Bucz – sołectwo, wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Przemęt.
Znajduje się tu zabytkowy kościół z XVII wieku i pałac magnacki.
Położenie Miejscowość Bucz położona jest w południowo-wschodnim pasie wysoczyznowym, na skraju dwóch dużych rejonów: Wysoczyzny Leszczyńskiej i Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej. Administracyjnie należy do gminy Przemęt w powiecie wolsztyńskim, województwo wielkopolskie. Gmina Przemęt wraz z Buczem zlokalizowana jest na granicy Pojezierza Lubuskiego i Pojezierza Wielkopolskiego.
Położona w odległości 21 km na północny wschód od stolicy powiatu Wolsztyna, przy szosie Śmigiel – Mochy.
Przyroda Powierzchnia wsi składa się z: gruntów ornych – 501,1 ha łąk – 206,3 ha pastwisk – 24 ha lasów – 87,7 ha sadów – 7,26 ha
Ukształtowanie terenu jest wynikiem ostatniego zlodowacenia. Podczas wycofywania się, lodowiec pozostawił naniesione duże masy materiału, są to przede wszystkim piaski i żwiry. Spowodowało to powstanie moreny dennej i czołowej w postaci drobnych pagórków.
Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od końca XIV wieku. Wymieniona pierwszy raz w łacińskim dokumencie z 1303 jako Bodcze, Bodcza, 1394 Bocz, 1395 Bocze, Bodcze, 1396 Bodzecz, Bodecz, 1397 Bodze, 1398 Bodoszcze, Bodcza, 1399 Bodeczsko, Bocczcza, 1400 Bodzcza, Boczdczę, 1462 Bodzecz, 1530 Bucz.
Okolice miejscowości prawdopodobnie były jednak zasiedlone wcześniej niż odnotowały to najwcześniejsze zachowane zapisy historyczne. Archeolodzy znaleźli w pobliskim lesie obok wsi ślady niedatowanej osady palowej w małym wyschniętym jeziorku.
Wieś początkowo była własnością szlachecką należącą do lokalnej szlachty wielkopolskiej z rodu Bodeckich, Bylęckich, Grobskich. W 1463 leżała w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1530 miejscowość leżała w parafii Grobia.
Pierwsze udokumentowane wzmianki pochodzą z roku 1303, kiedy to wieś należała do rodziny Bodeckich, herbu Bylina. Odnotowany został wówczas jako świadek w procesie sądowym komes Jakub z Bucza. W latach 1391–1411 jako właściciel we wsi odnotowany został asesor sądowy w Kościanie i Poznaniu Dobiesław Bodecki. W 1414 odnotowany został Wojciech syn Wyszomira z Bucza student uniwersytetu w Krakowie. W 1445 Michał Grobski syn Wyszomira z Bucza przegrał proces o dług w wysokości 84 grzywien z Mikołajem Bylęckim, który otrzymał prawo wwiązania w majątki w Grobi, Buczu i Śniatach do wysokości zaciągniętego długu. W 1463 Jakub Grobski, brat Michała, dał swojemu bratankowi Stanisławowi 1/3 dóbr w Grobi, Buczu, Boszkowie Starym, Barklinie Starym, Siekowie, Siekowie Małym, Śniatach, Sikorzynie i Głodnie, a plebanowi w Grobi zapisał na tychże dobrach czynsz w wysokości 4 grzywien od sumy 80 grzywien. W tym roku Jakub Grobski otrzymał również od swego brata Wojciecha plebana w Krerowie, części dziedziczne w Grobi, Buczu, Siekowie Siekowie Małym i Głodnie.
W ręce rodziny Grobskich miejscowość przeszła w połowie XV wieku, a następnie należała do rodziny Gołanieckich. W 1469 następuje podział dóbr rodziny Grobskich-Siekowskich. Stanisław Grobski otrzymał Siekowo, Siekowo Małe, Barklino Stare i Głodno, syn kasztelana nakielskiego Wincentego Andrzej Bieganowski otrzymał Sikorzyn i Śniaty, a Katarzyna, żona Baltazara Gołanickiego, ciotka Andrzeja, otrzymała Grobię, Bucz oraz Boszkowo Stare. W 1470 szlachta z Bucza pozwana została z powodu zaległych wiardunków królewskich. Tego roku Katarzyna, żona Balcera Kotwicza z Gołanic sprzedała z prawem odkupu byłemu wójtowi kościańskiemu oraz tenutariuszowi dóbr biskupich w Wielichowie Janowi Grobskiemu, swoje wsie ojczyste i macierzyste Grobie, Bucz i Boszkowo Stare za 300 grzywien, a ten na wspomnianych wsiach zapisał swojej żonie Dorocie 250 grzywien posagu oraz 150 grzywien wiana. W 1492 Dorota wdowa po Janie Grobskim sprzedała sędziemu wschowskiemu Janowi Gołanickiemu swoją oprawę wdowią na wspomnianych wsiach za 250 grzywien.
