Harry Potter i Kamień Filozoficzny (film)

Harry Potter i Kamień Filozoficzny (tytuł oryginalny: Harry Potter and the Philosopher’s Stone lub Harry Potter and the Sorcerer’s Stone) – brytyjsko-amerykański film fantasy z 2001 roku w reżyserii Chrisa Columbusa na podstawie scenariusza Steve’a Klovesa. Stanowi adaptację powieści pod tym samym tytułem autorstwa brytyjskiej pisarki J.K. Rowling, wydanej w 1997. Jest pierwszą z ośmiu części serii filmowej Harry Potter, będącej elementem franczyzy medialnej Wizarding World.

Głównym bohaterem filmu jest Harry Potter, w którego wcielił się Daniel Radcliffe. Chłopiec, w wieku niemowlęcym osierocony przez rodziców, jest wychowywany przez lekceważące go wujostwo. W dniu jedenastych urodzin dowiaduje się, że jest czarodziejem. Wkrótce rozpoczyna naukę w Szkole Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie, gdzie zaprzyjaźnia się z Ronem Weasleyem (Rupert Grint) i Hermioną Granger (Emma Watson). Bohaterowie usiłują powstrzymać czarnoksiężnika Voldemorta przed kradzieżą ukrytego w szkole kamienia filozoficznego. W rolach drugoplanowych występują między innymi Robbie Coltrane, Alan Rickman, Maggie Smith, Richard Harris i Ian Hart.

Film został nakręcony przez wytwórnie Warner Bros. Pictures, Heyday Films i , a jego producentem był David Heyman. Studia kupiły od Rowling prawa do ekranizacji jej powieści w 1998. Zdjęcia odbywały się od września 2000 do marca 2001 w Wielkiej Brytanii, głównie w kompleksie . Scenografia została przygotowana przez Stuarta Craiga, który przy projektowaniu głównego miejsca akcji, Hogwartu, inspirował się średniowiecznymi angielskimi katedrami. Film miał premierę 4 listopada 2001 w Londynie, a 16 listopada 2001 trafił na ekrany kin. W Polsce zadebiutował 18 stycznia 2002.

Harry Potter i Kamień Filozoficzny został pozytywnie odebrany przez krytyków, którzy komplementowali jego walory wizualne i obsadę, jednak krytykowali nadmierną wierność powieści. Film odniósł duży sukces komercyjny na świecie, przynosząc dotychczas około 1,024 miliarda dolarów dochodu. Pobił rekordy najbardziej kasowych otwarć na ponad 20 rynkach, między innymi brytyjskim i amerykańsko-kanadyjskim. Na obu tych rynkach ustanowił dwa najbardziej dochodowe pojedyncze dni, jakie odnotował jakikolwiek film. W skali światowej był najbardziej kasową produkcją 2001 roku, a po trzech miesiącach wyświetlania w kinach stał się drugim najbardziej dochodowym filmem w historii. Pobił także rekordy sprzedaży nośników domowych (DVD i VHS). Otrzymał trzy nominacje do Nagród Akademii Filmowej (Oscarów) i siedem do Nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej (BAFTA).

Streszczenie fabuły

Gdy Harry Potter, chłopiec w wieku niemowlęcym, zostaje osierocony, Albus Dumbledore, Minerwa McGonagall i Rubeus Hagrid pozostawiają go przed wejściem do domu jego krewnych, Dursleyów. Dziesięć lat później Harry mieszka u Dursleyów, którzy traktują go z pogardą i każą mu spać w komórce pod schodami. Ich dom jest bombardowany przez zaadresowane do niego listy, jednak wujostwo nie pozwala mu ich otwierać. Rodzina kryje się w domu na wyspie, gdzie w dniu jedenastych urodzin Harry’ego nachodzi ich Hagrid. Chłopiec dowiaduje się od niego, że należy do sekretnej społeczności czarodziejów, a listy zawierały zaproszenie do Szkoły Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie. Następnego dnia Harry i Hagrid udają się na magiczną ulicę Pokątną na szkolne zakupy. Harry dowiaduje się, że dziesięć lat wcześniej czarnoksiężnik Lord Voldemort zamordował jego rodziców i chciał zabić jego, jednak mordercze zaklęcie się odbiło, wskutek czego stracił swoją moc i zniknął.

