rozwoju Miasta i Gminy..., s. 37.

Podział administracyjny W okresie pruskim Piekary należały do gminy z siedzibą w Jelczu (Jeltsch), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Do 31 grudnia 1817 r. wieś należała do powiatu wrocławskiego. Od 1818 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. wchodziła w skład wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Do 1928 r. Piekary dzieliły się na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk). W 1928 r. w wyniku reformy administracyjnej likwidującej obszary dworskie na terenie Prus obszar dworski Piekary (Beckern) został wchłonięty przez wieś gminną o tej samej nazwie, a część obszaru dworskiego wchłonęła wieś gminna Jelcz (Jeltsch).

Po ustanowieniu administracji polskiej wieś w latach 1945-1954 należała do gminy Laskowice OławskieWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady PiekaryUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), a w latach 1960-1972 należała do gromady Laskowice OławskieUchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad. Od 1973 r. wieś znajduje się na terenie gminy Jelcz-Laskowice (zwanej do 1987 r. gminą Laskowice Oławskie)Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. wieś znajdowała się w powiecie oławskim województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Wieś o układzie owalnicy, powstała w XIII w. jako wieś służebna. Otrzymała lokację na prawie niemieckim w 1293 r. od książąt wrocławskich, którzy osiedlili we wsi piekarzy, kucharzy i piwowarów na 20 łanach posiadanych przez sołtysa Laskowic Oławskich Jakuba. Osiedleni we wsi rzemieślnicy zaopatrywali dwór książęcy i prawdopodobnie kasztelanię w Ryczynie w chleb, piwo i potrawy. W latach 1360-1391 właścicielem wsi był Weldche von Pritticz, a w 1391 r. jako właściciele wsi są wspomniani Heinrich i Johann Thome. W XVIII w. (w 1734 i 1755 r.) wieś jest wspomniana jako własność rodu hrabów von Saurma. W latach 1819, 1830 i 1845 majątek we wsi posiadał hrabia Gustav von Saurma-Jeltsch mieszkający w Jelczu. W 1830 r. we wsi jest wspomniana szkoła ewangelicka z jednym nauczycielem. W 1894 r. jako właściciel dóbr rycerskich we wsi jest wspomniany hrabia Johannes von Saurma-Jeltsch, a w 1937 r. hrabia Johann Ernst von Saurma-Jeltsch.

W 1787 r. we wsi urodził się młodszy syn zagrodnika-rzeźnika Baltazar Działas (zm. w 1870 r. w Siedlcu), nauczyciel języka polskiego w szkole ewangelickiej w Ratowicach w latach 1809-1813 i w Siedlcach w latach 1813-1862, który był autorem słownika gwary dolnośląskiej, opracowanego wraz z Jerzym Samuelem Bandtkiem i wysłanego do Krakowa w 1824 r..

W latach 2006-2007 i 2009-2016 we wsi działał klub piłki nożnej Czarni Piekary, który w sezonie 2015/16 grał mecze w klasie C w grupie Oława. W 2017 r. we wsi odbyły się dożynki gminne.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Piekary nosiły następujące nazwy:

1305 r.: Peckir 1364 r.: Bekkern do 1945 r.: Beckern (niemiecka nazwa wsi) od 1945 r. Piekary (nazwa polska wsi, nadana po ustanowieniu administracji polskiejObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska)

Gospodarka We wsi pod koniec XIII w. osiedleni zostali piekarze, kucharze i piwowarzy. W 1783 r. we wsi istniał folwark. W 1819 r. we wsi istniała karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi istniały dwa folwarki i cegielnia. W 1845 r. we wsi odnotowano uprawę lnu i działalność pszczelarską.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi-gminy jednostkowej (Landgemeinde) wynosiła 638 ha, z czego pola uprawne stanowiły 508 ha, łąki 107 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 12,14 marek niemieckich za hektar pola, 10,18 marek za hektar łąki i 5 marek za hektar lasu. W tym samym roku powierzchnia katastralna obszaru dworskiego (Gutsbezirk) wynosiła 291 ha, z czego pola uprawne stanowiły 278 ha, a lasy 1 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 10,07 marek niemieckich za hektar pola i 2,35 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 868,1 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 12,54 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Laskowicach Oławskich (Laskowitz, później Markstädt).

W okresie PRL-u i do 1993 r. wieś była siedzibą jednostki rolnej będącej częścią państwowego gospodarstwa rolnego w Polwicy. Jednostka ta miała powierzchnię 1,5-1,6 tys. ha i składała się z zakładów rolnych w Piekarach i HanniePoławski et al., Monografia powiatu oławskiego, s. 11-13.

