Wojcieszyce (wieś w województwie lubuskim)

240px|thumb|Połączone wycinki niemieckich map sztabowych z 1934 i 1936 r.

Wojcieszyce (niem. Wormsfelde) – licząca niespełna tysiąc mieszkańców popegeerowska wieś sołecka o średniowiecznym rodowodzie, w pobliżu Gorzowa Wlkp., w Polsce, województwie lubuskim, powiecie gorzowskim, gminie Kłodawa.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gorzowskiego.

Położenie Z punktu widzenia regionalizacji fizycznogeograficznej Wojcieszyce znajdują się w megaregionie Pozaalpejska Europa Środkowa, prowincji Niż Środkowoeuropejski, podprowincji Pojezierze Południowobałtyckie, makroregionie Pojezierze Południowopomorskie i wchodzącym w jego skład mezoregionie Równina Gorzowska. Jest to teren o charakterze wyżynnym, ukształtowany pod wpływem procesów glacjalnych najmłodszego, bałtyckiego zlodowacenia, porośnięty gęstymi lasami, gdzie występują liczne jeziora. Wśród utworów geologicznych na terenie wsi i wokół niej przeważają gliny zwałowe, ich zwietrzeliny oraz piaski i żwiry lodowcowe.

Zasadnicza część wsi (tzw. Stara Wieś) jest ulokowana nad Jeziorem Wojcieszyckim, 7,5 km w linii prostej na północny wschód od centrum Gorzowa Wielkopolskiego. Od granicy miasta dzielą ją w linii prostej 2,5 km przez rozległe pola, natomiast znajdujące się w budowie Osiedle Południowe graniczy z nim bezpośrednio. Pola ciągną się również na wschód, aż do wsi Różanki. Od zachodu granicę z sołectwem Kłodawa stanowi struga Srebrna, wypływająca z jeziora Ostrowite i wpadająca do Kłodawki. Granica północna przebiega skrajem Puszczy Gorzowskiej, najbliższa miejscowość Łośno jest odległa o 6,5 km w linii prostej. Granica południowo-wschodnia opiera się na drodze krajowej nr 22. Odległość do najbliższego przejścia granicznego w Kostrzynie nad Odrą wynosi 51 km w linii prostej i 60 km drogami.

Warunki klimatyczne Obszar, w którym znajdują się Wojcieszyce, należy do strefy klimatu umiarkowanego, na pograniczu dzielnicy pomorskiej i lubuskiej. Rejon ten zaliczany jest do najcieplejszych w Polsce. Wiatry wieją przeważnie z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego. Temperatury w latach 1981–2000 wahały się od -24,6 °C do +37,4 °C. Czas trwania pokrywy śnieżnej w okresach od listopada do kwietnia przekracza 25 dni. Liczba dni z mrozem i przymrozkami nie przekracza 90 do 100, a okres wegetacyjny trwa przez 200–215 dni. Początek fenologicznej wiosny (rozkwitanie roślin, których liście i kwiaty rozwijają się równocześnie) wypada pomiędzy 30 kwietnia a 10 maja. Początek wczesnej jesieni (pełnia kwitnienia wrzosów i dojrzewanie owoców kasztanowca) wypada pomiędzy 10 a 15 września.

Średnia roczna temperatura z wielolecia wynosi +8,0 °C, średnia temperatura w okresie zimowym +2,3 °C, w okresie letnim +13,9 °C. Średnia temperatura stycznia kształtuje się na poziomie -1,5 °C, a temperatura lipca +17,7 °C. Przeciętna ilość opadów waha się w granicach 500–600 mm rocznie. Skrajne wartości opadów występują w lipcu (ok. 80 mm) i lutym (ok. 30 mm). Średnia liczba dni w roku z opadem śnieżnym wynosi 34 dni. Pierwszy opad śnieżny występuje średnio w drugiej połowie listopada, a ostatni w pierwszej połowie kwietnia. Średnia liczba dni pochmurnych wynosi około 150 rocznie, z czego najwięcej przypada na miesiące zimoweZmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłodawa – tekst jednolity. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXIX/228/13 Rady Gminy Kłodawa z dnia 12 czerwca 2013 r. .

