Cetula – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Wiązownica. Ma status sołectwa.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.
Części wsi +Integralne części wsi Cetula SIMC Nazwa Rodzaj 0612341 Buczyna przysiółek0612312 Na Górce część wsi0612329 Pod Pastwisko część wsi0612335 Popod Las część wsi0612358 Skuratki przysiółek
Historia Wieś wzmiankowana w regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej z 1589 rokuWielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Aleksander Jabłonowski. Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona Warszawa 1902. (str. 5) [dostęp 2018-02-23]<br/ >[Cytat: Cetula, lan. 5, pop ¼, taber. ⅜, mol. 2 rot., hort. c. agr. 6, inq. paup. 6.]. Wieś posiadała 5 łanów kmiecych, młyn o dwóch kamieniach, cerkiew, 6 ogrodników i 6 komorników biednych.
Wieś wzmiankowana w 1628, posiadła 4 łanyZdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628 Wydawnictwo WSP Rzeszów 1997 (str. 181)<br/ >[Cytat: Cetula: de laneis 4 per gr 30; pop de 1 quarta agri gr 7/9; idem de sinagoga fl. 2; tabernatir de 1 cum madia quarta agri gr 11/9; idem de taberna annualis gr 12; molendinum korzecnik 2 rotarium per gr 12; hortulani in agris residentes 6 per gr 6; inquilini pauperes 6 per gr 2 .........9/13/0.]. W 1674 roku wieś była wzmiankowana jako Radawa et Cetula, w której było 52 domyZdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. Wydawnictwo WSP Rzeszów 2000. (str. 143)<br/ >[Cytat: Radawa et Cetula: a personis subditorum utriusque sexus n[umer]o quinquaginta duo in summa [fl.] ............52/0.]
W 1897 roku wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Iwan Szabat. W 1902 roku, w 231 domach było 1257 mieszkańcówPodkarpacka Biblioteka Cyfrowa Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (str. 49) [dostęp 2018-02-23]. W 1921 roku w Cetuli było 188 domów. W 1945 roku na Ukrainę wysiedlono 494 osób z 116 domów.
W II Rzeczypospolitej wieś w powiecie jaworowskim województwa lwowskiego. W latach 1944–1946 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 6 Polaków i 4 Ukraińców.
Kościół Cerkiew greckokatolicka. Parochia w Cetuli powstała na jakiś czas przed 1589 rokiem, czyli po założeniu wsi. Ostatnia cerkiew drewniana pw. św. Michała Archanioła została zbudowana przed 1801 roku, a odnowiona i pobłogosławiona w 1859 roku. Do parochii należała też cerkiew w Radawie pw. św. Michała Archanioła, zbudowana i pobłogosławiona w 1868 roku. Cerkiew w Cetuli spłonęła podczas I wojny światowej. W 1920 roku zbudowano tymczasową kaplicę. W latach 1935–1939 zbudowano cerkiew murowaną.
Parochami w Cetuli byli: Aleksy Borowiec (zm. 23 listopada 1800), Daniel Maksymowicz, Michał Rejnarowicz, Jan Drzymalik, Antoni Petryszak (zm. 6 stycznia 1878), Józef Kordasiewicz (zm. 26 czerwca 1903), Józef Karanowicz (od 1904), Michał Tarnoszyn (od 1914), Lew Tychowski (od 1923), Iwan Bury (administrator od 1934).
Kościół rzymskokatolicki. Po wysiedleniu grekokatolików, cerkiew była nieużywana. Dopiero w 1958 roku została przejęta przez parafię w Radawie, na kościół filialny pw. św. Antoniego Padewskiego.
Oświata Początki szkolnictwa parafialnego w Cetuli są datowane na początek XIX wieku, gdy przy cerkwi pw. św. Michała Archanioła powstała szkoła parafialna Schola parochialisSchematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini M.D.CCC.XXX (str. 29-30) [dostęp 2018-02-26].
W 1871 roku w Cetuli powstała szkoła trywialna, a jej pierwszym nauczycielem został Józef Smolnicki. Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawanie historii szkolnictwa w Galicji są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych, wraz z nazwiskami ich nauczycieli. W latach 1873–1874 szkoła była ludowa, a w latach 1874–1914 szkoła była 1-klasowa. W 1914 roku szkoła stała się 2-klasowa. Szkoły wiejskie początkowo były tylko męskie, a od 1895 roku zostały zmienione na "mieszane" (koedukacyjne). Od 1909 roku szkoła posiadała nauczycieli pomocniczych, którymi byli: Maria Kiczura (1909–1910), Kazimierz Chmaj (1910–1911), Emilia Buchtalerz (1912–1914?). Nauczyciele kierujący i kierownicy
Przypisy Raport o stanie gminy Wiązownica w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 4 Strona gminy, sołectwa
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne
Obrzędy weselne ludu ruskiego we wsi Cetuli w powiecie jarosławskim (1886) w bibliotece Polona
Kategoria:Wiązownica (gmina) Kategoria:Wsie w powiecie jarosławskim