Iga Cembrzyńska, właśc. Maria Elżbieta Cembrzyńska-Kondratiuk (ur. 2 lipca 1939 w Radomiu, zm. 30 lipca 2026 w Wejherowie) – polska aktorka, scenarzystka, reżyserka, piosenkarka, kompozytorka i producentka filmowa, właścicielka firmy producenckiej Iga-Film. Śpiewała sopranem koloraturowym.
Życiorys Córka Ireny Sołtyk i Wacława Cembrzyńskiego. Urodziła się w Radomiu, ale pierwsze lata życia, przypadające na okres II wojny światowej, spędziła w Brześcach i Rogowie. Po wojnie powróciła z rodziną do Radomia, gdzie mieszkała w kamienicy przy ul. Trawnej.
Jako dziecko rozpoczęła naukę gry na fortepianie, wkrótce została zapisana do szkoły muzycznej. Uczyła się w liceum w klasie o profilu przyrodniczo-geograficznym, naukę muzyczną kontynuowała w szkole muzycznej w Katowicach, po czym wkrótce wróciła do Radomia. Przez jeden semestr studiowała na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
W 1962 ukończyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Dykcję doskonaliła w Instytucie Głuchoniemych w Warszawie. W czasie studiów przyjęła imię Iga, które nawiązuje do Igi Mayr, jej aktorskiej inspiracji. Po swoim pierwszym występie w klubie studenckim „Medyk” przyjęła propozycję współpracy z orkiestrą jazzową Eskulap – chcąc uniknąć konsekwencji ze strony rektora PWST, Jana Kreczmara, który zakazywał studentom pracy zawodowej, śpiewała pod pseudonimem Maria Skalska. Będąc na czwartym roku studiów, na zaproszenie Ludwika Sempolińskiego wystąpiła w programie Profesor i jego uczniowie, w którym zaśpiewała utwór „Peruwianka”. Po udziale w programie otrzymała propozycję nagrań radiowych oraz zagrania Lukrecji w przedstawieniu telewizyjnym Spazmy modne. Występowała też w spektaklach dyplomowych: Czuła struna, Przy drzwiach zamkniętych i Ksiądz Marek.
Po studiach debiutowała w Teatrze Telewizji oraz została zaangażowana do Teatru Powszechnego w Warszawie, za kadencji Adama Hanuszkiewicza zagrała m.in. Annę w spektaklu Dla miłego grosza, Zosię w Weselu i Ałłę w Kolumbach.
W 1964 debiutowała na ekranie rolą księżniczki Eminy w Rękopisie znalezionym w Saragossie Wojciecha Hasa, a także odebrała trzecią nagrodę w kategorii „Piosenka kabaretowo-rozrywkowa” za wykonanie utworu „Intymny świat” na 2. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. W 1965 otrzymała z Bohdanem Łazuką drugą nagrodę za wykonanie piosenki „W siną dal” na 3. KFPP w Opolu, a także zagrała żonę Kowalskiego, głównego bohatera filmu Tadeusza Konwickiego Salto oraz przez dwa miesiące występowała – na zaproszenie Bruno Coquatrixa – w paryskiej Olympii. Po zakończeniu kontraktu otrzymała propozycję przedłużenia umowy i zagrania kolejnych koncertów, jednak odmówiła. W 1966 wystąpiła w programie Divertimento op. 3 Szelesty jesienne Jeremiego Przybory oraz zaczęła występować w Teatrze Komedia w Warszawie. W latach 1966–1977 była laureatką Srebrnej Maski w plebiscycie „Expressu Wieczornego” na najpopularniejszą aktorkę. W 1967 zagrała Lorę Neuman, główną bohaterkę filmu Jerzego Zarzyckiego Komedia z pomyłek (1968), a także została aktorką Teatru Ateneum, w którym debiutowała rolą Mariki w spektaklu Leona Kruczkowskiego Niemcy w reżyserii Janusza Warmińskiego, a w 1968 zagrała Kobietę w musicalu Agnieszki Osieckiej Apetyt na czereśnie w reż. Zdzisława Tobiasza.
