Zaduszniki – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Wielgie.

Podział administracyjny +Integralne części wsi Zaduszniki SIMC Nazwa Rodzaj0871485 Podlasie część wsi

W latach 1868–1930 wieś należała do gminy Oleszno, a w latach 1930–1954 do gminy Zaduszniki.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa włocławskiego.

Demografia Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2021 r.) wieś liczyła 599 mieszkańców. Jest trzecią co do wielkości miejscowością gminy Wielgie.

Historia Wieś znana była wcześniej jako Kuczyno. Nazwa Zaduszniki pojawia się po raz pierwszy w 1321 roku w akcie rozgraniczania diecezji płockiej i włocławskiej, miejscowość stanowiła wówczas własność parafii szpetalskiej. Niedługo później część obszaru wsi przejęli cystersi, którzy w 1358 roku dokonali zamiany swoich tutejszych dóbr z rycerzem Hektorem z Łącka. Jego synowie, Jan i Świętopełk, dokonując podziału majątku w 1426 roku, doprowadzili do wykształcenia się w wsi dwóch odrębnych działów własnościowych. Według rejestru poborowego ziemi dobrzyńskiej z 1564 roku wieś znajdowała się w rękach Wojciecha Chodowskiego herbu Sulima oraz Macieja Orłowskiego herbu Lubicz. Około 1682 roku właścicielem całości był Jan Orłowski, a w 1713 roku majątek przeszedł na braci Kazimierza i Stanisława Kuczkowskich. W 1789 roku jako dziedziców nadal wymieniano rodzinę Kuczkowskich. Jeden z przedstawicieli tego rodu, Anzelm Wojciech Kuczkowski, posiadał majątek od 1818 roku. Następnie Zaduszniki zmieniały właścicieli drogą sprzedaży w 1827 roku Wojciech Kuczkowski zbył je na rzecz Stefana Paprockiego, ten zaś przekazał je Franciszkowi Zdrojewskiemu.

W 1858 roku dobra nabył Hipolit Dunin-Wąsowicz, który poprzez odziedziczenie Jasienia oraz zakup Wyczałkowa i Kamienia Kmiecego stał się posiadaczem jednego z największych majątków ziemskich na ziemi dobrzyńskiej. W trzeciej ćwierci XIX wieku wzniesiony został tu neoklasycystyczny pałac (dwór), wybudowany najprawdopodobniej z inicjatywy Hipolita Dunin-Wąsowicza. Po jego śmierci w 1876 roku majątek przeszedł w ręce syna, Tomasza Dunin-Wąsowicza, żonatego z Zofią Karnkowską. Małżeństwo miało pięć córek, które w 1919 roku odziedziczyły posiadłość. W 1921 roku, w drodze licytacji, Zaduszniki zostały kupione przez Gustawa Woyniłłowicza, który pozostawał ich ostatnim właścicielem do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku.

Po 1945 roku w pałacu utworzono szkołę podstawową, która funkcjonuje w tym miejscu do dziś.

W 1986 roku rozpoczęto generalny remont pałacu, w trakcie którego doszło do pożaru dachu budynku. Z powodu zniszczeń i prowadzonych prac, zajęcia lekcyjne przeniesiono tymczasowo do szkoły w Wielgiem oraz do prywatnych budynków wynajmowanych na terenie Zadusznik, a powrót uczniów do pierwotnej siedziby nastąpił dopiero w 1992 roku.

Z Zadusznik pochodzi zabytkowy drewniany wiatrak „koźlak”, wybudowany około 1870 roku, który został przeniesiony do Kujawsko-Dobrzyńskiego Parku Etnograficznego w Kłóbce.

W przeszłości we wsi funkcjonowała placówka pocztowa, obecnie już nieczynna.

W czerwcu 2023 roku wieś obchodziła jubileusz 700-lecia swojego istnienia, którego pierwsze wzmianki datowane są na 1321 rok. Z tej okazji, 17 czerwca 2023 roku, na placu przy remizie Ochotniczej Straży Pożarnej odbyły się oficjalne uroczystości, podczas których odsłonięto tablicę pamiątkową oraz zakopano kapsułę czasu. W uroczystościach uczestniczyła również Joanna Borowiak, posłanka na Sejm RP. Z okazji jubileuszu premier Mateusz Morawiecki skierował do mieszkańców sołectwa list gratulacyjny. W kapsule umieszczono materiały pamiątkowe przekazane przez mieszkańców oraz prace pisemno-plastyczne uczniów lokalnej szkoły podstawowej, przedstawiające wizję miejscowości za 50 latKapsuła czasu, Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika w Zadusznikach [dostęp 2026-05-30].. Oficjalne otwarcie kapsuły zaplanowano na 2073 rok.

OSP Zaduszniki W miejscowości funkcjonuje jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, której początki sięgają 1916 roku. Ważnym momentem w historii formacji był listopad 1918 roku, kiedy to w obliczu wycofywania się wojsk niemieckich lokalni strażacy aktywnie włączyli się w przejmowanie kontroli oraz zaprowadzanie porządku we wsi. W latach 30. XX wieku druhowie, przy wsparciu mieszkańców Zadusznik, podjęli przygotowania do wzniesienia własnej siedziby, czego efektem było postawienie murów remizy w 1938 roku. Działalność jednostki została wznowiona tuż po zakończeniu II wojny światowej, koncentrując się na pozyskiwaniu wyposażenia oraz szkoleniu nowych kadr. Do koncepcji dokończenia budowy remizy strażackiej powrócono w 1956 roku, a gotowy obiekt oddano oficjalnie do użytku 11 maja 1958 roku. Kilka lat później, w 1966 roku, OSP świętowała jubileusz 50-lecia istnienia.

Nowy etap w historii jednostki przyniósł rok 2000, kiedy to dotychczasową remizę zastąpiono nowoczesnym obiektem. W styczniu 2009 roku OSP Zaduszniki została uroczyście włączona w struktury Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Z kolei w 2011 roku, w ramach obchodów 95-lecia formacji, odbyła się ceremonia poświęcenia sztandaru. Uchwałą Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP z 7 października 2011 roku sztandar ten został oficjalnie nadany jednostce jako symbol ofiarnej służby. W trakcie tych samych uroczystości, w uznaniu za dotychczasowe zasługi w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej, W 2016 roku OSP Zaduszniki uroczyście obchodziła jubileusz 100-lecia swojego istnienia, podczas którego jednostka została uhonorowana Złotym Medalem „Za Zasługi dla Pożarnictwa”.

Zabytki Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są: kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, lata 1873-1875, nr rej.: A/425 z 8.05.1988 zespół dworski z końca XIX w., nr rej.: A/720/1-2z 7.02.1994: dwór park, połowa XIX w. Do obiektów wpisanych do GEZ na terenie wsi należą:

ogrodzenie z bramą kościoła parafialnego z końca XIX w.

figura Matki Boskiej przy kościele parafialnym z 1907 r.

cmentarz parafialny rzymskokatolicki z czwartej ćwierci XIX w.

figura św. Józefa z I ćwierci XX w.

figura Chrystusa z 1946 r.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

GUS. Rejestr TERYT

Kategoria:Zaduszniki (województwo kujawsko-pomorskie)