Jasiel (także Jasełka) – nieistniejąca wieś w gminie Jaśliska, powiecie krośnieńskim, w województwie podkarpackim. Mimo to miejscowość figuruje w rejestrze TERYTRejestr TERYT.. Do 31 grudnia 2016 miejscowość należała do gminy Komańcza w powiecie sanockim w tymże województwie..

Historia

Wieś królewska położona na przełomie XVI i XVII wieku w ziemi sanockiej województwa ruskiegoAtlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie, [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 4., w drugiej połowie XVII wieku należała do tenuty Besko starostwa sanockiegoLustracja województwa ruskiego 1661-1665. Cz. 1, Ziemia Przemyska i Sanocka, wydali Kazimierz Arłamowski i Wanda Kaput, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 248..

Wieś u zbiegu źródłowych potoków rzeki Jasiołki, pod granicznym grzbietem Beskidu Niskiego, powstała w 1559 r.Artykuł „Jasiel”, „Beskid Niski – od Komańczy do Bartnego – przewodnik turystyczny” / Witold Grzesik, Tomasz Traczyk, Warszawa, Kraj, 1997. – 336 s., . Iasziel, wyesz na wierzchowinie rzeki Iasła ...tha wyesz od sesczi lyath poczeła się szadzicz (1561), Jasieł 1591, wieś Jasiel alias Jasło 1665, łem. Jasełko (1860). W okresie I Rzeczypospolitej Jasiel należała do dóbr koronnych, wchodził w skład klucza beskiego. Po 1772 r. dobra kameralne rządu austriackiego. W 1779 r. rząd austriacki sprzedał wieś w ręce osób prywatnych. W okresie zaborów wieś Jasiel leżała na granicy Węgier i Galicji, pod Beskidem, po obu stronach potoku Jasiel. Graniczyła z wsiami Rudawka Jaśliska oraz Wisłok Wielki (na szczycie góry Kanasiówka, 823 m n.p.m., punkt triangulacyjny do pomiaru Galicji). Pod koniec XIX w. Jasiel należała do księcia Władysława Czartoryskiego. Do 1914 r. starostwo powiatowe w Sanoku, powiat sądowy Bukowsko. W 1898 r. wieś liczyła 347 osób oraz 58 domów. Zamieszkana była głównie przez społeczność łemkowską.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Jasielu był Józef Kłopotowski. Na początku XX wieku obszar leśny dóbr książąt Czartoryskich we wsi wynosił 561 haAlojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 406..

W okresie międzywojennym wieś w powiecie sanockim województwa lwowskiego. W miejscowości stacjonowały placówka Straży Celnej „Jasiel” oraz placówka Straży Granicznej I linii „Jasiel”.

We wrześniu 1944 w walkach z Niemcami w Jasielu zginęło 52 żołnierzy Armii Czerwonej. 20 marca 1946 miała miejsce Zbrodnia w Jasielu, dokonana przez UPA na polskich żołnierzach Wojsk Ochrony Pogranicza i funkcjonariuszach Milicji Obywatelskiej. Nacjonaliści ukraińscy zamordowali także 8 tutejszych Polaków.

Mieszkańców Jasiela wysiedlono w ramach operacji „Wisła”.

W latach sześćdziesiątych XX wieku w Jasielu znajdowało się schronisko PTTK. Obecnie przy drodze widoczne są pozostałości budynków gospodarstwa, prowadzonego tu w latach osiemdziesiątych XX w. przez więźniów. Jasiel należał do parafii łacińskiej w Jaśliskach. Na miejscu znajdowała się drewniana cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła z 1825.

Na terenie wsi ustanowiono pomniki: obelisk z tablicą upamiętniający kurierów beskidzkich działających podczas II wojny światowej. Została ufundowana przez Oddział PTTK w Brzozowie, odsłonięcia dokonali byli kurierzy Jan Łożański i Stanisław Marusarz 13 września 1981. monument upamiętniający ofiary zbrodni dokonanej przez UPA 20 marca 1946, odsłonięty 17 czerwca 1985 (projekt drugiego wykonał Stanisław Bik).

We wsi powstało pole namiotowe.

Szlaki piesze Barwinek – Przełęcz Dukielska (500 m n.p.m.) – Czeremcha – Jasiel – Kanasiówka (823 m n.p.m.) – Garb Średni (822 m n.p.m.)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Jasiel (województwo podkarpackie) Kategoria:Opuszczone wsie w województwie podkarpackim Kategoria:Wsie tenuty Besko Kategoria:Wsie w powiecie krośnieńskim (województwo podkarpackie)