Ruda Kościelna – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Ćmielów. Ma status sołectwa. Przez Rudę przepływa Kamienna.
Historia mały|180px|lewo|Kościół przed 1907 Ruda Kościelna należała kolejno do: Michowskich, którzy sprzedają Rudę Stanisławowi Ramuszowi z Trębanowa w roku 1593, Ostrogskich od 1609 roku,
Po śmierci ks. Ostrogskiego wszystkie jego dobra przeszły pod dom Zasławskich najpierw księcia Dominika, potem jego syna Aleksandra. Po książętach Zasławskich dziedziczył ks. Radziwiłł. Ten okres z historii Rudy jest mało znany, wiadomo jednak, że po Ostrogskich Jan Kuczewski herbu Poraj i jego żona Helena są dzierżawcami Rudy,
Małachowskich od około roku 1869,
Jacek Małachowski dzierżawi Franciszkowi Ksaweremu Korwin-Kochanowskiemu Rudę dożywotnio co dzieje się do roku 1782, po nim dobra Rudzkie należą do:
Bartłomieja Morze skarbnika drohickiego i jego żony Zofii do 1813 roku, następnie majątek nabył Ignacy Korwin-Kochanowski bratanek Franciszka Ksawerego Korwin-Kochanowskiego,
Ignacy Korwin-Kochanowski nie cieszył się długo majątkiem, po upływie dwóch lat od zakupu zmarł.
11 września 1815 roku kontraktem kupna sprzedaży kupił Rudę Joachim Karczewski, 29 września 1829 Rudę nabywa Cyrjak Karczewski, 30 czerwca 1859 Rudę nabywa Patrycy Karczewski, 14 lipca 1860 r. od Patrycego Karczewskiego nabyli Rudę Antoni Herniczek i jego dwaj szwagrowie: Teofil Nowakowski i Józef Targowski (dziad polityka Józefa Targowskiego).
23 czerwca 1862 r. Teofil Nowakowski i Antoni Herniczek sprzedali swe części swemu szwagrowi Józefowi Targowskiemu, który zamieszkał w Rudzie wraz z żoną – Anną z Herniczków h. Kotwicz.
2 lipca 1881 r. otrzymała Rudę w spadku Maria Tarnowska, córka Józefa Targowskiego i Anny z Herniczków, a żona Czesława Tarnowskiego, syna Antoniego. Dobra były wspólne zapisane na obydwoje.
Po śmierci Czesława Tarnowskiego, sędziego i jednocześnie gminnego w Ćmielowie, Ruda została własnością jego syna Józefa Tarnowskiego – ten umiera śmiercią tragiczną zabity przez bandytów w roku 1907. po jego śmierci Ruda zostaje własnością: 1) Tadeusza Dominika Tarnowskiego, 2) Zofji zamężnej za Stefanem Michałem Jaxa Maleszewskim, 3) Janiny zamężnej za Janem Bzuchowskim i 4) Kazimiery zamężnej za Ludwikiem Kiwerskim.”
W 1907 r. nabył Rudę Kościelną książę Aleksander Drucki-Lubecki (wnuk Franciszka KsaweregoA. Boniecki, Herbarz Polski, t. XV, s. 20) spłacając wszystkich spadkobierców.
17 maja 1931 r. po śmierci księcia Aleksandra sukcesję obejmuje córka księcia Maria Teresa Drucka-Lubecka primo voto Broel-Plater, secondo voto hr. Sobańska.
W 1945 na skutek reformy rolnej ziemia dóbr Rudzkich została rozparcelowanaMonografia historyczna parafii Ruda kościelna nad Kamienną ks. Aleksandra Bastrzykowskiego -zasób Świętokrzyskiej Biblioteki cyfrowej str.49 do 53..
Do 1954 roku istniała gmina Ruda Kościelna. W latach 1954–1961 wieś była siedzibą władz gromady Ruda Kościelna, po jej zniesieniu w gromadzie Boria. W latach 1975–1998 Ruda Kościelna położona była w województwie tarnobrzeskim.
Zabytki Na niewielkim wzniesieniu w centrum wsi, w otoczeniu okazałych lip wznosi się zabytkowy drewniany kościół wybudowany w 1766 r. dzięki ówczesnemu dziedzicowi Franciszkowi Korwin-KochanowskiemuFranciszek Korwin-Kochanowski z Kochanowa h. Ślepowron. i konsekrowany w tym samym roku przez biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka pod wezwaniem Zaślubin Maryi PannyPLAN ROZWOJU WSI RUDA KOŚCIELNA, Wstęp.. Świątynię otacza kamienny mur z murowaną dzwonnicą i dzwonem odlanym w Gdańsku, w roku konsekracji przez Ernesta Fryderyka Kocha. Kościół oraz ogrodzenie przykościelnego cmentarza zostały wpisane do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.603/1-2 z 18.03.1957, z 15.04.1967 i z 16.06.1977). Cmentarz rzymskokatolicki z połowy XIX w. (nr rej.: A/604 z 10.06.1988). W sąsiedztwie kościoła, w pięknym, starym parku znajduje się zespół dworski z XVII w., przebudowany w ubiegłym stuleciu. W dworku do niedawna mieściła się szkoła. Do zabudowań dworskich przylega gorzelnia z początku XX w., przykład budownictwa przemysłowego z początku minionego wieku, obecnie przekształcana w zajazd (własność prywatna). Dwór, park z otaczającym go murem oraz gorzelnia zostały wpisane do rejestru zabytków (nr rej.: A/605/1-4 z 11.12.1957, z 6.09.1983 i z 27.05.1986).
Przypisy Raport o stanie gminy Ćmielów w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 13-14 BIP gminy, jednostki pomocnicze
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Kategoria:Ruda Kościelna