Kopalina (niem. Rodeland) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Jelcz-Laskowice.

Informacje ogólne Wieś znajduje się 15 kilometrów od Oławy. We wsi znajduje się przystanek kolejowy, znajdujący się na trasie linii kolejowej łączącej Wrocław z Opolem przez Jelcz-Laskowice. Wieś o charakterze mieszkalno-usługowymStrategia rozwoju Miasta i Gminy..., s. 37, rozbudowujący się w kierunku Piekar i Miłocic.

We wsi znajduje się sklep spożywczo-przemysłowy sieci „Odido”.

Podział administracyjny W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Minkowicach Oławskich (Minken), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej wieś należała w latach 1945-1954 do gminy Laskowice OławskieWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1972 wieś należała do gromady Minkowice OławskieUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71). Od 1973 r. wieś należy do gminy Jelcz-Laskowice (zwanej do 1987 r. gminą Laskowice Oławskie)Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. wieś należała do powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Wieś o układzie ulicówki, powstała na początku XVII w. jako owczarnia na obszarze wykarczowanego lasu należącego niegdyś do wsi Minkowice Oławskie. Wieś w XVII w. należała do książąt oławskich, tak samo, jak powstała w XVI w. i pierwszy raz wspomniana w 1534 r. osada Gorzucha (Garsuche), będąca kolonią Kopaliny w XIX i XX w.. W 1783 r. we wsi znajdowała się szkoła ewangelicka, która w 1830 r. miała jednego nauczyciela. W okresie pruskim wieś należała w latach 1783 i 1819 r. do pruskiego urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Oławie. W 1830 r. majątek we wsi należał do E. Krakauera, a później do rodziny Miliesky. Przed 1845 r. majątek został wykupiony przez pruski urząd królewski w Oławie.

W 1783 r. w Kopalinie posługiwano się zarówno językiem niemieckim, jak i językiem polskimZimmermann 1783, s. 47. Kopalina w 1810 i 1825 r. należała wraz z Laskowicami Oławskimi, Piekarami, Nowym Dworem, Dziupliną, Chwałowicami, Dębiną, Jelczem, RatowicamiWysłouch 1965, s. 34, a także Minkowicami Oławskimi, Wójcicami, Biskupicami Oławskimi i Bystrzycą do grupy wsi w powiecie oławskim z dominacją języka polskiegoWysłouch 1965, s. 29 i 34. Około 1881 r. Kopalina była wraz z Wójcicami i Minkowicami Oławskimi jedną z ostatnich wsi w powiecie oławskim z obecnością ludności polskojęzycznejParczewski 1890, s. 758.

W 1989 r. we wsi powstał przystanek kolejowy. W latach 1969-2025 we wsi istniał klub piłki nożnej Pogoń Kopalina, który grał mecze na Boisku Wiejskim o pojemności 200 miejsc (w tym 80 miejsc siedzących), a jego barwy były niebiesko-czerwono-zielone. W sezonie 2024/25 klub uczestniczył w meczach klasy B w grupie Wrocław IV.

W 2019 r. we wsi odbyły się dożynki gminne.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Kopalina nosiła następujące nazwy:

do 1945 r. Rodeland (niemiecka nazwa wsi) do 1945 r. Kopalina (polska nazwa wsi, wspomniana w tomie IV „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1883 r.) od 1945 r. pierwotnie Kopaliny (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiejObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska), obecnie Kopalina.

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Rodeland" do grupy nazw wsi wywodzących się od ich położenia w lasach.

Gospodarka W 1606 r. we wsi znajdowała się owczarnia. W 1783 r. we wsi znajdował się folwark oraz młyn. W 1819 r. we wsi znajdowały się dwa karczmy i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się karczma, folwark, królewskie podleśnictwo (königliche Unterförsterei), 9 zakładów rzemieślniczych i 3 sklepy. W 1845 r. we wsi odnotowano hodowlę 590 owiec merynosów i 249 sztuk bydła, a także działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 496 ha, z czego pola uprawne stanowiły 405 ha, łąki 50 ha, a lasy 10 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 9,79 marek niemieckich za hektar pola, 16,45 marek za hektar łąki i 3,52 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 507,6 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 9,76 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Minkowicach Oławskich (Minken).

Teraźniejszość We wsi działa zakład obróbki metali i cukiernia.

