Dąbrowa Wielka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Czyżew.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dąbrowa Wielka. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Historia Historia miejscowości Wieś założona tuż przy granicy mazowiecko-litewskiej w lesie Długa Dąbrowa, w 1. ćwierci wieku XV. W pobliżu kilkanaście innych wsi drobnoszlacheckich o pierwszym członie nazwy: Dąbrowa.

Od XVII wieku Dąbrowa Wielka stanowi główny ośrodek zespołu tych wsi. Nazwy pozostałych miejscowości odróżnione drugim członem. Zamieszkane przez różne rody, które przyjęły nazwisko DąbrowskichKatalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, s. 31–33..

W roku 1827 wieś liczyła 25 domów i 65 mieszkańców. Pod koniec XIX w. Dąbrowa Wielka należała do Powiatu mazowieckiego, gmina Szepietowo. We wsi szkółka początkowa, urząd gminny, dom schronienia dla starców. W pobliżu folwark Dąbrowa Wielka o powierzchni 550 morgów, w tym grunty orne i ogrody – 233, łąki – 15, pastwiska – 28, las – 50, zarośla – 60, nieużytki i place – 164 morgów<.

W 1921 naliczono tu 45 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 314 mieszkańców (148 mężczyzn i 166 kobiet). narodowość polską podało 291 osób, a 23 żydowskąSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Szepietowo..

Historia kościoła thumb|240px|left|Dąbrowa Wielka – kościół pw. św. Stanisława BM – widok od pn.–zach.

Parafia pod wezwaniem Zwiastowania N.P. Marii, oraz śś. Anny, Stanisława, Mikołaja i Katarzyny erygowana prawdopodobnie w roku 1423 łącznie z konsekracją kościoła, przez biskupa łuckiego Andrzeja. W roku 1493 miało miejsce potwierdzenie wcześniejszej erekcji.

Prawdopodobnie kolejny, drewniany kościół spłonął w czasie wojen szwedzkich. W jego miejsce wystawiono kaplicę, wzmiankowaną w roku 1658.

Kolejny drewniany kościół powstał w roku 1667, remontowany w 1785, rozebrany 1887.

Obecny, neogotycki, murowany kościół, budowany w latach 1883–1889 z fundacji parafian i Stanisława Kiersnowskiego właściciela majątku w Szepietowie-Wawrzyńcach. Wzniesiony według projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego i Stanisława Kucharzewskiego. Został konsekrowany w roku 1925 pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa.

W roku 1944 wysadzono wieżę. Zniszczeniu uległa też południowa część nawy i fasada. Odbudowany w latach 1947–1960. Posiada romańskie detale architektoniczne.

Obecny kościół jest siedzibą parafii św. Stanisława. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Wysokie Mazowieckie.

Szkoła W 1920 roku 2. klasowa szkoła powszechna, liczyła 1l7. uczniów, w 1922–150. uczniów. Od 1923 szkoła 3. klasowa, liczyła 185. uczniów, w 1924–166. Od 1925 szkoła 5. klasowa, liczyła 217. uczniów, 1930–284., 1932–300.

Nauczyciele: 1925–1927 – Filipczakówna Stefania, Mystkowski Antoni, 1929 – Świecki Adam, 1941 – Dąbrowska Aniela, Kaczyński Władysław, Stefanowicz BronisławW. Jemielity, Szkoły powszechne w województwie białostockim w latach 1919–1939, Łomża, 1991, s. 96..

Zobacz też Dąbrowa Wielka Dąbrowa-Cherubiny, Dąbrowa-Kity, Dąbrowa-Michałki, Dąbrowa-Nowa Wieś, Dąbrowa-Szatanki

Przypisy GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Kategoria:Dąbrowa Wielka (województwo podlaskie)