Budy Łańcuckie – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie łańcuckim, w gminie Białobrzegi.
Na terenie wsi utworzono dwa sołectwa Budy Łańcuckie (prawe) i Budy Łańcuckie (lewe).
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Budy Łańcuckie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.
Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny.
Części wsi +Integralne części wsi Budy Łańcuckie SIMC Nazwa Rodzaj 0643637Hacklówkaczęść wsi0643643Komornoczęść wsi0643650Miastoczęść wsi0643666Pasiekaczęść wsi0643689Sacharyczęść wsi0643672Szpacówkaczęść wsi0643695Zakasprówkaczęść wsi0643703Zarzeczeczęść wsi0643710Zmysłówkaczęść wsi
Warunki naturalne Położenie Miejscowość położona kilka kilometrów na wschód od Białobrzegów. Rzeka Wisłok dzieli miejscowość na dwie części: Budy Łańcuckie Lewe (część północna) i Budy Łańcuckie Prawe (część południowa). W 1973 roku stanowiły one dwa odrębne sołectwa. Budy Łańcuckie od północy sąsiadują z Opaleniskami, od wschodu z Laszczynami i Gniewczyną, od południowego wschodu ze Świętoniową, a od zachodu z Korniaktowem. Z wyjątkiem północnej części Bud Łańcuckich Lewych miejscowość leży w obrębie doliny Wisłoka.
Budowa geologiczna i rzeźba terenu Miejscowość leży w obrębie Zapadliska Przedkarpackiego. Taka forma ukształtowania terenu została wykorzystana przez Wisłok, którego dolina na tym odcinku pokrywa się z przebiegiem zapadliska. Rynnę Podkarpacką urozmaicają liczne starorzecza, które w okolicy Bud i sąsiednich miejscowości cechuje różny stopień zachowania i różne rozmiary. Wskazuje to na częste zmiany biegu rzeki i przesuwanie się koryta rzeki na północ. Ostatnia zmiana koryta rzeki na granicy Bud i Świętoniowej w miejscu zwanym "Pelców bród" wystąpiła w 1899 roku.
Historia Według wykopalisk archeologicznych tereny te były zamieszkałe w latach 200-400 n.e. przez ludność kultury lateńskiejPradzieje Bud Łańcuckich i Korniaktowa. Nazwa pochodzi od słowa budy - określało ono wówczas prymitywne piece do wypalania węgla drzewnego i potażu. Uzyskiwanie tych produktów było głównym zajęciem dawnych mieszkańców tej osady.
Budy Łańcuckie związane były z dobrami łańcuckimi - i tak (jak Łańcut) kolejno po Pileckich należały do Stadnickich, następnie Lubomirskich i w końcu do Potockich.
Pileccy, dziedzice Łańcuta, nadali Budom Łańcuckim przywilej lokacyjny zapewne w XV wieku. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1628 roku początku XVII wieku i jest zawarta w rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1628 rokuZdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 1997 (str. 38)[Cytat: Budy: lanei omnes ad curiam accepti; molendinum korzecznik 2 rotarum per gr 24; aliud molendinum 1 rotae gr 24 ..................2/12/0.]. W 1651Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 2. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1651. Wydawnictwo WSP. Rzeszów. (str. 25)[Cytat: Budy ad Hussakow: lanei omnes ad curiam antiquitus accepti, molendinum korecznik 2 rotharum gr 24, aliud molendinum walnik sub oppido Hussakow 1 rothae gr 24 ...................1/18/.] i 1658 roku wieś była wzmiankowana jako własność Elżbiety Korniaktównej w kluczu HussakowskimZdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 3. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1658. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 (str. 44)[Cytat: Budy: lanei omnes ad curiam accepti; molendinum korecznik 2 rotarium gr 24, aliud molendinum sub oppido Husakow 1 otae gr 24 ...............1/28/0[1/18/0].].
Obiekty zabytkowe w Budach Łańcuckich Kościół parafialny pw. Niepokalanego Serca NMP. Wały Chmielnickiego. Liczne kapliczkiKapliczki i krzyże naszej parafii.
W 2006 roku Franciszek A. Kiełbicki napisał książkę "Budy Łańcuckie, rys monograficzno - historyczny."
Przypisy Strona gminy, sołectwa Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne Archiwalna strona gminy Białobrzegi
Parafia Rzymskokatolicka w Budach Łańcuckich
Kategoria:Budy Łańcuckie Kategoria:Wsie w powiecie łańcuckim