Byszewo – (niem. Byschewo, 1942-1945 Bischau) wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Koronowo.
Byszewo uzyskało lokację miejską w 1286 roku, zdegradowane około 1300 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 24-25..
Podział administracyjny W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.
Demografia Według danych Urzędu Gminy Koronowo (XII 2015 r.) miejscowość liczyła 174 mieszkańców.
Położenie Byszewo jest położone na wschodnim brzegu ciągu jezior byszewskich, pomiędzy jeziorami: Studziennym i Długim, przy drodze wojewódzkiej nr 243, nad rzeką Krówką; most nad tą rzeką rozebrano i odtworzono na nowo w okresie luty - czerwiec 2021Nowy most niedaleko Bydgoszczy. Przeprawa dla ludzi i zwierząt.
Historia i zabytki W 1253 r. decyzją księcia Kazimierza, władcy brzesko–kujawskiego, nastąpiła fundacja klasztoru cystersów w Byszewie. W ten sposób Kazimierz chciał formalnie związać tę część Krajny – dopiero co wydartą Świętopełkowi pomorskiemu – ze swym księstwem. W 1288 r., gdy klasztor wzbogacił się o leżącą w dolinie Brdy osadę Smeysche (dzisiejsze Koronowo), zakonnicy przenieśli tam siedzibę opactwa. Na fundamentach klasztoru i późniejszego kościoła w latach 1610–1663 wzniesiono nową, manierystyczną świątynię pw. Św. Trójcy, która przetrwała do czasów obecnych.
W usytuowanym na wzniesieniu, opadającym ostro ku rynnie jeziornej, kościele - Sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Królowej Krajny znajduje się koronowany w 1966 r. obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem ze srebrnymi koronami, w pierwotnej postaci (przed renowacjami w różnych wiekach) znany już w XIII wieku. Kościół w stylu manierystycznym rozbudowano z wcześniejszej świątyni z XV lub XVI wieku i przebudowano w II połowie XVIII wieku (dodanie kaplic, sklepienia w nawie i hełmu na wieży). Wnętrze świątyni o wystroju barokowo-rokokowym (zróżnicowane sklepienia, rokokowa belka tęczowa, ławy kolatorskie, konfesjonały, liczne obrazy i płyty epitafijne) zdobi także bogata kolekcja portretów trumiennych i tarcz herbowych z 2. połowy XVII wiekuhttps://web.archive.org/web/20120527175327/http://www.visitkujawsko-pomorskie.pl/rzeka-krowka,178,2,1122.html dostęp 17-05-2010, odkryta przypadkiem w 1984 pod likwidowanym stopniem prawego ołtarza bocznegoWakacje 2021. Mroczna klątwa i Madonna z jeziora: ksiądz kanonik zaprasza do Sanktuarium w Byszewie. Chór muzyczny wsparty na dwóch filarach z rokokowym prospektem organowym o bogatej ażurowej dekoracji.
Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są: kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, 1610–1663, 2 poł. XVIII, nr rej.: A/1635 z 4.03.1931 cmentarz przy kościele, 2 poł. XVII-1 poł. XIX w., nr rej.: A/1633/1-4 z 10.05.2013 dzwonnica-brama, z elementami przyległego ogrodzenia, XVIII/XIX w., nr rej.: j.w. spichrz plebański, drewniano-murowany z k. XVIII w., nr rej.: j.w. Drewniany, konstrukcji sumikowo-łątkowej z częścią murowaną. Wzniesiony na planie prostokąta, z belkowanym stropem wewnątrz i zamkniętym półkoliście wejściem; w części murowanej wejście zamknięte odcinkowo. Okienka z okiennicami; dach dwuspadowy kryty dachówką.
W Byszewie urodził się Kazimierz Kolańczyk, polski historyk prawa, profesor nauk prawnych, wieloletni kierownik Katedry Prawa Rzymskiego WPiA UAM oraz WPiA UMK.
Zobacz też Byszewo-Wygoda Trasy turystyczne Bydgoszczy i okolic. Obszar Chronionego Krajobrazu Rynny Jezior Byszewskich
Przypisy
Linki zewnętrzne Szlak cysterski Byszewo-Koronowo
Kategoria:Dawne miasta w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIII wieku