Zdunek (kurp. Zdunek) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Myszyniec.

Położenie Zdunek leży na Równinie Kurpiowskiej, na terenach częściowo wykarczowanej Puszczy Zielonej.

Historia W Zdunku odnaleziono ślady osadnictwa prawdopodobnie z epoki kamienia oraz XV–XVII wieku.

Nazwa wsi, notowana po raz pierwszy w 1775, to nazwa dzierżawcza i pochodzi od zdrobnienia apelatywu zdun. Powstała zapewne od nazwiska lub przezwiska Zdun/Zdunek. Zdunkiem nazywano syna lub ucznia zduna.

Wieś należała do starostwa ostrołęckiego, ziemi łomżyńskiej i województwa mazowieckiego. Nie notowano jej w lustracji dóbr królewskich z 1660–1661. Z kolei w lustracji dóbr królewskich z 1789 zapisano, że leżała na bagnistych i piaszczystych gruntach, gdzie już nie było boru, a zarośla olszowe zostały wycięte. Mieszkało tu 16 gospodarzy, którzy płacili czynsz staroście ostrołęckiemu w wysokości 456,12 złp. rocznie. Wysokość opłaty propinacyjnej wynosiła 128 złp..

W 1827 Zdunek liczył 28 domostw i 163 mieszkańców. Pod koniec XIX wieku liczył już 43 domostwa. Wieś zajmowała powierzchnię 1183 mórg.

W latach 1921–1931 wieś leżała w województwie białostockim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Wach (od 1931 w gminie Myszyniec). Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 wieś zamieszkiwały 294 osoby w 53 budynkach mieszkalnych, wszystkie wyznania rzymskokatolickiego i narodowości polskiej. Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w Myszyńcu. Podlegała pod sąd grodzki w Myszyńcu i okręgowy w Łomży; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Myszyńcu. W 1933 wydzielono gromadę Zdunek, do której należała tylko ta wieś. W Zdunku od co najmniej roku szkolnego 1925/1926 do roku szkolnego 1930/1931 istniała jednoklasowa szkoła powszechna.

We wsi pracowali rzemieślnicy, m.in. wytwórcy tradycyjnych fajek. Kiedy w 1950 w Kadzidle powstała Spółdzielnia „Kurpianka”, skupem strojów kurpiowskich lub ich elementów objęto m.in. wieś Zdunek.

W wyniku agresji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 Zdunek znalazł się pod okupacją niemiecką i do wkroczenia Armii Czerwonej w 1945 wszedł w skład Landkreis Scharfenwiese, Regierungsbezirk Zichenau III Rzeszy. We wsi doszło do jednych z pierwszych starć Wojska Polskiego z armią niemiecką po 1 września 1939.

W latach 1954–1960 Zdunek należał do gromady Zalesie w powiecie ostrołęckim. W 1960 przeniesiono go do gromady Myszyniec, zaś w 1973 do gminy Myszyniec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wedle danych z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2002 we wsi było 90 gospodarstw domowych. W 2011 według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań Zdunek liczył 140 mieszkańców. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 liczba mieszkańców wynosiła 252 osoby. W latach 1998–2021 liczba mieszkańców zmalała o 22,9%.

W gwarze kurpiowskiej mieszkaniec wsi to zduńcåk, a mieszkanka – zduńcónka. Sąsiedzi przezywają ludzi ze Zdunka łuchåle.

Sołtysem jest Kamil Rydel.

Religia Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Myszyńcu.

Turystyka Przez Zdunek przebiegają znakowane szlaki rowerowe: zielony i czerwony „W krainie żurawi i bocianów”.

We wsi działa Siedlisko Zuraśka (stodoła i biwak), miejsce organizacji imprez związanych z folklorem kurpiowskim, m.in. Kurpiowskiego Taboru realizowanego przez Fundację Kurpiowski Nurt Tradycji z siedzibą w Wolkowych.

Pod numerem 67 zachowała się drewniana chałupa z początku XX wieku.

We wsi znajduje się pomnik w kształcie kamienia z tablicą upamiętniający Wiktora Borkowskiego ps. Zając, łącznika komendanta XVI Okręgu NZW „Orzeł”, który zginął w miejscu pomnika 17 lipca 1947 z rąk grupy operacyjnej Urzędu Bezpieczeństwa.

Galeria

Przypisy

Strona gminy, sołectwa

Opis parafii na stronie diecezji.

Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

GUS. Wyszukiwarka TERYT.

Kategoria:Myszyniec (gmina)