thumb|240px|Blackfriars Bridge w latach 1878-79; w głębi browar Carling thumb|240px|Blackfriars Bridge od strony południowej (2007) thumb|240px|Blackfriars Bridge od strony zachodniej (2008) thumb|240px|Blackfriars Bridge, przyczółek wschodni (2007) Blackfriars Street Bridge – historyczny most nad rzeką North Thames w mieście London w kanadyjskiej prowincji Ontario, oddany do użytku w 1875 r. Pierwszy żelazny most, zbudowany w London oraz najstarszy istniejący most tego typu w całej Ameryce Północnej, który nadal jest używany do ruchu drogowego, a niegdyś był najdłuższym mostem tego rodzaju.
Położenie Most znajduje się w centrum współczesnego miasta London, we wschodnim przedłużeniu ulicy Blackfriars Street, która po wschodniej stronie rzeki przechodzi w Ridout Street North, wyznaczając jednocześnie północny kraniec położonego po wschodniej stronie rzeki Parku Harrisa (ang. Harris Park). Na zachód od mostu znajduje się niżej położony teren dawnego miasta Petersville, chroniony wałem ziemnym wzniesionym z powodu historycznych powodzi; na wschód od mostu teren tworzy taras, wznoszący się na wysokość kilkunastu metrów ponad rzeką Tamizą w kierunku historycznego centrum London.
Jest to najdalej na północ wysunięty i najstarszy z ośmiu mostów o różnym wieku, konstrukcji i przeznaczeniu (należą do nich m. in. dwa mosty kratownicowe: Kensington i Victoria w osi Ridout Street, most kolejowy Pratta konstrukcji kratownicowej oraz mały most Pratta z 1895 r. w linii King Street, obecnie pełniący funkcję kładki dla pieszych], otaczających zbieg rzek Thames i North Thames (miejsc. Main Forks of the Thames lub krócej: Main Forks), który stanowi historyczne centrum London.
Historia Obecny most jest następcą kilku starszych, drewnianych konstrukcji, które stawały w tym miejscu od 1826 roku i systematycznie były uszkadzane lub całkowicie niszczone przez wodę, głównie przez wiosenne wezbrania rzeki.
W 1861 r. gazeta „London Free Press” donosiła, że podczas powodzi, podczas której wysokość fali powodziowej sięgnęła prawie sześciu metrów, drewniany most „…wzniesiony ze składek zeszłej jesieni…” został zniesiony w ciągu jednego dnia. Ponieważ była to wówczas jedyna przeprawa przez North Thames, stąd inwestycja w żelazny most w wysokości 10 000 ówczesnych dolarów w 1875 r. (około 180 000 dolarów obecnie).
Na przestrzeni półtora wieku most przeszedł szereg gruntownych napraw i modyfikacji. W ich trakcie, w celu wzmocnienia konstrukcji, dodano szereg elementów w postaci dodatkowych płyt i prętów i zastosowano połączenia spawane. Wprowadzono ograniczenie masy pojazdów do 3 ton. Te modyfikacje wpłynęły na historyczną integralność mostu, ale niewątpliwie pomogły mu przetrwać długi czas.
Prowadzona od 2010 r. ocena ryzyka stanowiła pierwszy etap opracowywania długoterminowej strategii, mającej na celu ochronę mostu oraz jego wartości historycznych i estetycznych, przy uwzględnieniu jego funkcji jako przeprawy przez North Thames. Z powodu stwierdzonych uszkodzeń drewnianego pomostu i samej żelaznej konstrukcji, most został w maju 2013 r. zamknięty dla ruchu samochodowego. Ze względu na zakres i koszty przewidywanych niezbędnych napraw (około 3 mln dolarów kanadyjskich) zamknięcie przedłużono na czas nieokreślony, a następnie obiekt ponownie otwarto tylko dla ruchu rowerowego i pieszego w grudniu 2013 r. W listopadzie 2017 r. ruszyła warta ok. 8 mln. dolarów kanadyjskich generalna renowacja obiektu. Most przecięto na pół i dźwigami podniesiono nad brzeg rzeki, aby przewieźć go w inne miejsce i poddać renowacji. Po roku renowacji most Blackfriars został ponownie uroczyście otwarty dla pojazdów samochodowych, rowerzystów i pieszych w sobotę 1 grudnia 2018 r. Po ponownym zamknięciu dla ruchu samochodowego w kwietniu 2020 r. został ponownie otwarty 8 listopada 2021 r. Chociaż pierwotnie dwupasmowa, ze względu na obciążenie i natężenie ruchu, droga przez most Blackfriars jest obecnie dwukierunkowa, ale jednopasmowa.
Konstrukcja Most Blackfriars został zbudowany przez firmę Wrought Iron Bridge Company (WIBC) z Canton w stanie Ohio, ale za jego budowę odpowiadał lokalny przedsiębiorca budowlany Isaac Crouse (1825-1915), budowniczy także wielu innych mostów w London. Istnieją dowody na to, że jest to konstrukcja wykonana wg prototypowego projektu WIBC, opatentowanego w Ameryce w 1870 r. Jest to jednoprzęsłowy, żelazny most kratownicowy o konstrukcji łukowej, wykonany z zastosowaniem nitowania, z łukiem o zarysie parabolicznym. Niska parabola w połączeniu z niewielką szerokością mostu i "lekka" konstrukcja kratownic z licznymi połączeniami sworzniowymi podkreślają elegancję obiektu. Do jego budowy wybrano żelazo zgrzewne („kujne”) ze względu na jego wystarczająco wysokie właściwości wytrzymałościowe, dobrą kowalność i odporność na korozję, a jednocześnie niezbyt twarde (co było istotne se względu na konieczność wiercenia otworów pod nity).
Rozpiętość przęsła mostu Blackfriars Bridge wynosi 68,58 m (225 stóp), a niepodparta długość 64,6 m (212 stóp). Jest to jedyna zachowana tego typu konstrukcja w całej Kanadzie. W Stanach Zjednoczonych pozostało jeszcze kilka podobnych mostów, a najdłuższy z nich (rozpiętość 57,9 m) znajduje się w Mankato w stanie Minnesota.
Ochrona Most został wpisany na listę dziedzictwa kulturowego przez miasto London w 1992 roku na mocy Części IV Ustawy o Dziedzictwie Ontario (Ontario Heritage Act; L.S.P.-3140-106). Most Blackfriars został również wpisany na listę mostów dziedzictwa prowincji Ontario, listę mostów o znaczeniu prowincjonalnym, prowadzoną przez Ministerstwo Kultury.
Przypisy
Kategoria:London (Kanada)
Kategoria:Mosty i wiadukty drogowe w Kanadzie