W 1970 odmieniła swój wizerunek, który po raz pierwszy zaprezentowała w filmie Andrzeja Kondratiuka Hydrozagadka (1970), do którego nakręciła również czołówkę. Na przestrzeni kolejnych lat zagrała w kilku innych, reżyserowanych przez Kondratiuka filmach, m.in. Skorpion, panna i łucznik, Jak to się robi czy Pełnia. W 1972 zadebiutowała z recitalem Cztery dialogi z sumieniem według tekstów Mariny Cwietajewej, za który odebrała nagrodę specjalną na Spotkaniach Teatrów Jednego Aktora we Wrocławiu.
thumb|180px|Iga Cembrzyńska (2016) W 1979 otrzymała Odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”. W 1980 odeszła z Teatru Ateneum. Za rolę Baby w Gwiezdnym pyle (1982) Andrzeja Kondratiuka otrzymała statuetkę Złotego Ekranu od czytelników magazynu „Ekran”.
W 1989 wydała album pt. Szkoła tańców salonowych, a w 1998 wystąpiła w trójce z koncertem pt. Mój intymny świat.
W latach 90. prowadziła zajęcia wokalne w PWSFTviT w Łodzi, a w 1997 wystąpiła z byłymi uczniami z recitalem Iga Cembrzyńska i jej uczniowie w Teatrze Syrena w Warszawie.
W 2000 zadebiutowała jako reżyserka, tworząc film dokumentalny Pamiętnik filmowy Igi C. W kolejnych latach premierę miały jeszcze jej dwa filmy, oba poświęcone kobietom w sporcie: w 2002 ukazał się dokument 48 godzin z życia kobiety o kick-bokserce Agnieszce Rylik, a w 2003 – Ikar w spódnicy o Małgorzacie Margańskiej, mistrzyni świata w szybownictwie akrobatycznym. W 2006 grała w spektaklu Klimakterium... i już w Teatrze Rampa.
15 marca 2016 ukazała się książka „Mój intymny świat”, wywiad-rzeka z Igą Cembrzyńską, przeprowadzony przez Magdalenę Adaszewską.
Życie prywatne thumb|Grób Igi Cembrzyńskiej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Jej ojcem chrzestnym został Stefan Sołtyk, wuj matki. Miała młodszego o siedem lat brata, Zbigniewa.
W latach 60. poślubiła filozofa Andrzeja Kasię, z którym rozwiodła się po 10 latach małżeństwa. W 1971 związała się z reżyserem Andrzejem Kondratiukiem, za którego wyszła za mąż na początku lat 80. i z którym była aż do jego śmierci w 2016 roku. Zamieszkali we wsi Gzowo. Była bezdzietna.
Zmarła w wieku 87 lat, 30 lipca 2026 roku. Pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Filmografia Rok Tytuł Rola Uwagi1964Rękopis znaleziony w SaragossieEmina, księżniczka mauretańskafilm poetycki, reżyseria: Wojciech Jerzy Has1965Saltożona Kowalskiegofilm psychologiczny, reżyseria: Tadeusz KonwickiPodziemny frontWanda (odcinek: 3)serial telewizyjny, reżyseria: Hubert Drapella, Seweryn Nowicki1966Ściana Czarownicpiosenkarka Ewa Zarębskafilm obyczajowy, reżyseria: Paweł Komorowski1967Jowitaprostytutka „Lola Fiat 1100”film psychologiczny, reżyseria: Janusz MorgensternStawka większa niż życieBenita von Henning (odcinek: 5)serial telewizyjny, reżyseria: Andrzej KonicKomedia z pomyłekLora Neumanwestern, reżyseria: Jerzy Zarzycki1968Otello z M-2Monika Chrupkowafilm komediowy, reżyseria: Julian Dziedzina1969Piąta ranomatka Jankafilm muzyczny, reżyseria: Hanna Bielińska1970Hydrozagadka2 role: prezenterka czołówki/kelnerkafilm komediowy, reżyseria: Andrzej Kondratiuk1971Motodramaspecjalna wysłanniczka bardzo dalekiego i bardzo bogatego koncernu „Kiwasake”film komediowy, reżyseria: Andrzej Konic1972Skorpion, panna i łucznikMagdafilm psychologiczny, reżyseria: Andrzej KondratiukDziewczyny do wzięciaona