Jemielnica (dodatkowa nazwa w j. niem. HimmelwitzRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().; śl. Imielnica lub IymylnicaNitsch, Kazimierz. 1939. Dialekty polskie Śląska, cz. 1, wyd. 2. Polska Akademia Umiejętności: Kraków, s. 247.) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Jemielnica. Miejscowość jest siedzibą gminy Jemielnica. Od 14 listopada 2008 r. obowiązuje podwójne nazewnictwo polsko-niemieckie.
Nazwa Polska nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiego słowa jemiel oznaczającego jemiołę. Jest ona pierwotną nazwą i pojawiła się ona dużo wcześniej niż niemieckojęzyczne określenie Himmelwitz. Podobny wywód przedstawił topograficzny podręcznik Górnego Śląska z 1865.
W 1475 roku w łacińskich statutach Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej staropolskiej formie GymilniczFranz Xaver Seppelt, „Die Breslauer Diözesansynode vom Jahre 1446”, Franz Goerlich, Breslau 1912, s. 16. – tekst łaciński statutów w wersji zdigitalizowanej.. W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: Grimmelwicense monasterium.
W alfabetycznym spisie miejscowości z terenu Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Georga Knie wieś występuje pod obecną, polską nazwą Jemielnica oraz nazwą zgermanizowaną – Himmelwitz. Według książki Konstantego Damrota z 1896 roku funkcjonowała jeszcze równolegle nazwa Imielnica wśród mieszkańców posługujących się etnolektem śląskimDamroth, Constantin. 1896. Die älteren Ortsnamen Schlesiens: Ihre Entstehung und Bedeutung. Kasprzyk: Beuthen O.S., s. 171.. Według badań prof. Kazimierza Nitscha z 1939 roku miejscowi Ślązacy używali nazwy Iymylnica.
W latach 1945–1947 Jemielnica nosiła urzędową nazwę Imielnica.
Położenie Jemielnica położona jest na Górnym Śląsku, we wschodniej części województwa opolskiego, nad rzeką Jemielnicą, przy drodze wojewódzkiej nr 426. Autostrada A4 przebiega w odległości 15 km od miejscowości.
We wsi występuje wychodnia wapieni środkowego triasu (środkowy wapień muszlowy) bogatych w skamieniałości zielenic z rodzaju Diplopora. Wapienie te są charakterystyczne dla znacznych obszarów na Śląsku Opolskim i nazwano je „warstwami z Jemielnicy”Robert Niedźwiedzki, Joachim Szulc, Marek Zarankiewicz, 2012: Przewodnik geologiczny. Kamienne skarby Ziemi Annogórskiej. Wyd.: Stowarzyszenie Kraina św. Anny, strony 40–42. ..
Integralne części wsi + Integralne części wsi Jemielnica SIMC Nazwa Rodzaj0495705 Borek część wsi0495734 Gajdowe przysiółek0495757 Opaleniec przysiółek0495711 Śmiatek część wsi0495728 Zawodzie część wsi
Historia W XIII wieku założono klasztor cysterski, działający do sekularyzacji w 1810 roku.
W 1910 roku Jemielnica miała 1656 mieszkańców, w tym: 1589 mówiących językiem polskim, 7 językiem polskim i niemieckim oraz 60 językiem niemieckim. Głównym utrzymaniem ludności było rolnictwo. W wyborach komunalnych z 9 listopada 1919 roku w Jemielnicy oddano wszystkie 486 głosów na listę polską, co stanowiło komplet 12 mandatów. Podczas plebiscytu z 20 marca 1921 roku 1088 osób było uprawnionych do głosowania (w tym 94 emigrantów). Za Polską głosowało 788, za Niemcami – 263 osoby. Wiosną 1919 roku zaprzysiężono w Jemielnicy miejscowy oddział Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Od schyłku 1919 roku istniało w Jemielnicy Towarzystwo Oświaty na Śląsku im. św. Jacka, a w czerwcu 1920 roku powstało tu 38-osobowe gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” kierowane przez Jana Szklarka i Wittkę. Od 1920 roku istniał w Jemielnicy Chór „Gwiazda” zrzeszający 30 członków.
Podczas II powstania śląskiego 25 sierpnia 1920 roku wieś została zajęta przez zgrupowanie 40 powstańców pod dowództwem urodzonego w Jemielnicy Nikodema Rulika, założyciela i prezesa tutejszego gniazda TG „Sokół”. Po kilku godzinach powstańcy wycofali się pod naporem Sicherheitspolizei przybyłego ze Strzelec Opolskich.
W III powstaniu śląskim, 3 maja 1921 roku, Jemielnica została zajęta przez siły Podgrupy „Harden” i stanowiła bazę wyjściową do dalszych ataków strony polskiej na Strzelce Opolskie i Gogolin. Od 31 maja 1921 roku w Jemielnicy kwaterował sztab Podgrupy „Bogdan”. Do końca walk wieś pozostała w rękach polskich. Około 100 mieszkańców Jemielnicy uczestniczyło w III powstaniu, polegli spośród nich to: Ludwik Szula, Tomasz Szczeciński, Ryszard Śmiatek. Po podziale Górnego Śląska w wyniku niemieckiego terroru wyemigrowało do Polski 56 jemielniczan.
Zabytki thumb|250px|Pomnik mieszkańców poległych w I wojnie światowej Zabytki według rejestru wojewódzkiego: układ przestrzenny wsi zespół klasztorny cystersów: kościół pocysterski, obecnie par. pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, z XIII/XIV w., XVIII w., posiada bardzo bogaty wystrój barokowy, z barokowymi freskami, ołtarz główny z 1734 z warsztatu Michaela Kosslera. klasztor, ob. plebania, z 1733 r., XIX w. kaplica w ogrodzeniu, z XVIII w. ogrodzenie z dwiema bramkami, z XVIII w. dom ze spichlerzem, z XVIII/XIX w. młyn, z 1834 r. dwa mostki na rzece, z XVIII w. kościół cmentarny pw. Wszystkich Świętych, wzmiankowany od 1285 r., z XIII/XIV w., do 1810 r. kościół parafialny z przyległym cmentarzem, po 1810 r. zaniedbany, w XX w. odnawiany parokrotnie. Zbudowany z bloków wapiennych, później otynkowany. Jednonawowy, sklepienia gotyckie. Wystrój głównie renesansowy (stalle, ambona) i barokowy (stiuki, ołtarze) z elementami gotyckimi. W prezbiterium zachowały się gotyckie freski z trzeciej ćwierci XV wieku, prezentujące jedenaście scen pasyjnych i niewielkie kompozycje ornamentalne lub przedstawiające świętych i Matkę Boską. Odkryte częściowo w 1934, później odsłonięte w okresie 1938–1945. Uzupełnione i odnowione w pierwszej dekadzie XXI wieku mogiła powstańców śląskich, na cmentarzu katolickim cmentarz parafialny pomnik na zbiorowej mogile żołnierzy Wielkiej Armii, podobno ok. 500 zabitych i zmarłych z ran w latach 1812–1813. Postawiony w 1921 r. w trakcie plebiscytu przez francuskich strzelców alpejskich, zniszczony, odbudowany, pomnik mieszkańców poległych w I wojnie światowej, wybudowany w 1932, zniszczony w 1946/47, odbudowany w 1992.
Gospodarka W Jemielnicy siedzibę ma firma Zakład Remontowo-Budowlany Jureczko Roman, zrzeszona w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku.
Osoby związane z miejscowością Marek Prawy – urodzony w Jemielnicy przywódca buntów chłopskich z końca XVIII w. dr Augustin Weltzel – niemiecki duchowny, badacz historii Śląska, poseł do pruskiego Landtagu, autor książki o historii zakonu cystersów w Jemielnicy. Jan Baranowicz – polski pisarz, autor utworu Pieśń o Marku Prawym. Johannes Nucius – niemiecki kompozytor, opat zakonu cystersów w Jemielnicy. Josef Wiessalla – niemiecki pisarz, autor książki Bitwa pod Jemielnicą (niem. Die Schlacht von Himmelwitz). Karl Gratza – niemiecki duchowny, poseł do niemieckiego Reichstagu w latach 1875–1876. Kornelia Dobkiewiczowa – polska pisarka, autorka książki O Marku Prawym z Jemielnicy. prof. Zbigniew Zielonka – polski pisarz, autor książki W Jemielnicy sądny dzień.
Galeria zdjęć
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). GUS. Rejestr TERYT.
Bibliografia
Damroth, Constantin. 1896. Die älteren Ortsnamen Schlesiens: Ihre Entstehung und Bedeutung. Kasprzyk: Beuthen O.S. Nitsch, Kazimierz. 1939. Dialekty polskie Śląska, cz. 1, wyd. 2. Polska Akademia Umiejętności: Kraków. Pszczyński K.P., 2009: Druga młodość średniowiecznych fresków. Historia Lokalna, nr 2/0/09.