Edward James Olmos (ur. 24 lutego 1947 w Los Angeles) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy. Odtwórca roli porucznika Martina „Marty’ego” Castillo w serialu NBC Policjanci z Miami (Miami Vice, 1984–1989), za którą w 1985 otrzymał nagrodę Emmy i Złoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym. Wystąpił w roli dowódcy okrętu kosmicznego Williama „Billa” Adamy w serialu Battlestar Galactica (2003–2009), za którą zdobył trzy nagrody ALMA Award (2007, 2008, 2009) i w 2009 został uhonorowany Nagrodą Saturna.
24 lutego 1992 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7021 Hollywood Boulevard.
Życiorys Wczesne lata Urodził się i wychował w Los Angeles w rodzinie rzymskokatolickiej jako syn Eleanor (z domu Huizar) i Pedro Olmosa, który był spawaczem i przewoźnikiem pocztowym. Jego ojciec był meksykańskim imigrantem, który przeniósł się do Kalifornii w 1945, a jego matka była Amerykanką pochodzenia meksykańskiego. Jego rodzice rozstali się, gdy miał 7 lat, i był wychowywany przede wszystkim przez swoich pradziadków, gdy jego rodzice pracowali. Dorastał, chcąc zostać zawodowym graczem w baseball, a w wieku 13 lat dołączył do klubu farmerskiego Los Angeles Dodgers, grając jako łapacz. Opuścił baseball mając 15 lat, aby dołączyć do zespołu rock and rollowego, co spowodowało konflikt z jego ojcem, który nie zgodził się z jego decyzją.
W 1964 ukończył Montebello High School w Montebello w Kalifornii, gdzie podczas nauki przegrał wyścig o tytuł Przewodniczącego Ciała Studenckiego do przyszłego przewodniczącego Kalifornijskiej Partii Demokratycznej z Artem Torresem. W latach młodzieńczych był wokalistą zespołu Pacific Ocean, z którym przez kilka lat występował w różnych klubach w okolicach Los Angeles, a w 1968 wydał swoją jedyną płytę, Purgatory. W tym samym czasie uczęszczał na zajęcia w East Los Angeles College w Monterey Park, w tym kursy aktorskie.
Kariera
Po gościnnym udziale w serialu kryminalnym CBS Cannon (1974) z Williamem Conradem, pojawił się jako ćpun w łazience w dramacie sensacyjnym Bogard (1975) z Richardem Lawsonem i w dramacie Aloha, Bobby and Rose (1975) u boku Roberta Carradine. Jego pierwszą dużą rolą był Gaff w filmie Ridleya Scotta Łowca androidów (Blade Runner, 1982). W latach 70. występował gościnnie w serialach, w tym Kojak, Sierżant Anderson, Hawaii Five-O i Starsky i Hutch. W 1979 debiutował na Broadwayu jako El Pachuco w sztuce Zoot Suit, za którą był nominowany do Tony Award.
Za rolę nauczyciela matematyki Jaimego A. Escalante, uczącego młodzież z marginesu społecznego w opartym na faktach dramacie Wszystko albo nic (Stand and Deliver, 1988) otrzymał nominację do Oscara w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy i Złotego Globu jako najlepszy aktor w filmie dramatycznym. Rola współtwórcy jednego z największego latynoskiego gangu – Montoyi Santany w biograficznym dramacie kryminalnym Moja Ameryka (1992) był nominowany do nagrody na Festiwalu Filmowym w Tokio. W telewizyjnym dramacie biograficznym HBO Sezon w piekle (The Burning Season, 1994) w reżyserii Johna Frankenheimera wcielił się w postać polityka Wilsona Pinheiro, za którą zdobył Independent Spirit Awards i Złoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym. Następnie został obsadzony w roli Potifara w biblijnym filmie telewizyjnym W niewoli snów (Slave of Dreams) z Adrianem Pasdarem i Sherilyn Fenn, wyprodukowanym przez Showtime i Dino De Laurentiisa w reżyserii Roberta M. Younga, nakręconym w maju 1994 w miejscowości Warzazat w Maroku. W dramacie biograficznym Gregory’ego Navy Selena (1997) wystąpił w roli ojca tytułowej bohaterki – piosenkarki Seleny (Jennifer Lopez).
Filmografia filmy fabularne 1980: Wirus 1982: Łowca androidów jako Gaff 1988: Wszystko albo nic jako Jaime A. Escalante 1992: Moja Ameryka jako Montoya Santana 1993: I kowbojki mogą marzyć jako muzyk przy rożnie 1995: Moja rodzina jako Paco 1997: Selena jako Abraham Quintanilla Jr. 2000: Droga do El Dorado jako szef Tannabok (głos) 2005: Nausicaä z Doliny Wiatru (angielska wersja) jako Mito (głos) 2005: Cziłała z Beverly Hills jako Diablo - doberman (głos) 2011: The Green Hornet 3D jako Michael Axford 2013: Agenci jako Papa Greco 2017: Coco jako Chicharrón (głos) 2017: Blade Runner 2049 jako Gaff
seriale TV 1975: Kojak jako Paco 1976: Sierżant Anderson jako Hawkins 1977: Hawaii Five-O jako tancerz 1977: Starsky i Hutch jako Julio Guttierez 1982: Posterunek przy Hill Street jako Joe Bustamonte 1984: Posterunek przy Hill Street jako sędzia Cruz 1984–1989: Policjanci z Miami (Miami Vice) jako porucznik Martin Castillo 1995: Magiczny autobus jako pan Ramon (głos) 1998: Dotyk anioła jako pułkownik Victor Walls 1999–2000: Prezydencki poker jako stowarzyszony sędzia Roberto Mendoza 2003–2009: Battlestar Galactica jako dowódca William „Bill” Adama 2010: CSI: Kryminalne zagadki Nowego Jorku jako Luther Devarro 2011: Dexter jako Profesor Gellar 2011: Eureka jako Rudy 2015: Agenci T.A.R.C.Z.Y. jako Robert Gonzales 2015: Simpsonowie jako Pit Master (głos) 2017: Narcos jako Chucho Peña 2018: Mayans M.C. jako Felipe Reyes 2018–2019: Elena z Avaloru jako król Pescoro (głos)
Zobacz też (5608) Olmos
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia meksykańskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy producenci telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym Kategoria:Ludzie urodzeni w Los Angeles Kategoria:Urodzeni w 1947