1 września Harry wyrusza Ekspresem Hogwart do szkoły. W trakcie podróży poznaje Rona Weasleya i Hermionę Granger, którzy również rozpoczynają naukę w Hogwarcie. Podczas uczty powitalnej pierwszoroczni są przydzielani między cztery szkolne domy. Harry, Ron i Hermiona trafiają do Gryffindoru. Uczniowie mają zajęcia między innymi z transmutacji z McGonagall, z eliksirów z przejawiającym wobec Harry’ego wrogość Severusem Snape’em, z obrony przed czarną magią z Quirrellem i z latania na miotle z Rolandą Hooch. W pierwszych tygodniach nauki Harry zaprzyjaźnia się z Ronem i gajowym Hagridem oraz rozpoczyna wrogą relację z należącym do Slytherinu Draco Malfoyem. Dzięki talentowi do latania na miotle zostaje włączony do drużyny Gryffindoru w magicznym sporcie, quidditchu. W Noc Duchów Harry i Ron pokonują trolla, który włamał się do szkoły. Hermiona, którą uratowali przed jego atakiem, zaczyna się z nimi od tej pory przyjaźnić.

Harry, Ron i Hermiona odkrywają, że w szkole znajduje się trójgłowy pies strzegący klapy w podłodze. Od Hagrida dowiadują się, że stworzenie pilnuje czegoś związanego z Nicolasem Flamelem. Hermiona dedukuje, że jest to zapewniający długowieczność kamień filozoficzny, którego Flamel jest jedynym posiadaczem. Harry podejrzewa, że Voldemort pragnie go zdobyć, a Snape mu w tym pomaga. Chcąc ich powstrzymać, wraz z Ronem i Hermioną wchodzi do klapy w podłodze. Tam, po wykonaniu z przyjaciółmi kilku zadań magicznych, dociera do komnaty, w której przebywa Quirrell. Okazuje się, że nauczyciel jest opętany przez Voldemorta, który pragnie zdobyć kamień. W wyniku dotknięcia Harry’ego ciało Quirrella płonie, dusza Voldemorta ucieka, a chłopiec traci przytomność. Obudziwszy się w skrzydle szpitalnym szkoły, dowiaduje się od dyrektora, Dumbledore’a, że kamień został zniszczony. Podczas uczty z okazji końca roku szkolnego Dumbledore przyznaje Harry’emu, Ronowi i Hermionie punkty za akcję z kamieniem, w wyniku czego Gryffindor zdobywa Puchar Domów.