Otoczenie przyrodnicze Większość powierzchni sołectwaObszar sołectwa pokrywa się z obrębem ewidencyjnym (geodezyjnym) nr 080104_2.0008. Został określony w załączniku nr 1 do zajmują pola uprawne III, IV i V klasy bonitacyjnej, które należą do najlepszych użytków rolnych w gminieNależy pamiętać, że w Gminie Kłodawa przeważają słabe gleby. 79,6% z nich należy do klasy V i VI. Źródło informacji: Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłodawa – tekst jednolity. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXIX/228/13 Rady Gminy Kłodawa z dnia 12 czerwca 2013r . Jezioro Wojcieszyckie posiada 570 m długości, 210 m szerokości, głębokość 8 metrów i powierzchnię 10,5 ha. Do jego północnego brzegu przylega Obszar Chronionego Krajobrazu nr 2 Puszcza Barlinecka, jednak lasy zaczynają się nieco ponad kilometr dalej na północ. Dominują w nich drzewostany sosnowe, bukowe, dębowe i mieszane, a w bogatych i różnorodnych siedliskach występuje bogata flora i fauna zwierząt kręgowych i bezkręgowych, w tym 142 gatunki ptaków. Niedaleko Wojcieszyc znajdują się miejsca gniazdowania dużych ptaków drapieżnych z rodziny jastrzębiowatych – orlika krzykliwego oraz kani rudej. W samej wsi, na terenie dawnego cmentarza ewangelickiego, jest park o powierzchni 0,74 ha; jego drzewostan tworzą m.in. świerk pospolity i żywotnik olbrzymiZmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłodawa – tekst jednolity. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXIX/228/13 Rady Gminy Kłodawa z dnia 12 czerwca 2013r .

Pomniki przyrody Dąb szypułkowy (Quercus robur) rosnący na terenie parku. Obwód na wysokości 1,3 m – 432 cm, wysokość 28 m.

Głaz z napisem gotykiem "Wanschen-1932", zlokalizowany przy ogrodzeniu szkółki w pobliżu leśniczówki Dzicz. Data ustanowienia: 2006-06-20.

Układ przestrzenny Wieś posiada zróżnicowane funkcje i równie mocno zróżnicowaną zabudowę. Na historyczny układ wsi ulicowo-placowej z nadal widocznym zarysem nawsia nałożyła się w drugiej połowie XX w. zabudowa wielorodzinna w postaci dwu- i pięciokondygnacyjnych bloków mieszkalnych wraz z zespołem garaży i ciepłownią (nieczynną), zlokalizowana w północno-wschodniej części wsi (rejon ulic Osiedlowej i Strzeleckiej). Na terenie pofolwarcznym oraz przylegających doń od wschodu i zachodu obszarach (w tym dawnego parku przydworskiego) wybudowano kilka obiektów gospodarskich i technicznych o znacznych rozmiarach. Efekty tych poczynań negatywnie kształtują krajobraz wsi, zwłaszcza że teren pofolwarczny (dawnej bazy Stacji Hodowli Roślin) jest słabo wykorzystywany i mocno zaniedbany. W obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kłodawa znajduje się stwierdzenie, że „z całą pewnością w Wojcieszycach potrzebne są działania rewitalizacyjne, które poprawiłyby ten wizerunek”Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłodawa – tekst jednolity. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXIX/228/13 Rady Gminy Kłodawa z dnia 12 czerwca 2013 r. .

Główną osią komunikacyjną wsi jest ulica Wspólna, stanowiąca odcinek równoleżnikowej drogi asfaltowej z Kłodawy do Różanek. Ważną rolę odgrywają również trzy inne drogi wychodzące z centrum wsi. Na północ prowadzi ul. Strzelecka, która zaraz po skończeniu się zwartej zabudowy przechodzi w drogę gruntową do Łośna. Na południowy wschód, do skrzyżowania z drogą krajową nr 22 i dalej do wsi Wawrów w gminie Santok, wiedzie ul. Parkowa. Stanowi ona główną drogę dojazdową do Gorzowa Wlkp. i zastąpiła w tej roli ulicę Polną oraz jej przedłużenie w kierunku południowo-zachodnim, które jest obecnie drogą gruntową, przejezdną tylko dla rowerów.

Obiekty tworzące infrastrukturę społeczną: GOK, świetlica wiejska, przedszkole, punkt lekarski i stadion, są skoncentrowane we wschodniej części wsi. Jeszcze dalej na wschód znajduje się kompleks ogródków działkowych. W centrum wsi, na otoczonej murem ćwierćhektarowej działce, stoi średniowieczny kościół. W jego sąsiedztwie są słabo zagospodarowane tereny zielone oraz przystanek komunikacji autobusowej. Około 100 metrów na południe znajduje się mocno zaniedbany park z lapidarium, w którym zgromadzono resztki nagrobków.