Wieś odnotowały również historyczne rejestry podatkowe. W 1530 pobrano podatki z 3,5 łana. W 1563 miał miejsce pobór od 4,5 łana, karczmy dziedzicznej, wiatraka dorocznego, dwóch komorników. W 1581 pobór odbył się od 4 i 3/4 łana oraz 1/8 łana, 2 zagrodników, komornika oraz wiatraka.
W 1782 roku Bucz stanowił własność podsędka ziemskiego wschowskiego Ludwika Hersztopskiego. W roku 1841 jako właściciel wymieniany jest Emil Szołdrski.
W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793, miejscowość przeszła w posiadanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W roku 1846 miejscowość wzmiankowana jako Bucz należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej. Bucz należał do okręgu śmigielskiego tego powiatu i stanowił część majątku Popowo niemieckie (niem. Deutsch Poppen), który należał wówczas do J. Szołdrskiego. Według spisu urzędowego z 1837 roku Bucz liczył 230 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 25 dymów (domostw).
W 1881 roku dobra należały do Emila Franza Waleriana Petzela, podporucznika w stanie rezerwy, a od roku 1893 do Anny Petzel z domu Meyer. W roku 1911 stanowiły współwłasność Anny Petzel i jej córek Gertrudy Stegmann z Głogowa, Charlotty Dikrberg i Anneliese Petzel. W tym samym roku dobra przeszły w ręce Jerzego Hermanna z Kłody koło Rydzyny i jego żony Marii z domu Heiving. Od 1931 roku jako właścicielka występuje Aniela Szołdrska z domu Koczorowska.
W roku 1881 powierzchnia dóbr rycerskich wraz z folwarkiem Dębina wynosiła 584,69 ha.
W latach 1934–1954 i 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Bucz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa leszczyńskiego.
Pałac thumb|Pałac w Buczu|alt=Pałac o szarej elewacji z czerwonym dachem. Wejście do budynku z portykiem o 4 filarach, zwieńczony tarasem. Po obu stronach wejścia dwa rzędy okien i widoczne fragmenty wieżyczek W południowo-zachodniej części wsi wznosi się pałac w Buczu, zbudowany przez rodzinę Petzel pod koniec XIX w. Pałacyk został rozbudowany po roku 1911. W chwili obecnej mieści się w nim szkoła podstawowa. Jest to budowa eklektyczna, nawiązująca do form klasycystycznych, starsza, środkowa część jest dwukondygnacyjna, trzecią kondygnację tworzą wieże nakryte ostrosłupowymi dachami. Pośrodku umieszczony jest pseudoryzalit zakończony trójkątnym tympanonem (z kartuszem herbowym), przed którym znajduje się czterokolumnowy portyk z tarasem na piętrze. Wewnątrz zachował się reprezentacyjny hol, z okazałą klatką schodową i dużym oknem witrażowym z wyobrażeniem jelenia Świętego Huberta oraz trzema scenami myśliwskimi. W salach na piętrze widoczne są dekoracje sztukatorskie, a w pomieszczeniach dawnej jadalni i biblioteki – dębowy strop kasetonowy oraz stare boazerie.
Wokół pałacu rozciąga się park o powierzchni 3,69 hektara. Został on założony prawdopodobnie na przełomie XVII i XVIII wieku. Obecny kształt krajobrazowy park uzyskał w końcu XIX wieku. W latach 30. XX wieku został on powiększony o część południową. Pośrodku znajduje się rozległa polana i owalny stawek z wysepką, na której rośnie pięć starych dębów szypułkowych o obwodzie do 470 cm. Po południowej stronie pałacu rośnie lipa drobnolistna o obwodzie 510 cm (zrośnięta z dwóch pni), a w południowej części parku najgrubszy dąb o obwodzie 560 cm.
Na terenie majątku działała gorzelnia parowa, śrutownik, cegielnia i wytwórnia torfu. Zajmowano się hodowlą bydła rasy holenderskiej i nizinnej, koni oraz owiec rasy rambouillet. W skład dominium oprócz Bucza i Dębiny wchodziła także kolonia Śniaty. Razem znajdowały się tutaj 53 domy zamieszkane przez 395 osób. W roku 1913 w majątku znajdowało się 35 koni, 64 krowy i 2 owce, nadal działała gorzelnia oraz wydobywano torf.