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest: spichlerz murowany, z XVIII wieku (nie istnieje)

Inne zabytki: murowana wieża alarmowa z końca XIX w. Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi cmentarz wiejski na wschodnim skraju wsi stacja transformatorowa na działce nr 23 na ul. Głównej: dom mieszkalny nr 1 z budynkiem gospodarczym i ogrodzeniem domy mieszkalne nr 2, 16, 17, 30 domy mieszkalno-gospodarcze nr 4, 9, 21, 23 z budynkami gospodarczymi domy mieszkalne nr 6, 10, 12, 14 z budynkami gospodarczymi dom mieszkalno-gospodarczy nr 8 z dwoma budynkami gospodarczymi zagroda nr 9, składająca się z domu mieszkalnego, budynku gospodarczego i stodoły dom mieszkalno-gospodarczy nr 20 z budynkiem gospodarczym i ogrodzeniem zagroda nr 28, składająca się z domu mieszkalnego, dwóch budynków gospodarczych i ogrodzenia zespół folwarczny nr 34, składający się z domu mieszkalnego i trzech budynków gospodarczych wieża alarmowa na ul. Górnej: domy mieszkalne nr 5, 6 dom mieszkalny pracowników kolei nr 22 na ul. Średniej: dom mieszkalno-gospodarczy nr 3 z budynkiem gospodarczym domy mieszkalne nr 5, 7, 8, 13, 14, 17, 18 domy mieszkalno-gospodarcze nr 6, 12, 15 dom mieszkalny nr 10 z budynkiem gospodarczym budynek gospodarczy na działce nr 79/4 mały|Wieża alarmowa w Piekarach

Demografia W 1819 r. Piekary zamieszkiwało 391 osób, w 1830 r. 398 osób, a w 1845 r. 492 osoby. W 1871 r. we wsi-gminie jednostkowej (Landgemeinde) mieszkało 557 osób, a w obszarze dworskim (Gutsbezirk) mieszkały 82 osoby. W 1885 r. we wsi gminnej i obszarze dworskim mieszkało odpowiednio 505 i 81 osób, w 1895 r. 465 i 89 osób, a w 1905 r. 447 i 88 osób. W 1925 r. wieś miała 563 mieszkańców, w 1935 r. 584 mieszkańców, a cztery lata później 540 mieszkańców. W marcu 2011 r. we wsi mieszkały 454 osobyGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..

W 1925 r. na 563 mieszkańców wsi 285 było mężczyznami, a 278 kobietami. We wsi mieszkało 487 ewangelików i 66 katolików. W 1885 r. we wsi mieszkał również jeden żyd (wyznawca judaizmu). Ewangelicy należeli do zboru w Laskowicach Oławskich (Laskowitz, później Markstädt), katolicy do parafii w Miłoszycach (Meleschwitz, później Fünfteichen), a Żydzi do gminy wyznaniowej w Oławie (Ohlau) obejmującej zasięgiem powiat oławski.

Zobacz też Piekary Piekary Śląskie

Przypisy

Bibliografia

Explorer (Awisarz), Nieznany pisarz spod Oławy, „Gazeta Powiatowa - Wiadomości Oławskie” 2002, nr. 11 (461), s. 26 i nr. 13 (463), s. 38 (dostęp 2026-08-18) Paweł Poławski, Zuzanna Brzozowska, Marta Kiełkowska, Agata Komendant, Piotr Wieczorek, Monografia powiatu oławskiego, [załącznik nr 2c, w:] Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Rynki pracy na obszarach popegeerowskich. Raport z badań, Warszawa 2008 (dostęp 2026-08-18) Efficon Sp. z o.o., Urząd Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice, Strategia rozwoju Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice na lata 2026-2035 (dostęp 2026-08-18) Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Gustav Glow, Die Grodken, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 6/1991, s. 19 Annemarie und Matthias Marks, Familie Tinzmann Beckern, Kreis Ohlau, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/2001, s. 30 Matthias und Annemarie Marks, Luftbild vom 1.2.1945 von Beckern, Klein und Groß Eichau, Markstädt, Quallwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/2006, s. 27 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 29 Heinz Quester, Aus der Geschichte von Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien, Alfter 2010, t. 3 (Beiheft 3 zu Günther/Quester, Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien von den Anfängen bis 1945), s. 338 Werner Luckow, Ahnenforschung in den Laskowitzer Kirchenbüchern, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 10/2011, s. 2-3 i nr. 4/2012, s. 19 Werner Luckow, "Verwandtschaft aus Beckern", "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 9/2017, s. 17

Linki zewnętrzne

https://klauskunze.com/ohlau/orte/beckern.htm (dostęp 2026-06-18)

Kategoria:Jelcz-Laskowice (gmina)