Tłumaczów

mały|Kamieniołom trachybazaltów w Tłumaczowie Tłumaczów (niem. Tuntschendorf) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Radków, na pograniczu Gór Suchych i Obniżenia Ścinawki w Sudetach Środkowych.

Położenie Tłumaczów to duża wieś łańcuchowa o długości około 3,5 km, położona nad rzeką Ścinawką, w dolinie u stóp góry Gardzień, na południowy zachód od Nowej Rudy, na wysokości około 335–380. W Tłumaczowie istniało drogowe przejście graniczne z Czechami Tłumaczów – Otovice, skąd niedaleko do skalnego miasta (Teplice nad Metují-Adršpach). 21 grudnia 2007 r. na mocy układu z Schengen przejście graniczne zostało zlikwidowane.

+ Integralna część wsi Tłumaczów: SIMC Nazwa0855144 Pasterczyk + Przysiółki – integralne części wsi Tłumaczów: SIMC Nazwa 0855150 Janików0855167 Rudawa0855173 Tłumaczówek

Historia Pierwsza wzmianka o Tłumaczowie pochodzi z 1348 roku, w 1475 augustianie z Kłodzka utworzyli tu alodium. Pod koniec XVI w. właścicielem wsi był Tobiasz von Elbel. W czasie wojny trzydziestoletniej (1618–1648) w 1621 r. dwustu protestanckich mieszkańców wsi zostało wymordowanych przez wojska cesarskie. W XIX w. część miejscowości należała do hrabiego von Magnisa, a większość do rodziny von Gotzen. W tym czasie we wsi istniały: kościół, szkoła, kilka młynów wodnych, kamieniołomów wapienników i gorzelni, oraz urząd celny. W roku 1889 wybudowano linię kolejową ze Ścinawki Średniej przez Tłumaczów do Otovic po czeskiej stronie granicy.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Transport kolejowy Przez wieś przebiega towarowa linia kolejowa Ścinawka Średnia – Tłumaczów, z przystankiem Tłumaczów.

Zabytki Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty: kościół pw. śś. Piotra i Pawła, filialny z XVIII wieku, przebudowany w drugiej połowie XIX w. Na ścianie kościoła epitafium z czterema herbami: von Tschischwitz (LG), von Walditz (PG) i Waldau (PD) oraz dwa epitafia w murze okalającym kościół z herbami von Tschischwitz (L), von Walditz (P). zespół dworski: dwór z pierwszej ćwierci XIX wieku, przebudowany pod koniec XIX wieku, park z początku XIX wieku. Inne zabytki: liczne budynki mieszkalne i gospodarcze z XIX i XX wieku.

Kultura i sport W Tłumaczowie działa ludowy zespół „Tłumaczowianie”, Fundacja Zielone Pogranicze, Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Tłumaczów „Gardzień” oraz Zespół Sportowy LZS Granica Tłumaczów, który występuje w B klasie.

Turystyka Walory krajobrazowe miejscowości to m.in. rozległy widok z góry Gardzień zarówno na polską, jak i na czeską część Gór Stołowych (obecnie rozpoczęły tu swoją działalność kopalnie melafiru). W miejscowości znajduje się między innymi barokowy Kościół pw. św. Piotra i Pawła, pochodzący z roku 1661. Niedaleko jest stąd do Parku Narodowego Gór Stołowych, do barokowej bazyliki Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Wambierzycach, ze znajdującą się w niej XIII-wieczną figurką Wambierzyckiej Królowej Rodzin oraz Kalwarii Wambierzyckiej. Niewiele dalej znajduje się szereg miejscowości uzdrowiskowych ziemi kłodzkiej, takich, jak Polanica-Zdrój, Kudowa-Zdrój, czy Duszniki-Zdrój.

Przez Tłumaczów prowadzą dwa znakowane szlaki turystyczne: droga Szklary-Samborowice – Jagielno – Przeworno – Gromnik – Biały Kościół – Nieszkowice – Żelowice – Ostra Góra – Niemcza – Gilów – Piława Dolna – Owiesno – Góra Parkowa – Bielawa – Kalenica – Zdrojowisko – Nowa Ruda – Przełęcz pod Krępcem – Sarny – Tłumaczów – Gajów – Radków – Skalne Wrota – Pasterka – Przełęcz między Szczelińcem Wlk. a Szczelińcem Małym – Karłów – Lisia Przełęcz – Białe Skały – Skalne Grzyby – Batorów – Skała Józefa – Duszniki-Zdrój – Schronisko PTTK „Pod Muflonem” – Szczytna – Zamek Leśna – Polanica-Zdrój – Łomnicka Równia – Huta – Bystrzyca Kłodzka – Igliczna – Międzygórze – Przełęcz Puchacza, prowadzący wzdłuż granicy, do Chełmska Śląskiego.

Zobacz też Kamieniołom trachybazaltu w Tłumaczowie

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). GUS. Rejestr TERYT.

GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.

Michał Wojtaszek: Linia Ścinawka Średnia – Tłumaczów, dostęp: 2014-10-13.

Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 2014-03-07.

Bibliografia Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 15: Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy. Wrocław: I-BiS, 1994, .

Linki zewnętrzne Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona Fundacja Zielone Pogranicze (wersja archiwalna)