Karol Fryderyk Kotschy (Koczy), Carl Friedrich Kotschy, (ur. 26 stycznia 1789 w Cieszynie, zm. 9 lutego 1856 w Ustroniu) – duchowny ewangelicki, teolog protestancki oraz botanik. Zasłużony dla rozwoju oświaty i kultury polskiej na Śląsku Cieszyńskim.
Życiorys Ród Kotschych wywodził się z Węgier. Ojciec Karola, Jan Gotfryd Kotschy, przybył do Cieszyna z Pszczyny. Był nauczycielem w tamtejszej szkole przy kościele Jezusowym oraz organistą cieszyńskiego zboru. Młody Karol w latach 1807–1810 studiował teologię ewangelicką oraz botanikę i medycynę na Uniwersytecie w Lipsku. Dzięki wyśmienitym wynikom w nauce uzyskał prestiżowe stypendium Silbersteina w kwocie 150 talarów. To pozwoliło mu wyruszyć na wędrówkę (podróżował pieszo!) do Paryża. W drodze powrotnej, w Szwajcarii, nawiązał kontakt ze słynnym pedagogiem, prekursorem szkolnictwa ludowego Johannem Heinrichem Pestalozzim.
Od 1810 aż do śmierci był pastorem w Ustroniu; był aktywnym publicystą, szerzącym nauki Marcina Lutra. Był zagorzałym działaczem na rzecz abstynencji. Wygłaszał kazania przeciwko pijaństwu, a jedno z nich pt. Gorzkie kapki, ale zdrowe, dla tych, którzyby się chcieli opamiętać z pijaństwa między ludem naszym lub się go wystrzegać wydał drukiem w 1833 r. Wraz z katechizmem Lutra, opracowanym przez Kotschy'ego jako podręcznik do nauki religii, znalazło się ono wkrótce w każdej rodzinie ewangelickiej posyłającej dzieci do szkoły. W 1844 r. ks. Kotschy wydał powtórnie swoje kazanie pt. Gorzkie kapki, ale zdrowe (...) oraz założył Bractwo Trzeźwości. W ciągu 7 tygodni do Bractwa wstąpiło 1789 dorosłych osób, a w ciągu kilku następnych tygodni liczebność Bractwa wzrosła do 2249 członków.
Tworzył głównie w języku polskim – języku przeważającej większości ludności Śląska Cieszyńskiego. Pisał podręczniki do nauki polskiego w szkołach elementarnych. Tłumaczył na język polski dzieła niemieckie i czeskie.
Sławę przyniosły mu prace z dziedziny pomologii i sadownictwa; propagował także w regionie warzywnictwo i kwiaciarstwo. Badał florę regionu, głównie alpejską roślinność Beskidu Śląskiego. Był też od 1844 politykiem i parlamentarzystą reprezentującym Śląsk Austriacki we Frankfurcie nad Menem, gdzie popierał frakcję liberalną Deutscher Hof. Publikował liczne artykuły w prasie polsko- (m.in. w pszczyńskim Tygodniku Polskim, Tygodniku Cieszyńskim i Nowinach dla ludu wiejskiego) i niemieckojęzycznej.
Żoną Karola była od 1812 r. Julia Schimko, córka ewangelickiego proboszcza z Bielska. Urodziła mu trzech synów: Hermana i Oskara (którzy zostali pastorami) oraz Theodora, podróżnika i botanika, a także pięć córek.
Karol Kotschy jest pochowany na cmentarzu parafialnym św. Klemensa w Ustroniu. Jego grób znajduje się tuż przy grobowcu ustrońskiego działacza spółdzielczego Karola Semika (1913–1964).
Dzieła Katechizm doktora Marcina Luthera, 1833 Gorskie kapki ale zdrowe, kazanie na półwiekowy jubileusz zboru w Wiśle, 1833 Słowa nabożne 1833 Historie biblijne czyli dzieje Starego i Nowego Testamentu, 1844 Przestroga dla czytających „Tygodnik Cieszyński”, 1848 Elementarz języka polskiego, 1853 Pieśni pogrzebne i szkolne, 1853 Książeczka o sadach i owocu względem nabywania,wychowania,pożytkowania,z baczeniem osobliwym na położenie klimatu śląskiego, 1853
Przypisy Wantuła Jan: Karty z dziejów ludu Śląska Cieszyńskiego, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1954, s. 92–93 Bibliografia Michejda F.: Ks. Karol Kotschy, pastor zboru ustrońskiego. Cieszyn 1906. Golec J., Bojda S., Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej, t. 1, 1993, s. 154. Miękina L., Znów minie wiek... Antologia literatury nadolziańskiej, Cieszyn 2001, s. 29–30. Szkaradnik L., Ten, co nigdy nie próżnował – w 150. rocznicę śmierci ks. Karola Kotschego, Zwiastun, 4/2006, s. 10–12.
Kategoria:Członkowie Śląskiego Towarzystwa Kultury Ojczyźnianej Kategoria:Ludzie urodzeni w Cieszynie Kategoria:Pochowani w Ustroniu Kategoria:Protestantyzm na Śląsku Cieszyńskim Kategoria:Posłowie do Parlamentu frankfurckiego Kategoria:Duchowni luterańscy Kategoria:Austriaccy botanicy Kategoria:Austriaccy pomolodzy Kategoria:Urodzeni w 1789 Kategoria:Zmarli w 1856 Kategoria:Austriacy pochodzenia polskiego Kategoria:Austriaccy teolodzy luterańscy