samafilm obyczajowy, reżyseria: Janusz Kondratiuk1973Jak to się robi2 role: pielęgniarka/piosenkarka-Mulatka w wizji filmufilm komediowy, reżyseria: Andrzej Kondratiuk1976Smuga cieniakontrabasistka w żeńskiej orkiestrzefilm psychologiczny, reżyseria: Andrzej Wajda1978Pełniażona Wojtkafilm dramatyczny, reżyseria: Andrzej Kondratiuk1979Słodkie oczyMarta Kowalowafilm komediowy, reżyseria: Juliusz Janicki1980Levins Muhlefrau Palmfilm historyczny, reżyseria: Horst Seemann1981Yokohamażona pisarzafilm dramatyczny, reżyseria: Paweł Kuczyński1982Hotel Polanów i jego gościebaronowa Antoinette Ziemlińskaserial telewizyjny, reżyseria: Horst SeemannGwiezdny pyłStarafilm obyczajowy, reżyseria: Andrzej KondratiukKlakierpani Miodek, kasjerka w teatrzefilm dramatyczny, reżyseria: Janusz Kondratiuk1983Krzykmatka Mariannyfilm psychologiczny, reżyseria: Barbara SassWidziadłoKseńka (głos)horror, reżyseria: Marek Nowicki1984EngagementKrychafilm psychologiczny, reżyseria: Filip Bajon1985Cztery pory rokuMaryniafilm obyczajowy, reżyseria: Andrzej KondratiukSiekierezadapijana kobieta na zabawiefilm psychologiczny, reżyseria: Witold LeszczyńskiDziewczęta z NowolipekRaczyńska, matka Amelkifilm obyczajowy, reżyseria: Barbara SassRajska jabłońRaczyńska, matka Amelkifilm obyczajowy, reżyseria: Barbara Sass1986Big BangBaśkafilm sf, reżyseria: Andrzej Kondratiuk1987Porwanie w TiutiurlistanieDrumla (głos)film animowany, reżyseria: Zdzisław Kudła1988CrimenWiktoria Powidajowa (odcinki: 2-6)serial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Satanowski, Laco Adamik1989PowrotyEleonorafilm psychologiczna, reżyseria: Andrzej Mol1990Mleczna drogawiedźmafilm psychologiczny, reżyseria: Andrzej Kondratiuk1991Ene... due... like... fake...ciocia Tamarafilm baśniowy, reżyseria: Andrzej Kondratiuk1992Pay offpacjentkafilm dramatyczny, reżyseria: George Tirl1993Panna z mokrą głowąciocia Ameliafilm młodzieżowy, reżyseria: Kazimierz Tarnas1994Panna z mokrą głowąciocia Ameliaserial młodzieżowy, reżyseria: Kazimierz Tarnas1995Wrzeciono czasuMaryniafilm obyczajowy, reżyseria: Andrzej Kondratiuk1997Słoneczny zegarMaryniafilm obyczajowy, reżyseria: Andrzej Kondratiuk2001Córa marnotrawna2 role: Aneta/duch babci Anety i Helutkifilm komediowy, reżyseria: Andrzej Kondratiuk2003Szycie na gorącoBożena Stolarczykserial telewizyjny, reżyseria: Feridun Erol2004Bar pod młynkiemgośćfilm komediowy, reżyseria: Andrzej Kondratiuk2005Na dobre i na złeNatasza Kłoniecka (odcinek: 242)serial telewizyjny, reżyseria: Radosław Piwowarski
Piosenki Mówiłam żartem (muz. Jarosław Abramow-Newerly, sł. Agnieszka Osiecka) Intymny świat (muz. Andrzej Bień, sł. Ryszard Wojtyłło)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Iga Cembrzyńska w bazie Akademia Polskiego Filmu
Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Filmowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Radomiu Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika Kategoria:Nauczyciele akademiccy Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie aktorki telewizyjne Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki filmowej Kategoria:Polscy producenci filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Polscy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Polskie wokalistki Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Zmarli w 2026