We wsi znajduje się kaplica, będąca częścią rzymskokatolickiej parafii św. Jana Nepomucena w Minkowicach Oławskich należącej do dekanatu Jelcz-Laskowice archidiecezji wrocławskiej.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytkiWykaz zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu - dawne województwo wrocławskie (dostęp 2026-08-17):

historyczny układ ruralistyczny wsi cmentarz wiejski na północny-wschód od wsi na ul. Głównej: domy mieszkalno-gospodarcze nr 6, 25, 32, 39 domy mieszkalne nr 8, 27, 43, 53 domy mieszkalne nr 9, 28, 30, 40 z budynkami gospodarczymi domy mieszkalno-gospodarcze nr 12, 16 z dwoma budynkami gospodarczymi dom mieszkalny nr 13 z budynkiem gospodarczym i ogrodzeniem domy mieszkalno-gospodarcze nr 14, 17, 26 z budynkami gospodarczymi zagroda nr 15, składająca się z domu mieszkalno-gospodarczego, budynku gospodarczego i ogrodzenia budynki gospodarcze nr 18, 35, 42, 44 zagroda nr 19/21, składająca się z dwóch domów mieszkalno-gospodarczych nr. 19/22 i budynku gospodarczego nr 19/23 zajazd nr 20/22, składający się z trzech budynków gospodarczych dom mieszkalny (dawniej budynek szkoły) nr 22a z budynkiem gospodarczym zagrody nr 34, 38, 48 składające się z domu mieszkalnego i dwóch budynków gospodarczych zagroda nr 36, składająca się z domu mieszkalno-gospodarczego i budynku gospodarczego domy mieszkalno-gospodarcze nr 47, 57 z ogrodzeniem dom mieszkalno-gospodarczy nr 59 z budynkiem gospodarczym i ogrodzeniem zespół budynków gospodarczych nr 61, składający się z dwóch budynków gospodarczych stacja transformatorowa na ul. Leśnej: dom mieszkalny nr 1 z budynkiem gospodarczym dom mieszkalno-gospodarczy nr 2 z drewnianym budynkiem gospodarczym domy mieszkalno-gospodarcze nr 4, 7 dom mieszkalny nr 5 dom mieszkalny nr 9 z dwoma budynkami gospodarczymi dom mieszkalny Nadleśnictwa nr 10 z dwoma budynkami gospodarczymi budynek dworca kolejowego

Demografia W 1783 r. w Kopalinie mieszkały 392 osoby. W 1819 r. we wsi mieszkały 252 osoby, w 1830 r. 350 osób, w 1845 r. 425 osób, w 1871 r. 478 osób, w 1885 r. 433 osoby, a w 1895 r. 385 osób. W 1905 r. wieś zamieszkiwało 351 osób, w 1925 r. 400 osób, w 1935 r. 413 osób, a w 1939 r. 369 osób. W marcu 2011 r. Kopalina miała 308 mieszkańcówGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..

W 1925 r. na 400 mieszkańców wsi 204 było mężczyznami, a 196 kobietami. We wsi mieszkało 391 ewangelików i 8 katolików. Zarówno ewangelicy, jak i katolicy należeli odpowiednio do zboru i parafii w Minkowicach Oławskich (Minken).

Zobacz też Kopalina Kopaliny

Przypisy

Bibliografia

Friedrich Albert Zimmermann, Beschreibung des Olauschen Kreises, [w:] Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, t. 1, cz. 3, bey Johann Ernst Tramp, Brieg 1783 (dostęp 2026-08-17) Alfons J. Parczewski, Giermanizacja powiatu olawskiego, „Wisła. Miesięcznik Gieograficzno-Etnograficzny”, t. 4, Warszawa 1890, s. 751-758 (dostęp 2026-08-17) Seweryn Wysłouch, Polacy ewangelicy na Śląsku w XIX w. w walce z germanizacją, „Studia Śląskie. Seria Nowa”, t. 9, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1965, s. 7-61 (dostęp 2026-08-17) Efficon Sp. z o.o., Urząd Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice, Strategia rozwoju Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice na lata 2026-2035 (dostęp 2026-08-17) Helmut Vogt, Ostpreußische und Schlesische Ahnenstämme mit Angeheirateten, "Archiv Ostdeutscher Familienforscher", t. VII, 1979, s. 433-435 Konrad Junak, Gesellschaftsball in Rodeland, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/1985, s. 23 Konrad Junak, Treibjagd in Rodeland!, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 10/1986, s. 11 Beschreibung des Ohlauschen Kreises: Laskowitz, Minken, Ottag, Paperwitz, Peisterwitz, Quallwitz, Rodeland, Steindorf, Trattaschine, Zelline, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/1995, s. 5 Käthe Klein, Gedanken an die letzten Kriegstage und die Vertreibung, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/1998, s. 29; nr. 2/1998, s. 26; nr. 3/1998, s. 30; nr. 4/1998, s. 26; nr. 5/1998, s. 27 i nr. 6/1998, s. 31 Käthe Klein, Rodeland, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/2005, s. 32 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 130 Käthe Klein, Weihnachten daheim, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/2013, s. 28

Linki zewnętrzne

https://klauskunze.com/ohlau/orte/rodeland.htm (dostęp 2026-06-16)

Kategoria:Kopalina (województwo dolnośląskie)