Lagoecia cuminoides L. – gatunek rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae). Jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju Lagoecia L. Występuje w rejonie Morza Śródziemnego. Roślina wykorzystywana była jako przyprawowa i lecznicza. Wierzono też, że pomaga zajść w ciążę. W minionych wiekach opisywana była takimi polskimi nazwami zwyczajowymi jak: „chłupaczki”, „chłopaczki” i „kmin tebajski”.
Rozmieszczenie geograficzne Gatunek występuje w basenie Morza Śródziemnego – w południowej Europie (Półwysep Iberyjski, Półwysep Apeniński, Bałkański, Kreta), w północnej Afryce (Libia) oraz na Bliskim Wschodzie (Cypr, Turcja, Syria, Jordania, Palestyna, Irak i Iran). Jako introdukowany rośnie w Niemczech.
Morfologia thumb|left|200px|Kwiatostan thumb|left|200px|Liść Pokrój Naga, jednoroczna roślina zielna. Osiąga do 50 cm wysokości. Liście Pierzastosieczne, wąsko podługowate w obrysie. Poszczególne odcinki jajowate, ząbkowane do głęboko wcinanych. U nasady liści lancetowate pochwy z błoniastym, białym obrzeżeniem. Kwiaty Zebrane są w baldachach złożonych wyglądających na pojedyncze, kulistawe baldachy, ponieważ baldaszki są liczne, zredukowane do pojedynczych kwiatów i krótkoszypułkowe. Pokrywy i pokrywki grzebieniaste – ze szczecinkowatymi klapkami na brzegach. Także działki kielicha są szczeciniasto grzebieniaste. Płatki korony są białe, podługowate, z ościstymi szczecinkami przy wierzchołku. Szyjka słupka jest pojedyncza, krótka i prosto wzniesiona, u nasady z płaskim stylopodium. Owoce Pojedyncze, walcowate rozłupki, niewyraźnie żeberkowane, pokryte drobnymi, białymi i jednokomórkowymi włoskami.
Ekologia Siedlisko Rośnie we fryganie na suchych stokach wzniesień, czasem jako chwast i roślina ruderalna. Na obszarach górskich sięga do 1100 m n.p.m.
Jest jedynym (znanym) żywicielem płaskosza Entyloma lagoeciae.
Biologia Roślina roczna kwitnąca od kwietnia do czerwca.
Z substancji czynnych ziele zawiera terpeny, spośród których najliczniejsze są: β-fernezen, tymol, p-cymen oraz fenole, spośród których najliczniej występują: kwas chlorogenowy, hesperydyna, hesperetyna, kwas rozmarynowy i wanilina. Roślina wydziela olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest tymol, poza tym liczne są p-cymen i y-terpinen.
Systematyka Gatunek z monotypowego rodzaju Lagoecia L. z plemienia Pyramidoptereae w podrodzinie Apioideae w rodzinie selerowatych (Apiaceae). W przeszłości rodzaj klasyfikowany do podrodziny Saniculoideae, a w jej obrębie do plemienia Lagoecieae, którego pozostali przedstawiciele włączeni zostali do Saniculeae.
Zastosowanie Roślina aromatyczna, wykorzystywana jako przyprawa, używana podobnie jak kmin rzymski Cuminum cyminum, tj. do aromatyzowania pieczywa i serów. Po utłuczeniu i rozpuszczeniu w wodzie miała odstraszać szkodniki z siedzib ludzkich. Roślina stosowana była także jako lecznicza w postaci wywaru, głównie na Bliskim Wschodzie. Wykorzystywano ją jako środek przeciwbólowy na ból zęba, środek przeciwpadaczkowy i przeciwdziałający kamicy żółciowej. Potwierdzono aktywność antyoksydacyjną metanolowego ekstraktu z rośliny. W rejonach licznego występowania pito napar z tej rośliny jako napój.
Dawniej wierzono, że roślina wspiera płodność i jako taką opisywał ją m.in. Syreniusz. W celu zajścia w ciążę umieszczano jej nasiono w łonie. Wykorzystywano także korzenie – jeden zawieszano na szyi, drugi wypijano z winem, a sokiem trzeciego nacierano łono.
Przypisy
Kategoria:Selerowate