thumb|Herb Rudnej thumb|Ratusz w Rudnej Rudna (niem. RaudtenRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Rudna. Siedziba gminy Rudna. Dawniej miasto, uzyskała lokację miejską przed 1339 rokiem, zdegradowana w 1945 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66-67.. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie legnickim.

Położenie Rudna leży nad rzeką Rudną i uchodzącą do niej Kalinówką. Na zachód od miejscowości znajduje się zbiornik Żelazny Most.

Środowisko naturalne Wieś znajduje się w obrębie mikroregionu Wzgórza Polkowickie, wchodzącego w skład mezoregionu Wzgórza Dalkowskie.

Historia Pierwsze wzmianki pochodzą z XIII wieku (grodzisko w Starej Rudnej), w drugiej połowie tego wieku zbudowano tu zamek. Osada szybko rozrastała się i przed rokiem 1339 otrzymała prawa miejskie. Miasto pełniło rolę ośrodka administracyjnego i gospodarczego zaplecza dla okolicznego rolnictwa. Tereny te od roku 1329 były pod zwierzchnictwem Czech, od roku 1526 Habsburgów, a od roku 1742 w Prusach. Do 1932 roku wchodziła w skład powiatu ścinawskiego. W roku 1871 powstało połączenie kolejowe z Legnicą i Głogowem, a trzy lata później (1874) z Wrocławiem. Od tego czasu nastąpił szybki rozwój miasta. Zniszczenia w roku 1945 przyczyniły się do utraty praw miejskich. W roku 1974 uruchomiono największą w kraju kopalnię rud miedzi i Zakład Wzbogacania Miedzi „Rudna”Słownik geograficzno-krajoznawczy, Wydawnictwo Naukowe PWN 1998, ..

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: Zespół miejski Kościół parafialny pw. Trójcy Świętej, neogotycki, przebudowany w latach 1859–1860, z wyposażeniem z okresu budowy. Wcześniejszy wybudowano w 1707 r., po przekazaniu protestantom kościoła pw. św. Katarzyny Kościół pw. św. Katarzyny, późnogotycki z lat 1474–1500 (XV w.), od 1953 r. parafialna cerkiew prawosławna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Kościelna inne obiekty: Ratusz z 1773 r., zburzony w 1945 r., zrekonstruowany w latach 90. XX wiekuPowiat lubiński, Wyd. Turyst. PLAN .. nieistniejące obiekty: Pałac z XVII w. rodu von Niebelschutz, rozebrany w latach 50. XX wieku Cmentarz ewangelicki z kościołem cmentarnym, szachulcowym z XVII w., rozebranym w roku 1972Dolny Śląsk, dziedzictwo przeszłości.

Demografia Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1646 mieszkańców. Jest to największa miejscowość w gminie Rudna.

Transport We wschodniej części wsi przebiegają: linia kolejowa nr 273 (Szczecin Główny – Wrocław Główny) i linia kolejowa nr 289 (Rudna Gwizdanów – Legnica). W miejscowości znajduje się stacja Rudna MiastoMiszmasz w nazewnictwie stacji. Dlaczego PLK nie są konsekwentne?, natomiast w pobliskiej wsi Gwizdanów – Rudna Gwizdanów.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 323, która nieopodal miejscowości krzyżuje się z drogą wojewódzką nr 292.

Sport Siedziba założonego w 1956 Gminnego Klubu Sportowego Sparta Rudna, którego drużyna piłkarska, używająca barw czerwono-czarnych, występowała w IV lidze (grupie dolnośląskiej zachód) w latach 2018-2022. Obecnie (sezon 2023/2024) występuje w klasie A, gr. Legnica II. Stadion klubowy (gminny) w sezonie 2018/19 przeszedł gruntowny remont, otrzymując oświetlenie, piłkołapy, nową nawierzchnię, a boisko ze sztuczną nawierzchnią do treningów i meczów juniorów oraz powiększone trybuny.

Osoby związane z Rudną Johann Heermann – ur. w 1585 r. w Rudnej, pisarz i poeta, ochrzczony w miejscowym kościele ewangelickim; obecnie jest to świątynia prawosławna – cerkiew pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Christian Knorr von Rosenroth – ur. w 1636 r. w Starej Rudnej, dramaturg, poeta, mistyk i pisarz. Agnieszka Sypień – polska karateka stylu Kyokushin. Wielokrotna mistrzyni Polski, Europy i świata.

Przypisy

Linki zewnętrzne Rudna na portalu Dolny Śląsk Polska niezwykła, Rudna

Kategoria:Dawne miasta w województwie dolnośląskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku