alt=Fragment spisu mieszkańców Jabłonki Koscielnej z 1676r|mały|Fragment spisu mieszkańców Jabłonki Koscielnej z 1676r Jabłonka Kościelna – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Wysokie Mazowieckie.
Jabłonka uzyskała lokację miejską po 1790 roku, zdegradowana przed 1825 rokiemRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 34-35.. Za Królestwa Polskiego istniała gmina Jabłonka. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Jabłonka Kościelna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.
Historia Historia wsi W XVIII wieku Jabłonka Kościelna była miasteczkiem należącym do rodziny Szlaskich.
W 1827 roku miejscowość liczyła 61 domów i 357 mieszkańców. Pod koniec wieku XIX wieś należała do powiatu mazowieckiego, gmina Chojany, parafia Jabłonka Kościelna i liczyła wówczas 48 domów i 595 mieszkańców, w większości Żydów.
W roku 1921 wymieniona jako osada miejska. Naliczono tu 15 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym i 16 innych zamieszkałych oraz 248 mieszkańców (115 mężczyzn i 133 kobiety). Narodowość polską podało 129 osób, białoruską 1, żydowską 116 i inną 2. Wyznanie rzymskokatolickie zgłosiło 90 osób, prawosławne 1, a mojżeszowe 116Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Wysokie Mazowieckie..
W czasie kampanii wrześniowej stacjonowała tu 13 Eskadra Towarzysząca.
Historia kościoła Parafia erygowana 30 października 1493 r. przez biskupa łuckiego Jana II AndruszewiczaDiecezja Łomżyńska: JABŁONKA KOŚCIELNA.. Pierwszy kościół drewniany w roku 1496 fundowali Jakub CiechonowskiT. Jaszczołt, Fundacje kościelne na Podlasiu do końca XV w. [w:] Kościoły a państwo na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim, s. 24. dostępna na stronie: Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej. (2012-08-11).. i bracia Mioduszewscy. Kolejny drewniany powstał w 1766 lub 1769.
Obecny kościół murowany pw. św. Michała Archanioła zbudowano w latach 1898–1903 staraniem ks. prob. Franciszka Kachnowskiego. W 1944 znacznie zniszczony, odbudowany w 1949 staraniem ks. prob. Józefa Kuleszy - jedynie wieża nie została wówczas w pełni odbudowana. Odbudowa wieży, do przywrócenia jej pełnej wysokości z czasów sprzed wojny, miało miejsce dopiero na przełomie lat 2019–2020.
W latach 1972–1985 kościół pomalowano i wyposażono wnętrze. Konsekrowany został 9 marca 1997 r. przez biskupa łomżyńskiego Stanisława Stefanka.
Murowaną plebanię wybudowano w 1978 r. staraniem ks. prob. Henryka Szymanowskiego. Do kościoła przylega cmentarz parafialny. Obecnie istnieje możliwość skorzystania z wyszukiwarki osób zmarłych, pochowanych na cmentarzuWyszukiwarka osób zmarłych..
Kościół jest siedzibą parafii św. Michała Archanioła. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Wysokie Mazowieckie.
thumb|Tablica pamiątkowa w przedsionku kościoła thumb|Kaplica grobowa (1905) ks. Machnowskiego przy kościele parafialnym
Obiekty zabytkowe w zespole kościoła parafialnego: kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła z obrazami Adama i Ewy kaplica grobowa ks. Franciszka Machnowskiego, mur. 1905 r. dom parafialny – początek XX w. spichlerz – początek XX w. ogrodzenie kościoła – początek XX w. cmentarz rzymskokatolicki parafialny – początek XIX w. kaplica grobowa rodziny Sadowskich – 2. połowa XIX w. ogrodzenie cmentarza – początek XX w. stary cmentarz żydowski, dawny (I) – datowanie nieokreślone nowy cmentarz żydowski, dawny (II) – datowanie nieokreślone dom murowany – pierwsze dziesięciolecie XX w. 7 domów drewnianych – lata 20. XX w. dom murowany – lata 20. XX w.Załącznik do Uchwały Nr 133/XXIII/09 Rady Gminy Wysokie Mazowieckie z dnia 23 czerwca 2009 roku.
Transport Wieś oddalona jest około 1 km od drogi krajowej nr 66, którą do Wysokiego Mazowieckiego jest 9 km, do Zambrowa 8 km.
Z Jabłonki Kościelnej do Warszawy jest 112 km, a do Białegostoku 52 km.
Jadąc z Jabłonki Kościelnej przez Miodusy Wielkie i Stary Skarżyn, można dojechać do drogi krajowej nr 63. Jadąc przez Szczodruchy i Kołaki Kościelne, albo przez Stary Laskowiec i Zambrów, można dojechać do drogi ekspresowej S8.
Poza tym wieś znajduje się na trasie ze wsi Rosochate Kościelne do Kulesz Kościelnych. Przedłużenie tej trasy w obu kierunkach tworzy połączenie Czyżewa z Kobylinem-Borzymami.
Zobacz też Jabłonka-Świerczewo, Jabłoń-Rykacze, Jabłoń-Uszyńskie
Przypisy GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne Historia Żydów w Jabłonce Kościelnej na portalu Wirtualny Sztetl
Kategoria:Dawne miasta w województwie podlaskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVIII wieku