Belno (nazwa oboczna: Stare Belno) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Jeżewo.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 261 mieszkańców. Jest piątą co do wielkości miejscowością gminy Jeżewo.
Historia Belno to stara kociewska wieś.Pierwsza historyczna nazwa pochodzi z 1328 r. i została zapisana jako Bedlno. następnie to: Bedeln (1400 r.), Bedlyn (1415 r.), Bedlino (1534 r.), Belno (1584 r.), niem. BellnoBrózdowska E.,2005, "Pochodzenie nazw miejscowości gminy Jeżewo", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo. Nazwę wsi interpretuje się dwojako: 1 - nazwa topograficzna pochodząca od nazwy grzybów jadalnych "bedłki", 2 - nazwa dzierżawcza pochodząca od słowa "Belbóg" (biały bóg) - to jest - imienia słowiańskiego bożka.
Pierwsza wzmianka historyczna o wsi pochodzi z 1328 r. i podaje, że wielki mistrz krzyżacki Werner von Orseln podarował wieś Belno, za oddane przysługi, Januszowi - sędziemu świeckiemuChlebowski B. (red.), 1880 -1888, "Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", t. I-XII, Warszawa. Niestety źródła nie przekazują informacji o przynależności wsi do połowy XVI wieku. W latach 1570–1712 Belno należało do rodziny Kos. W następnych latach wieś często zmieniała właścicieli, by w 1805 r. znaleźć się w rękach rodu Wolszlegier herbu Bełty albo Groty. W 1864 r. Tekla Wolszlegier poślubiła Erazma Parczewskiego herbu Nałęcz i w ten sposób Belno stało się własnością ParczewskichDąbrowski Z., 2005, "Pod zaborem pruskim", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo. Krótko przed wybuchem wojny Belno nabyła rodzina Czajkowskich (lata 1938-1945)Dąbrowski Z., 2005, "W okresie II Rzeczypospolitej 1920-1939", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo. W 1945 r. majątek stał się własnością skarbu Państwa Polskiego. W 1947 r. część dawnych dóbr rozparcelowano. Na terenie tzw. Starego Belna utworzono 14 zagród rolniczych, natomiast po prawej stronie szosy Świecie-Laskowice utworzono tzw. Nowe Belno, gdzie powstało 28 gospodarstw rolnych zasiedlonych przede wszystkim przez osadników z centralnej i wschodniej PolskiDąbrowski Z., 2005, "Dzieje gminy Jeżewo w latach 1945-2005", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo. Pierwsze dane o wielkości Belna pochodzą z końca XVI wieku - wtedy wieś miała 8 łanów (ok. 138 ha)Dąbrowski Z., 2005, "Historia Jeżewa i okolic od końca X wieku do 1772 r.", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo. Następnie w 1772 r. 9 łanów (ok. 155 ha), w 1921 r. 622 ha. Liczbę mieszkańców wsi znamy z 1772 r., żyło ich w Belnie - 127. Warto odnotować fakt, iż we wsi mieszkało wtedy 48 Żydów. W sto lat później Belno zamieszkiwało 162 ludzi, z tego 138 było katolikami, 24 ewangelikami, natomiast wyznawców judaizmu nie odnotowano. Przy dworze od XIV wieku znajdowała się prywatna kaplica przydomowa. Źródła kościelne istnienie kapliczki odnotowały jeszcze w XVIII wieku. Poza niezbędnymi zabudowaniami gospodarskimi (stodoła, obora, chlewnia owczarnia, stajnia) we wsi stał dwór, który przetrwał do 1945 r. (zniszczony został w czasie wojny). Majątek uzupełniała gorzelnia, browar i młyn w osadzie Bedlenki nad rzeką Wdą, oddalonej od Belna ok. kilometra.
Spośród właścicieli Belna na uwagę zasługują rody Wolszlegierów i Parczewskich. Ród Wolszlegierów herbu Bełty (Groty) w XVII wieku zamieszkiwał w powiecie chojnickim. Był rodem niemieckim, który szybko się spolonizował. W 1794 r. Michał Wolszlegier nabył w rejonie Jeżewa wsie: Buczek, Laskowice i Piskarki. W 1805 r. dokupił jeszcze Belno, Bedlenki i Osłowo. Wolszlegierowie znani byli z dużej pobożności i nie szczędzili środków na utrzymanie jeżewskiej parafii, między innymi wsparli przebudowę kościoła w 1824 r. (w kościele parafialnym w Jeżewie można oglądać ławę kolatorską, na której obok herbu Sas umieszczono znak rodowy Wolszlegierów - Bełty albo Groty). W pobliżu kościoła w Jeżewie znajduje się mogiła Edwarda Wolszlegiera (1839-1908}.
Dla sprawy polskiej na Pomorzu Gdańskim znaczne zasługi poniosła rodzina Parczewskich, która pojawiła się w Belnie w 1864 r. Na przełomie XIX/XX wieku majątek Parczewskich w Belnie był swoistą ostoją polskości w powiecie świeckim, w którym dominowała własność niemiecka (poza Belnem jedynie majątek w Lipienkach leżący pod Jeżewem był w rekach polskich - rodu Sas-Jaworskich). Najwybitniejszym z Nich był Erazm Parczewski (1826-1915) – czołowy polski działacz polityczny i społeczny, poseł do parlamentu Rzeszy Niemieckiej. Uczestniczył w pracach wszystkich towarzystw polskich działających na terenie powiatu świeckiego. Działał na terenie dzisiejszej gminy Jeżewo. Zmarł w Świeciu, pochowany został w grobie rodzinnym w Jeżewie przy kościele parafialnym (poza Erazmem w mogile spoczywają: Tekla Parczewska z domu Wolszlegier ur. 1825 r., zm. 1893 r.; Wojciech Parczewski ur. 1867 r., zm. 1899 r.; Franciszek Parczewski ur. 1830 r., zm. 1882 r.; Izabella Parczewska ur. 1884 r., zm. 1885 r., Eraś (Erazm) Parczewski ur. 1916 r., zm. 1916 r.).
Zobacz też Belno
Przypisy
Kategoria:Jeżewo (gmina)