Brodowe Łąki

Brodowe Łąki – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Baranowo.

Wieś tworzy sołectwo. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Brodowe Łąki, po jej zniesieniu w gromadzie Bakuła, a po jej zniesieniu od 1962 powtórnie została siedzibą gromady Brodowe Łąki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

W miejscowości znajduje się kościół parafialny, oraz siedziba parafii pw. św. Michała Archanioła. W strukturze Kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Chorzele.

Historia thumb|left|Kościół pw. św. Michała Archanioła

Bród na Omulwi znajdujący się w Brodowych Łąkach prawdopodobnie już w XIII wieku leżał na szlaku łączącym ziemie zakonu krzyżackiego z Mazowszem, a dalej z Litwą, a nawet Rusią.

W XVI–XVIII wieku Brodowe Łąki oraz usytuowane po drugiej stronie Omulwi Zawady leżały na szlaku handlowo-komunikacyjnym łączącym Myszyniec z Przasnyszem. Z Zawad, wzdłuż lewego brzegu Omulwi, prowadził trakt prowadzący do Ostrołęki. Brodowe Łąki znajdowały się również na dawnym szlaku łączącym Chorzele z Kolnem.

W latach 1840–1914 w Brodowych Łąkach działał młyn papierniczy, który produkował papier czerpany. Jego pierwszym właścicielem był Ludwik Sztins (Stienss). Wytwarzany w młynie papier miał znaki wodne (lilia, sosenka, napis „Brodowe Łąki” oraz inicjały „K.S.” i „J.S.”). Od 1859 należał do rodziny Grunwaldów (według Anny z Reuckich Grunwald, wdowy po ostatnim właścicielu osady młyńskiej w Brodowych Łąkach, którego dziadek i ojciec prowadzili papiernię od 1859). mały|Remiza OSP|lewoBrodowe Łąki były znane także pod nazwą Ruda. Nazwa ta wywodziła się od rudy darniowej występującej na tym obszarze. Już w XV wieku w Puszczy Zielonej działały kuźnice zakładane w osadach rudników nad Omulwią, m.in. w Brodowych Łąkach. Ich lokalizacja zależała od trzech czynników: występowania rudy darniowej, bliskości rzeki umożliwiającej budowę koła wodnego oraz dostępu do lasu liściastego, który dostarczał drewna do produkcji węgla drzewnego – niezbędnego w procesie wytopu żelaza. Szczególnie cenione były tzw. lasy czarne obfitujące w olchy i graby. Kuźnice powstawały na mocy królewskich przywilejów, często dziedzicznych. Ponieważ zakładano je na nieco żyźniejszych terenach, po wyczerpaniu złóż osady rudnicze przekształcały się we wsie.

W 2025 roku ukazała się publikacja Brodowe Łąki w archiwach 1793–1936 zawierająca zestawienie archiwalnych wzmianek dotyczących wsi z lat 1793–1936, pochodzących z materiałów w domenie publicznej (AGAD oraz CRISPA).

Tradycje Etnograf Jacek Olędzki uwiecznił miejscowy odpust na Przemienienie Pańskie w filmie „Ofiara” z 1958 oraz w książce Sztuka Kurpiów (1970) jako artystycznej twórczości ludowej Kurpiów (wota woskowe w kształcie cielęcia, dziewczęta niosące wota symbolizujące czystość panieńską, stragan z wotami). Odpust w Brodowych Łąkach wyróżnia składanie woskowych wotów – figurek zwierząt gospodarskich z wosku, które symbolizują modlitwy o pomyślność. Wierni trzykrotnie obchodzą ołtarz, trzymając zapalone świece i swoje wota, wierząc w ich moc sprawczą. Brodowe Łąki są jedynym miejscem, gdzie rytuał ten przetrwał. Figurki, dawniej tworzone przez brastewnych, lepią lokalni pszczelarze. Część wotów ma kształt byśków, tradycyjnego pieczywa obrzędowego wypiekanego na Kurpiach, głównie na terenie Puszczy Zielonej oryginalnie z ciasta, a podczas odpustu z wosku pszczelego. Wiąże się to kulturą bartniczą regionu.

Ludzie związani z Brodowymi Łąkami

Aleksander Jurczak

Zabytki drewniany kościół św. Michała Archanioła z 1884

Przypisy Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Bibliografia Jacek Olędzki, Sztuka Kurpiów, Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1970.

Linki zewnętrzne

Informacje o parafii na stronie diecezji łomżyńskiej

Kategoria:Brodowe Łąki