Bartodzieje – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Obryte. Ma status sołectwa.

Położenie i nazwa Wieś jest położona na polanie leśnej w środku Puszczy Białej. Drogi asfaltowe łączą ją z Psarami oraz Wielgolasem. W 2006 wieś połączono, przez miejscowość Gładczyn, z drogą lokalną nr 618.

Wieś ma metrykę średniowieczną i jest notowana od XIII wieku. W 1240 zanotowana jako Barthodzege, 1452 Bartodzieje, 1473 Barthodzeye, 1578 Bartodzieye, 1880 Bartodzieje. Nazwa pochodzi od nazwy Bartodziej oznaczającej pasiecznika, dozorcę barci. We wczesnym średniowieczu istniały osady służebne, w których mieszkali opiekujący się barciami bartodzieje. Ich zadaniem było zbieranie i dostarczanie miodu na dwory biskupie, książęce lub królewskie. Historia Miejscowość była wsią służebną w dobrach biskupstwa płockiego. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1203 z dokumentu Konrada Mazowieckiego dla biskupstwa płockiego.

W drugiej połowie XVI wieku wieś leżała w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiegoCorona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

W XIX wieku wieś leżała województwie płockim i powiecie pułtuskim, potem w guberni łomżyńskiej w powiecie pułtuskim Królestwa Polskiego. W 1827 w Bartodziejach istniało 12 domów, w których mieszkało 79 osób. Wieś należała do parafii Pniewo. W 1861 na gruntach wsi Bartodzieje odkryto zdrój wody żelazistej, która wcześniej nie była użytkowana w celach leczniczych. Nie udało się zorganizować uzdrowiska.

W okresie międzywojennym wieś leżała w województwie warszawskim, w powiecie pułtuskim, w gminie Obryte. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwały 142 osoby wyznania rzymskokatolickiego i polskiej narodowości. Było tu 6 budynków mieszkalnych i 11 z innym przeznaczeniem. Miejscowość podlegała pod sąd grodzki w Pułtusku i okręgowy w Mławie, najbliższy urząd pocztowy mieścił się w Obrytem. Wieś należała do parafii Obryte.

Po II wojnie światowej bojówka komunistyczna dokonała w Bartodziejach mordu na rodzinie Wiśniewskich. Szczepan Wiśniewski, członek Armii Krajowej, wraz z żoną Janiną i córką Henryką Twarowską, w dniu 26 czerwca 1945 zostali zastrzeleni w miejscu swojego zamieszkania. Ocalał jedynie Andrzej Twarowski, który był wówczas dzieckiem i z ukrycia obserwował zajście. Według części przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków zbrodni dokonali funkcjonariusze PUBP w Pułtusku, którzy samorzutnie utworzyli bojówkę.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ostrołęckiego.

W 2002 w miejscowości istniały 63 gospodarstwa domowe. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 we wsi mieszkało 225 osób. W latach 1998–2021 liczba zamieszkałych we wsi zmalała o 10,4%.

Dziedzictwo przyrodniczo-kulturowe Na niewielkim wzniesieniu w centrum wsi znajdują się pozostałości majątku. Zachował się dwór. Po 1945 mieściła się w nim szkoła podstawowa. Po reformie szkolnictwa szkoła została zlikwidowana, a budynek zaczął niszczeć. W 2008 władze gminy sprzedały budynek wraz z przylegającą do niego działką i drewniano-murowanym budynkiem gospodarczym.

Wieś występuje w dwóch kurpiowskich przysłowiach ludowych: Psary, Bartodzieje i Obryte to Kurpie zabite Olaboga co się dzieje? Za Psarami Bartodzieje. W najbliższym sąsiedztwie wsi znajduje się Rezerwat przyrody Wielgolas – jeden z najstarszych fragmentów Puszczy Białej. W lesie otaczającym Bartodzieje znajduje się kilka pomników przyrody. Do najbardziej okazałych należał dąb zwany Krzywielcem lub Krzywulcem, który pod koniec grudnia 2016 przewrócił się w wyniku wichury.

Przypisy BIP gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Bartodzieje (powiat pułtuski) Kategoria:Wsie duchowne I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)