mały|Kirgiski bajarz mały|Kirgizka Kirgizi (, trb. kyrgyzdar) – naród turkijski zamieszkujący głównie Kirgistan, jak również Uzbekistan, Kazachstan, Chiny, Tadżykistan, Turcję i Afganistan.
Etnogeneza Posługują się językiem kirgiskim z grupy języków tureckich. W procesie etnogenezy narodu kirgiskiego uczestniczyły plemiona tureckie i mongolskie. Wśród Kirgizów bardzo powszechne jest występowanie genów z haplogrupy R1a1. Struktura społeczna oparta była na podziale plemiennym i rodowym.
W VI–X wieku Kirgizi utworzyli państwo, które obejmowało znaczną część dzisiejszej Mongolii.
Rozmieszczenie i liczebność Współczesne szacunki mówią o ponad 4,5 miliona Kirgizów, żyjących głównie w Azji Środkowej. Poza swym państwem narodowym zamieszkują zwarcie zachodnie krańce Chin oraz wschodni Tadżykistan. Ponadto żyją w mniejszych skupiskach lub większym rozproszeniu w Uzbekistanie, Kazachstanie, Afganistanie i Turkmenistanie. Poza Azją Środkową emigracja żyje w Rosji, Turcji i na Ukrainie. Z racji na wysoki przyrost naturalny obserwowany jest znaczny wzrost liczebności Kirgizów w obrębie Kirgistanu, wzrastając z 2 229 663 w 1989 roku do 4 099 433 w 2013 roku. Stanowią 72% populacji Kirgistanu.
Historyczna populacja Kirgizów w poszczególnych republikach radzieckich na podstawie radzieckich spisów ludności: 192619391959197019791989Kirgiska SRR661 171 (66,6%)754 323 (51,7%)836 831 (40,5%)1 284 773 (43,8%)1 687 382 (47,9%)2 229 663 (52,4%)Uzbecka SRR79 610 (1,7%)89 044 (1,4%)92 725 (1,1%)110 864 (1,0%)142 182 (0,7%)174 907 (0,8%)Tadżycka SRR11 410 (1,4%)27 968 (1,9%)25 635 (1,3%)35 485 (1,2%)48 376 (1,3%)63 832 (1,3%)Kazachska SRR10 200 (0,2%)5 033 (0,1%)6 810 (0,1%)9 474 (0,1%)9 352 (0,1%)14 112 (0,1%)Rosyjska FSRR285 (0,00%)6 311 (0,01%)4 701 (0,00%)9 107 (0,01%)15 011 (0,01%)41 734 (0,03%)
Kultura Tradycyjnym zajęciem Kirgizów było wysokogórskie pasterstwo, myślistwo, w niektórych regionach uprawa zbóż. Od początku XX wieku przechodzili na osiadły tryb życia, słynęli z wyrobu dywanów i artystycznej obróbki metali. Wyznają w głównej mierze islam sunnicki.
Przypisy
Kategoria:Narodowości Kategoria:Etnografia Kirgistanu Kategoria:Etnografia Uzbekistanu Kategoria:Etnografia Kazachstanu Kategoria:Etnografia Turcji Kategoria:Etnografia Afganistanu Kategoria:Ludy tureckie