Zagłada puka do drzwi (ang. A Sorceress Comes to Call) – amerykańska powieść fantasy Ursuli Vernon napisana pod pseudonimem T. Kingfisher. Ukazała się 6 sierpnia 2024, a w Polsce została wydana 26 marca 2025 nakładem wydawnictwa SQN w tłumaczeniu Eweliny Zarembskiej. Powieść zdobyła Nagrodę Locusa i była chwalona przez recenzentów za kreacje bohaterów oraz przedstawienie przemocowej relacji pomiędzy matką a córką.

Fabuła Czternastoletnia Cordelia jest córką czarodziejki Evangeline. Jej matka jest wybuchowa; za każdym razem, gdy dziewczyna denerwuje ją, czarownica karze ją, zmuszając do „posłuszeństwa”. To forma magii, w której Evangeline przejmuje kontrolę nad ciałem córki i zmusza ją do określonych zachowań. Cordelia znajduje pocieszenie u swojego konia Falady i przyjaciółki Ellen Parker. Cordelia nie wie, że Falada jest chowańcem jej matki, a Evangeline jest kochanką ojca Ellen, pana Parkera.

Evangeline udaje arystokratkę i planuje poślubić bogatego mężczyznę, dziedzica Samuela Chathama. Kobieta namawia go, by zaprosił ją i Cordelię do swojego rodzinnego dworu, podczas gdy ona zaczyna go uwodzić. Siostra Samuela, Hester, wyczuwa, że ​​coś jest nie tak i przysięga sobie, że ​​powstrzyma brata przed oświadczynami. Zauważa również, że nastolatka jest maltretowana przez matkę i planuje ją uratować. Cordelia czyta w gazecie, że pan Parker zabił swoją rodzinę siekierą; uświadamia sobie, że Evangeline go do tego zmusiła.

Hester zaprasza do rezydencji swojego byłego kochanka Richarda Evermore'a, przyjaciółkę Imogene Strauss i byłą kochankę Samuela, Penelope Green. Ma nadzieję, że Penelope wbije klin między Samuela a Evangeline. Samuel jest zauroczony Penelope, co doprowadza czarodziejkę do furii.

Tło i inspiracje mały|Ilustracja autorstwa Heinricha Vogelera do baśni o Gąsioreczce. Powieść inspirowana jest baśnią braci Grimm Gęsiareczka. Czerpie inspiracje zarówno z powieści romantycznych z epoki regencji, jak i z gotyckiego horroru.

Według autorki, takich osób, jak postać Evangeline, istnieje na świecie wiele: różnią się tylko brakiem mocy magicznych. Bohaterka ta stała się okrutna, ponieważ pomimo posiadania nadzwyczajnych umiejętności, nie była w stanie żyć tak, jak chciała. Vernon uważa, że to doprowadziło do zbyt silnej chęci kontrolowania innych, dodając, że kiedy ludzie czują się bezsilni, stają się okrutni wobec słabszych, by uzyskać coś na kształt władzy.

Styl Powieść ma dwie narratorki: Cordelię i Hester. Według Lacy Baugher Milas głos Cordelii jest równoważony przez sarkastyczną Hester, zrzędliwą starą pannę z chorym kolanem, która wnosi do opowieści swojego dojrzałego, rozsądnego ducha i stanowi stoicką przeciwwagę dla nieśmiałej, społecznie niezręcznej młodszej dziewczyny, której nigdy nie pozwolono podejmować własnych decyzji.

