Ceradz Kościelny – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Tarnowo Podgórne.
Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1387 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Ceradze”, 1391 „Czeracz”, 1399 „Sczeradze”, 1402 „Czeraz”, 1403 „Czeradz”, 1423 „Antiqua Czeradz, Stari Czeradz”, 1424 „Czerad”, 1429 „Ceradcz”, 1433 „Ceracz”, 1435 „Antiqua Czeradza, Czeracz Coscielny”, 1477 „Czeradzs”, 1479 „Antiqua Czeradz, Antiqua Czeradzs” .
Od nazwy miejscowej dawnej nazwy wsi Ceradz, pochodzi również odmiejscowe nazwisko Ceradzkich, szlachty polskiej, która od średniowiecza była dawnymi właścicielami miejscowości.
Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i była wsią szlachecką własnością polskiej szlachty z rodu Ceradzkich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Później także była własnością Jaktorowskich, Jankowskich, Potulickich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1435 miejscowość leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1510 leżała w parafii lubińskiej.
Pierwszy zapis związany ze wsią pochodzi ze źródeł kościelnych. W 1298 biskup poznański dzieląc archidiakonat poznański na 3 archidiakonaty, zaliczył m. in. kościół w Ceradzu do mniejszego archidiakonatu pszczewskiego .
W latach 1387-1409 odnotowany został Żegota Ceradzki współrodowiec Andrzeja Jaskółki i jego bratanek Marcin. W latach 1388-1424 odnotowano Marcina Ceradzkiego, współrodowca Andrzeja Jaskółki, jego stryj Żegota, krewny Mikołaja Kozłowskiego z Kozłowa koło Buku. W latach 1400-1423 wspomniano Dziersława, Dzierżka Ceradzkiego, współrodowca Wojciecha z Krzeszkowic. W latach 1407-1427 odnotowano Wojciechów Ceradzkich, dwóch braci stryjecznych o tym samym imieniu.
Miejscowość odnotowały także rejestry podatkowe z XV i XVI wieku. W 1499 wieś odnotowano w wykazie zaległości podatkowych. W 1508 miejscowość zapłaciła Wiadrunki wojenne z 11 półłanków oraz 6 groszy od karczmy. W 1510 miał miejsce pobór z 10 półłanków. W 1510 Ceradz należał częściowo do Jaktorowskiego. We wsi mieszkało 12 kmieci, a w części należącej do Jankowskiej było 6 łanów osiadłych, folwark, dwie karczmy osiadłe, jedna karczma opustoszała. Karczmy miały trochę roli. W 1563 miał miejsce pobór z 5,5 łana oraz karczmę doroczną. W 1577 Ceradz Kościelny był tenutą Marcina Nagórskiego. W 1580 płatnikiem poboru był Piotr Potulicki, który zapłacił od 5 łanów, 3 zagrodników, komornika, dwóch cząstek roli oraz od dwóch karczmarzy.
Wieś szlachecka Ceradz Stary, własność wojewody płockiego Piotra Potulickiego, około 1580 roku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga NarodówAtlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 251.. Pod koniec XVII wieku Ceradz Kościelny był własnością Piotra Opalińskiego, starosty wielkopolskiegoSgKP podaje: wojewody poznańskiego.
Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z końca XIX wieku podaje nazwę Ceradź Kościelny. Miejscowość liczyła wtedy 26 domostw (dymów) z 308 mieszkańcami (280 katolików, 16 ewangelików i 12 żydów). Miejscowy kościół należał do dekanatu bukowskiego.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego. W 2018 Ceradz Kościelny liczył 626 mieszkańców.
Zabytki We wsi znajduje się gotycki kościół św. Stanisława z I połowy XVI wieku., kaplica grobowa Engeströmów (2 poł. XIX w., za kościołem) i drewniana dzwonnica (obok kościoła).
Zobacz też Ceradz Dolny
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ceradz Kościelny Kategoria:Wsie Potulickich herbu Grzymała (województwo poznańskie)