Przy drogach wytyczonych przed 1945 rokiem, tj. ulicach Wspólnej, Parkowej, Polnej, Strzeleckiej i Kasztanowej, rozciąga się zabudowa o charakterze zagrodowym. W latach 80. XX w. zaczęło się rozwijać jednorodzinne budownictwo mieszkaniowe przy nowo wytyczanych ulicach: Sportowej, a potem Jeziornej i Krętej. Odbywa się to w dość powolnym tempie, dzięki czemu Wojcieszyce, w odróżnieniu od sąsiednich wsi, nie wykazują tendencji do przekształcania się w suburbium Gorzowa Wlkp. W niedalekiej przyszłości sytuacja zacznie się po części zmienić, bowiem rozpoczęła się zabudowa tzw. Osiedla Południowego, rozległego terenu 3 km od centrum wsi, przy skrzyżowaniu ul. Parkowej z drogą nr 22, na którym wyznaczono ponad 90 działek mieszkaniowych i usługowo-mieszkaniowych. W jego sąsiedztwie, przy samej granicy z miastem, znajduje się salon samochodowy firmy Toyota. Około 30 działek budowlanych zostało wytyczonych na wschód oraz na południe od ul. Krótkiej, jednak żadna z nich nie została jeszcze zagospodarowana.

Niedaleko od południowych zabudowań wsi znajduje się teren o powierzchni ok. 30 ha po farmie krów mlecznych, której budynki zostały wyburzone w roku 2011. Jego aktualne przeznaczenie, to „usługi komercyjne”. Po drugiej stronie drogi (ul. Parkowej) został wytyczony obszar o powierzchni ok. 25 ha, co do którego Rada Gminy wyraziła zgodę na włączenie do Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i zleciła opracowanie dla niego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nieco później została podjęta uchwała o przystąpieniu do opracowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pozostałej części wsi.

Toponimia Nazwa miejscowości Pierwszy znany zapis nazwy dzisiejszej wsi Wojcieszyce – Wormesuelde znajduje się w Katastrze Nowomarchijskim, rejestrze sporządzonym w 1337 r. dla celów podatkowych na polecenie margrabiego Brandenburgii Ludwika StarszegoLudwig Gollmert: Das Neumärkische Landbuch Markgraf Ludwigs des Älteren vom Jahre 1337. Nach einer neu aufgefundenen Handschrift des vierzehnten Jahrhunderts. Frankfurt am Oder: 1862. W roku 1351 została ona zapisana jako Wormesvelde, w 1435 Wormesfelde, w 1460 Wurmszfelde, w 1586 Wormsfelde. Etymologia niemieckiej nazwy nie jest jasna, może ona oznaczać zarówno „Zarobaczone Pole” (od Wurm = robak), jak i „Wormackie Pole” (od Worms = Wormacja, miasta nad Renem).

Polska nazwa nie ma związku etymologicznego z niemiecką. Została nadana w roku 1945 przez podkomisję poznańską Komisji Ustalania Nazw Miejscowości na podstawie propozycji Stanisława Kozierowskiego.

Jezioro Wojcieszyckie, niem. Haus See bei Wormsfelde lub Wolmsferser See. Na niemieckiej mapie sztabowej z roku 1936, a także na odręcznie wykonanym przez byłą mieszkankę planie wsiAnnelise Bellmann Wormsfelde – Die Dörfer unserer Heimat, Heimatblatt, nr 17 z 1988 r., użyto nazwy skróconej Haus-S. Nazwa polska jest kalką językową i również pochodzi od nadjeziornej miejscowości.

Rzeczka Srebrna, niem. Silberfliess – struga przepływająca na północ i zachód od Starej Wsi. Polska nazwa jest kalką językową niemieckiej.

Przysiółki leśniczówka Dzicz, leśniczówka Wojcieszyce lub Tarnina na niem. mapie sztabowej z 1934 r. oznaczona jako Jägerwerder zu Wormsfelde – niewielka osada leśna, położona na północny zachód od zasadniczej części wsi. Formalnie należy do obrębu ewidencyjnego Łośno, jednak posiada wojcieszycki adres pocztowy (ul. Leśna 4). Kaczy Dołek, na niem. mapie sztabowej z 1936 r. oznaczony jako Wormsfelder M (M = Mühle = młyn ?) – zabudowania wśród pól przy stopniu wodnym na Srebrnej. Prowadząca do niego droga na planie zamieszczonym w periodyku „Heimatblatt” jest oznaczona jako Mühlenweg nach Kladow. niem. Wormsfelder Mühle, pol. Kłonia – istniejący od średniowiecza młyn wodny nad Srebrną. Nazwa zanikła. gajówka Kowalaka – pochodząca od nazwiska mieszkańców potoczna nazwa jednozagrodowej osady leśnej, która na niem mapie sztabowej z 1934 r. jest oznaczona jako Waldchof, Waldarbeiter gehöft. Osada posiada wojcieszycki adres pocztowy (ul. Strzelecka 41), jest przypisana do obwodu głosowania oraz okręgu wyborczego z siedzibą we wsi Wojcieszyce, choć formalnie znajduje się w obrębie ewidencyjnym Łośno i stanowi wyodrębnioną w systemie TERYT miejscowość o nazwie Wojcieszyce. Wojcieszki, niem. Wormsfelde F. (miejscowość) – nazwa zanikła.

Ulice