Odbiór W recenzji dla „Publishers Weekly” napisano, że Kingfisher kontynuuje swoją znakomitą passę głęboko empatycznych, trzymających w napięciu i często wywołujących głośny śmiech retellingów baśni. Pochwalono powieść za mistrzowskie połączenie humoru z folklorystycznym horrorem, polecając ją zarówno fanom autorki, jak i nowym czytelnikom. Marlene Harris z „Library Journal” pochwaliła Kingfisher za subtelne zmiany w tradycyjnych elementach baśniowych. Harris napisała, że jest to powieść, w której kobiety odgrywają role tradycyjnie przypisywane mężczyznom, a mężczyźni pełnią funkcje pomocników, towarzyszy i obiektów uczuć. Harris gorąco poleciła książkę osobom lubiącym legendy napisane na nowo. Lacy Baugher Milas z „Paste” napisała, że powieść Kingfisher wydaje się niezwykle ponadczasowa w najlepszym możliwym sensie, co samo w sobie jest niemałym wyczynem niemal magicznej natury. W konkluzji napisała, że Kingfisher po raz kolejny odmawia łagodzenia mizoginicznych realiów leżących u podstaw większości legend i baśni, które od tak dawna kochamy.

Pisząca dla „Grimdark Magazine” Fiona Denton pochwaliła powieść za sposób przedstawienia przemocy wobec dziecka, choć ostrzegła, że niektórzy czytelnicy mogą poczuć się niekomfortowo z powodu brutalnego traktowania, jakiego Cordelia doświadcza ze strony swojej matki. W recenzji Denton stwierdziła: Relacja między Cordelią a jej matką ma wywoływać u czytelników dyskomfort — i tak się dzieje. Jednak jeśli ktoś sam doświadczył podobnej przemocowej relacji, przedstawienie to może wywołać coś więcej niż tylko poczucie niezręczności. Kingfisher podchodzi do tej relacji z należytą delikatnością i wydaje się ona kluczowa dla fabuły. To niezwykle skuteczne przedstawienie; rzadko zdarza mi się tak szybko i tak intensywnie znielubić bohatera, jak znielubiłam Evangeline za to, w jaki sposób traktuje swoją córkę.

Liz Bourke w rececenzji dla „Locusa” pochwaliła postać Hester, stwierdzając: To prawdziwa przyjemność widzieć kobietę taką jak Hester w roli głównej bohaterki – starzejącą się z godnością, z chorą nogą i pewnymi żalami, ale zasadniczo pewną tego, kim jest jako osoba Bourke podsumowała, że „Zagłada puka do drzwi” może poszczycić się gęstą, klaustrofobiczną atmosferą narastającego nieszczęscia. Łączy przekonującą galerię postaci z przewrotnym poczuciem humoru, znakomitym wyczuciem tempa i absolutnie trzymającym w napięciu suspensem. Kingfisher po raz kolejny przeszła samą siebie – to idealne połączenie gotyckiego horroru i fantasy obyczajowej, o którego potrzebie nawet nie wiedziałam.

Odbiór w Polsce Aleksandra Cyndler w recenzji dla portalu Polter.pl chwali kreację głównych bohaterek powieści. Młodsza protagonistka, Cordelia, jest według niej uosobieniem obecnego w kulturze archetypu księżniczki, która musi wiele wycierpieć, by doczekać się szczęśliwego zakończenia. Z kolei jej matka, Evangeline, jest archetypem macochy i złej czarownicy. Cyndler zwraca uwagę, że mimo ogólnie ciężkiego klimatu powieści, Kingfisher wprowadza do niej humor oraz swobodę, między innymi przez dynamiczne przedstawienie relacji pomiędzy bohaterami. Z kolei Gabriela Piasecka pisząca dla portalu Na Ekranie zwraca uwagę na spokojne tępo początku powieści. Zauważa, że w choć w świecie przedstawionym jest miejsce na pozytywne relacje, to narracja nie ukrywa obecnej w nim biedy, przemocy i systemowej niesprawiedliwości.

Nagrody i nominacje +RokNagrodaWynikŹródło2024Nagroda Nebula za najlepszą powieśćNominacja2025Nagroda Hugo za najlepszą powieśćNominacjaNagroda Locusa za najlepszą powieśćWygrana

Przypisy

Kategoria:Amerykańskie powieści fantasy Kategoria:Powieści fantasy z 2024 roku