Kroniki sądowe 1392-99 – Bodeccy w sporach z Wojciechem Barklińskim (dziedzicem z Barchlina): 1392 – Wolfram oskarżony o uwięzienie Barklińskiego i najazd 1398 – Wyszomir w sporze z Wojciechem płaci karę 1398-99 – Wolfram oddala pretensje Wojciecha do 40 grzywien i prowadzi z nim spór o 100 oraz 7 grzywien za Barklino Stare 1394-96 Wolfram w sporze z bratem Dobiesławem: 1394 – o zabrane koła, o zajęte ludziom Dobiesława kosy na gruncie Wolframa, o rolę i pług 1396 – Dobiesław wygrywa proces z bratem o 60 grzywien 1395-99 – Wolfram w sporze z Januszem zw. Wallermul albo Warmul z Popowa i z Karśnic i jego żoną Małgorzatą o obrazę, najazdy, szkody 1395 – Wolfram w sporze z Arkenboltem o 8 kop zboża i 7 grzywien 1396 – Wolfram w sporze z Janem Wolframem o 8 grzywien poręki, a także z panią z Łukowa o konie 1397-98 – Wolfram w sporze z Marcinem Ceradzkim o 10 grzywien 1398 – Wolfram przegrywa spór z Czewlejem z Bieczym o 20 kop żyta i 0,5 grzywny 1399-1400 – Wolfram w sporach z Janem Czepurskim o łąki, bydło, maciory 1400 – Wolfram w sporze z Wincentym Granowskim o 2 konie zajęte Wolframowi w Zieminie, także w sporze z Ottonem Sieńkowskim o zakup 7 łyżek srebrnych 1399 – Wyszomir w sporze z Piotrem Urbanowskim o 25 grzywien poręki za Agnieszkę z Głodna 1400 – Wyszomir w sporze z Janem Łąckim 1400-05 – spory o Goślinkę: 1400 – Wichna, żona Dobiesława z Bucza w sporze z Klarą, wdową po Janie Łukowskim – Wichna chce odkupić na mocy prawa bliższości za 130 grzywien (za taką samą cenę jaką niegdyś zapłacił Jan Łukowski przy zakupie Goślinki) 1406-08 – Dobiesław z żoną Wichną w sporach z opatką z Owińsk o granice Goślinki 1407 – Wyszomir z sporze z bratem Wolframem o 80 grzywien poręki i nie spłaconą Wyszemirowi ojcowiznę 1411 – Dobiesław i Wolfram dają opatowi Tomaszowi z Wielenia odziedziczone po rodzicach prawo patronatu nad kościołem Świętego Piotra i Pawła w Świętopietrzu (dawniej Przedmieście koło Przemętu, obecnie Przemęt) 1411 – Wyszomir w sporze z Katarzyną Sączkowską i Małgorzatą o 1/5 jeziora Lutomia, które Wyszomir kupił niegdyś od brata Wolframa 1416 – Wyszomir przegrywa spór z Wojciechem Barklińskim o ¼ jeziora Trzebidza, także Wyszomir dowodzi, że Mikołaj Lubiatowski, stolnik nie zapłacił Wolframowi 40 grzywien i 2 kop zboża długu 1418 – Sędziwój, syn Wyszomira pozwany przez Mikołaja Parzęczewskiego, seniora w Zieminie, z powodu szkód uczynionych przez 60 macior zajętych w Zieminie, także Dobiesław w sporze z Katarzyną i Hanką ze Starkowca, że dał Nastce Starkowieckiej 5 grzywien posagu z jej majątku po matce, także Wyszomir przegrywa proces z Katarzyną Sączkowską o ¼ jeziora Trzebidza, które należało także do jego zmarłego brata Dobiesława 1422 – Wyszomir pozwany przez opata cysterskiego z Przemętu, że wraz z synem łowił ryby w jeziorze należącym do klasztoru 1423 – Wyszomir pozwany przez Sędziwoja i Andrzeja, synów Wojciecha Barklińskiego, o to że przekopał rów, którym uciekają ryby z jeziora należącego do Barklińskich 1445 – Michał Grobski, syn Wyszomira, przegrywa proces o dług 84 grzywien i kary z Mikołajem Bylęckim, który otrzymał prawo do wwiązania w Grobię, Bucz i Śniaty do wysokości długu 1463 – Jakub Grobski, brat Michała, daje swojemu bratankowi Stanisławowi 1/3 dóbr w Grobi, Buczu, Boszkowie Starym, Barklinie Starym, Siekowie, Siekowie Małym, Śniatach, Sikorzynie i Głodnie, a plebanowi w Grobi zapisuje na tychże dobrach czynsz 4 grzywien od sumy 80 grzywien, Jakub otrzymuje także od swojego brata Wojciecha, plebana w Krerowie, części dziedzictwa w Grobi, Buczu, Siekowie, Siekowie Małym i Głodnie 1470 – Katarzyna, żona Balcera Kotwicza z Gołanic sprzedaje z prawem odkupu Janowi, niegdyś z Gołanic, byłemu wójtowi Kościana, tenutariuszowi dóbr biskupich w Wielichowie, swoje wsie ojczyste i macierzyste Grobię, Bucz i Boszkowo Stare za 300 grzywien, a tenże Jan, zwany później Grobskim, na wspomnianych wsiach zapisuje żonie Dorocie 250 grzywien posagu i 150 grzywien wiana 1492 – Dorota, wdowa po Janie Grobskim sprzedaje z prawem odkupu Janowi Gołanickiemu swą oprawę na wspomnianych wsiach za 250 grzywien