thumb|Nasiona Vigna radiata w zielonkawej łupinie z białawym znaczkiem Łupina nasienna (testa) – element budowy nasion roślin nasiennych. Powstaje w wyniku przekształcenia osłonek zalążka (integumentum), czasem także z zewnętrznych warstw ośrodka zalążka (nucellus). Ponieważ w jej tworzeniu biorą udział tkanki rośliny macierzystej, łupina zawiera podwójny zestaw (2n) chromosomów matecznych.
Młoda łupina zbudowana jest z cienkościennych komórek z dużymi wakuolami. W miarę dojrzewania nasiona w budowie łupiny zachodzą u różnych roślin różne zmiany. Niektóre warstwy integumentu mogą zanikać, zmienia się struktura ścian komórkowych i zawartość komórek. Często komórki łupiny wypełniają się substancjami barwnymi, nadając łupinom charakterystyczne dla poszczególnych gatunków barwy nasion. Często ściany drewnieją, dzięki czemu łupina nabiera twardości. Nierzadko jednak komórki łupin są higroskopijne i po zwilżeniu śluzowacieją. U niektórych roślin zewnętrzne komórki łupiny wytwarzają charakterystyczne wytwory – włoski, brodawki i haczyki (np. włókna bawełniane są włoskami wyrastającymi z łupin nasiennych).
Twarda łupina chroni nasienie przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, np. infekcją bakteryjną, grzybową, wysychaniem oraz uszkodzeniami mechanicznymi. Oprócz roli ochronnej łupina może ułatwiać rozsiewanie, dzięki wykształcanym dodatkowym strukturom lotnym lub czepnym.
Na łupinie w różnym stopniu bywa widoczny tzw. znaczek (hilum), będący śladem po mocowaniu sznureczka zalążka. Poza nim czasem widoczny pozostaje ślad po okienku (mikropyle), przez które do zalążka dotarły komórki plemnikowe, a przez który to ślad podczas kiełkowania wyrasta korzonek i hipokotyl. Łupina może zrastać się z owocnią, jak to jest w przypadku nasion traw i zbóż (tzw. ziarniak).
Przypisy
Kategoria:Anatomia roślin