Roman Krzyżanowski (ur. 11 sierpnia 1886 w Połocku, zm. 13–14 kwietnia 1940 w Katyniu) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Urodził się 11 sierpnia 1886 w Połocku, ówczesnym mieście powiatowym guberni witebskiej, w rodzinie szlacheckiej Rudolfa i Ludwiki z Krukowskich. W latach 1899–1903 uczęszczał do szkoły miejskiej w Rzeczycy. Później ukończył Połocki Korpus Kadetów i Sankt-Petersburską Szkołę Junkrów Piechoty. 6 sierpnia 1909 został mianowany na stopień podporucznika i wcielony do 2 czytyńskiego rezerwowego pułku piechoty. W 1910 został przeniesiony do 30 syberyjskiego pułk strzelców. 25 października 1913 został awansowany na porucznika ze starszeństwem z 6 sierpnia 1913.

W czasie I wojny światowej walczył w szeregach 50 syberyjskiego pułku strzelców. 4 maja 1915 w Woli Buchowskiej został kontuzjowany. Dowodził 8 kompanią. Awansował na sztabskapitana. 25 stycznia 1917 został przeniesiony do nowo formowanego 74 syberyjskiego pułku strzelców. W tym samyym roku wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji. Początkowo został dowódcą batalionu w 4 pułku strzelców polskich, a później został przeniesiony do 7 pułku strzelców polskich. Po demobilizacji korpusu gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego (21 maja 1918) wyjechał do Odessy, gdzie zaangażował się w formowanie oddziałów polskich. Od 20 grudnia 1918 pełnił służbę w 15 pułk strzelców polskich. W maju 1919 razem z 4 Dywizją Strzelców Polskich przybył do Polski.

Do Wojska Polskiego został przyjęty w stopniu kapitana. 5 lutego 1920 został przeniesiony z Sekcji Poborowej i Uzupełnień Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie do Powiatowej Komendy Uzupełnień 15 pułku piechoty w Ostrowi Łomżyńskiej na stanowisko zastępcy komendanta. Wziął udział w wojnie z bolszewikami. 15 lipca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, w piechocie, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej. 1 czerwca 1921 pełnił służbę w Powiatowej Komendzie Uzupełnień Kościerzyna, a jego oddziałem macierzystym był 66 pułk piechoty. 1 września 1921 został zatwierdzony na stanowisku komendanta PKU Inowrocław. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 154. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 66 pp. Późnie został przeniesiony do 59 pułku piechoty w Inowrocławiu jako oddziału macierzystego z pozostawieniem na stanowisku komendanta PKU Inowrocław. 1 grudnia 1924 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 15 sierpnia 1924 i 33. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W lipcu 1926 został przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto I na stanowisko komendanta. W czerwcu 1927 został przydzielony do Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisko kierownika referatu. W sierpniu tego roku został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z równoczesnym przydziałem do PKU Warszawa Miasto I na stanowisko komendanta, a następnie do PKU Warszawa Powiat na takie samo stanowisko. W lutym 1929 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I, a z dniem 30 czerwca tego roku przeniesiony w stan spoczynku. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”. Mieszkał w Warszawie przy ul. Jagiellońskiej 31 m. 5.

Wybuch II wojny światowej zastał go z synem na wakacjach na Polesiu. W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie w Kozielsku. 11 lub 12 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista nr 022/3 z 9 kwietnia 1940). 13 lub 14 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany. Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu.

Był żonaty z Janiną z Dawidowskich primo voto Cydzik (zm. 1948), z którą miał córki Krystynę i Aleksandrę (zm. 1999) oraz syna Ryszarda (ur. 1927). Syn został deportowany do rejonu totiemskiego w obwodzie wołogodzkim. Żona została pochowana razem z pierwszym mężem – Janem Cydzikiem (zm. 1918), synem z pierwszego małżeństwa – Januszem Cydzikiem (1917–1944) oraz córką Aleksandrą i jej mężem – Stanisławem Nowińskim (zm. 1990) na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 319, rząd 7, miejsce 1). Jest to również symboliczny grób Romana Krzyżanowskiego.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień pułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

7 września 2009 na gmachu Wojskowej Komendy Uzupełnień Inowrocław odsłonięto tablicę pamiątkową ppłk. Romana Krzyżanowskiego, ufundowaną przez żołnierzy garnizonu Inowrocław i mieszkańców ziemi kujawskiej.

Ordery i odznaczenia Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986. Medal Zwycięstwa 27 października 1933 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia „z powodu braku pracy niepodległościowej”. rosyjskie Order Świętego Stanisława 2 stopnia z mieczami – 19 listopada 1916 Order Świętej Anny 3 stopnia z mieczami i kokardą – 5 sierpnia 1915 Order Świętego Stanisława 3 stopnia z mieczami i kokardą – 28 kwietnia 1915 Order Świętej Anny 4 stopnia z napisem na szabli „Za odwagę” – 9 października 1915

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Połockiego Korpusu Kadetów Kategoria:Komendanci uzupełnień II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Połocku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Oficerowie I Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1886 Kategoria:Wojskowi związani z Warszawą Kategoria:Zmarli w 1940