Anja Salomonowitz (ur. 12 listopada 1976 w Wiedniu) – austriacka reżyserka i scenarzystka filmowa, znana z łączenia elementów dokumentu i fabuły. Jej twórczość porusza tematy społeczne i polityczne, takie jak pamięć, migracja i równość płci.
Życiorys Anja Salomonowitz dorastała w żydowskiej rodzinie i należała do socjalistyczno-syjonistycznej organizacji młodzieżowej Hashomer Hatzair. Studiowała film w Wiedniu i Berlinie, a w czasie studiów współpracowała z reżyserem Ulrichem Seidlem.
Rozwinęła własny język filmowy, łączący dokument, fikcję i esej. Prawdziwe doświadczenia ludzkie poddaje artystycznemu przetworzeniu, a każdy z jej filmów podporządkowany jest rygorystycznej koncepcji kolorystycznej. Jej dzieła zdobyły uznanie międzynarodowe, liczne nagrody i są analizowane w literaturze filmoznawczej.
Twórczość Pierwszym filmem, który trafił do kin, był 52-minutowy dokument Das wirst du nie verstehen (2003). W filmie artystka konfrontuje własną rodzinę z jej historią – ciotka była więźniarką obozu koncentracyjnego, opiekunka działała w socjalistycznym ruchu oporu, a babka „nie zrobiła nic”. Film utrzymany jest w bieli, co kieruje uwagę widza na słowa bohaterów.
W 2006 roku zrealizowała minutowy film Codename Figaro, stworzony z okazji Roku Mozarta. Poprzez symulowaną rozmowę telefoniczną między kobietą a jej narzeczonym cudzoziemcem ironicznie komentuje austriacką politykę imigracyjną.
Kolejny film – Kurz davor ist es passiert (2006) – poświęcony jest handlowi kobietami. Bohaterki nie występują osobiście – ich historie opowiadają inni ludzie, tacy jak celnicy czy dyplomaci. Film zdobył międzynarodowe uznanie i liczne nagrody, m.in. Nagrodę Caligariego na Berlinale 2007 oraz Wiedeńską Nagrodę Filmową (2006).
W 2012 roku wyreżyserowała film fabularny Spanien – scenariusz powstał we współpracy z pisarzem Dimitré Dinevem, a muzykę napisał Max Richter. Główną rolę zagrał Grégoire Colin.
W 2013 roku powstał film Die 727 Tage ohne Karamo, poświęcony restrykcyjnemu prawu imigracyjnemu. W 2016 roku w Volkstheater w Wiedniu wystawiła spektakl Der Junge wird beschnitten, w którym dzieci odtwarzają wywiady dorosłych dotyczące obrzezania.
Jej film Dieser Film ist ein Geschenk (2019) to portret artysty Daniela Spoerriego, w którym jego postać odtwarza syn reżyserki – Oskar Salomonowitz (2008–2020). Film stanowi refleksję nad pamięcią, śmiercią i sztuką jako formą daru.
W 2024 roku zaprezentowała na Berlinale biograficzny film Mit einem Tiger schlafen, poświęcony malarce Marii Lassnig, z Birgit Minichmayr w roli głównej. Film otrzymał wiele nagród, m.in. specjalną nagrodę Thomasa Plucha za scenariusz i „Najlepsze osiągnięcie artystyczne” na Bolzano Film Festival Bozen.
Obecnie pracuje nad filmem o ukraińskiej aktywistce Innie Szewczenko, założycielce ruchu Femen.
Życie prywatne Mieszka w Wiedniu. Ma trzech synów z reżyserem Virgilem Widrichem, z których jeden, Oskar Salomonowitz (2008–2020), zginął tragicznie w wypadku.
Filmografia Filmy dokumentalne: 2003 – Das wirst du nie verstehen, 52 min 2006 – Kurz davor ist es passiert, 72 min 2013 – Die 727 Tage ohne Karamo, 80 min 2016 – Der Junge wird beschnitten, 75 min 2019 – Dieser Film ist ein Geschenk, 72 min
Filmy fabularne: 2012 – Spanien, 102 min 2024 – Mit einem Tiger schlafen, 100 min
Filmy krótkometrażowe: 2000 – Carmen, 23 min, video 2001 – get to attack, 5 min 2002 – Projektionen eines Filmvorführers in einem Pornokino, 14 min, video 2005 – Ein Monument für die Niederlage, instalacja video 2006 – Codename Figaro – Mozart 2006, 1 min, video
Nagrody 2010 – Outstanding Artist Award austriackiego Ministerstwa Kultury 2019 – Nagroda honorowa „Frauenfilmtage” za cykl Widerstandskino (wraz z Mirjam Unger)
Za Die 727 Tage ohne Karamo: 2013 – Silver Eye Award, Jihlava Int. Documentary Film Festival
Za Kurz davor ist es passiert: 2006 – Wiedeńska Nagroda Filmowa 2007 – Nagroda Caligariego (Berlinale) 2007 – Innovative Artistic Award (Mar del Plata) 2007 – New Vision Best Director Award (Alba IFF) 2007 – Nagroda Pokoju Miasta Osnabrück 2007 – Nagroda za zdjęcia, Diagonale Graz 2007 – Special Mention, Cinéma du Réel, Paryż
Za Das wirst du nie verstehen: 2003 – Nagroda publiczności, Wiener Studenten Filmfestival 2004 – Prix Regards Neufs, Visions du Réel (Nyon)
Za Dieser Film ist ein Geschenk: 2021 – Nagroda Franza Grabnera (Diagonale, Graz)
Za Mit einem Tiger schlafen: 2024 – Thomas-Pluch-Spezialpreis (za scenariusz) 2024 – Nagroda aktorska dla Birgit Minichmayr (Diagonale, Graz) 2024 – Nagroda za scenografię dla Martina Reitera i Andreasa Ertla 2024 – „Najlepsze osiągnięcie artystyczne” (Bolzano Film Festival Bozen)
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Profil w Sixpackfilm Austriacki Instytut Filmowy – Mit einem Tiger schlafen
Kategoria:Austriaccy reżyserzy filmowi Kategoria:Austriaccy scenarzyści Kategoria:Ludzie urodzeni w Wiedniu Kategoria:Austriaccy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1976