Obsada i postacie

Obsada polskiego dubbingu: Jonasz Tołopiło jako Harry Potter Marcin Łabno jako Ron Weasley Joanna Kudelska jako Hermiona Granger Wojciech Machnicki jako Prawie Bezgłowy Nick Krzysztof Gosztyła jako Rubeus Hagrid Wiesław Michnikowski jako Filius Flitwick Kazimierz Wysota jako Vernon Dursley Wojciech Duryasz jako Albus Dumbledore Wojciech Paszkowski jako Quirrell Włodzimierz Bednarski jako Garrick Ollivander Mariusz Benoit jako Severus Snape Ewa Dałkowska jako Petunia Dursley Wiesława Mazurkiewicz jako Minerwa McGonagall Joanna Jędryka jako Molly Weasley Daniel Radcliffe jako Harry Potter – główny bohater. Osierocony przez rodziców w wieku niemowlęcym, w dniu jedenastych urodzin dowiaduje się, że jest czarodziejem. Rozpoczyna naukę w Szkole Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie, gdzie trafia do Gryffindoru, zaprzyjaźnia się z Ronem i Hermioną oraz rozwiązuje sprawę ukrytego w szkole kamienia filozoficznego. Rupert Grint jako Ron Weasley – przyjaciel Harry’ego, również należący do Gryffindoru. Emma Watson jako Hermiona Granger – przyjaciółka Harry’ego, również należąca do Gryffindoru. John Cleese jako Prawie Bezgłowy Nick – duch Gryffindoru. Robbie Coltrane jako Rubeus Hagrid – gajowy i strażnik kluczy Hogwartu, mieszkający w chacie na terenie zamku, przy Zakazanym Lesie. Warwick Davis jako Filius Flitwick – nauczyciel zaklęć w Hogwarcie, Gryfek (tylko głos) – goblin w Banku Gringotta. Richard Griffiths jako Vernon Dursley – mugolski wuj Harry’ego. Richard Harris jako Albus Dumbledore – dyrektor Hogwartu. Ian Hart jako Quirrell – nauczyciel obrony przed czarną magią w Hogwarcie. John Hurt jako Garrick Ollivander – sprzedawca różdżek w sklepie przy ulicy Pokątnej. Alan Rickman jako Severus Snape – nauczyciel eliksirów w Hogwarcie i opiekun Slytherinu. Fiona Shaw jako Petunia Dursley – mugolska ciotka Harry’ego. Maggie Smith jako Minerwa McGonagall – nauczycielka transmutacji w Hogwarcie i opiekunka Gryffindoru. Julie Walters jako Molly Weasley – matka Rona. W filmie ponadto wystąpili: Sean Biggerstaff jako Oliver Wood – uczeń Hogwartu, kapitan drużyny Gryffindoru w quidditchu. jako Krwawy Baron – duch Slytherinu. David Bradley jako Argus Filch – woźny w Hogwarcie. Richard Bremmer jako Lord Voldemort – główny antagonista. Czarnoksiężnik, który przed laty zamordował rodziców Harry’ego i bezskutecznie usiłował zabić jego. Alfred Enoch jako Dean Thomas – uczeń pierwszego roku w Hogwarcie, należący do Gryffindoru. Ray Fearon jako Firenzo (głos) – centaur w Zakazanym Lesie. Tom Felton jako Draco Malfoy – uczeń pierwszego roku w Hogwarcie, należący do Slytherinu. Simon Fisher-Becker jako Gruby Mnich – duch Hufflepuffu. Joshua Herdman jako Gregory Goyle – uczeń pierwszego roku w Hogwarcie, należący do Slytherinu, przyjaciel Draco Malfoya. Matthew Lewis jako Neville Longbottom – uczeń pierwszego roku w Hogwarcie, należący do Gryffindoru. Harry Melling jako Dudley Dursley – kuzyn Harry’ego, syn Vernona i Petunii. Devon Murray jako Seamus Finnigan – uczeń pierwszego roku w Hogwarcie należący, do Gryffindoru. James Phelps jako Fred Weasley – brat Rona na trzecim roku nauki w Hogwarcie, należący do Gryffindoru. Oliver Phelps jako George Weasley – brat Rona na trzecim roku nauki w Hogwarcie, należący do Gryffindoru, bliźniak Freda. Leslie Phillips jako Tiara Przydziału (głos) – magiczna tiara przydzielająca nowych uczniów Hogwartu do szkolnych domów. Chris Rankin jako Percy Weasley – brat Rona na piątym roku nauki w Hogwarcie, należący do Gryffindoru. Adrian Rawlins jako James Potter – ojciec Harry’ego. Geraldine Somerville jako Lily Potter – matka Harry’ego. jako Gruba Dama – postać na ruchomym portrecie, wpuszczająca uczniów Gryffindoru do pokoju wspólnego. Zoë Wanamaker jako Rolanda Hooch – nauczycielka latania na miotle w Hogwarcie. Jamie Waylett jako Vincent Crabbe – uczeń pierwszego roku w Hogwarcie, należący do Slytherinu, przyjaciel Draco Malfoya. Bonnie Wright jako Ginny Weasley – młodsza o rok siostra Rona. jako Szara Dama – duch Ravenclawu. jako Lee Jordan – uczeń Hogwartu, komentator meczów quidditcha. Rik Mayall wcielił się w Irytka, poltergeista żyjącego w Hogwarcie, ale sceny z jego udziałem nie znalazły się w filmie.

Produkcja Geneza thumb|J.K. Rowling w 1999 26 czerwca 1997 wydawnictwo Bloomsbury Publishing opublikowało na terenie Wielkiej Brytanii powieść Harry Potter i Kamień Filozoficzny, rozpoczynającą siedmiotomową serię Harry Potter (wydawaną do 2007). Stanowiła ona debiut literacki Joanne Rowling, która na potrzeby wydania przyjęła pseudonim J.K. Rowling. Książka stopniowo zdobywała popularność, do końca 1997 sprzedając się w Wielkiej Brytanii w 70 tysiącach egzemplarzy. Już w 1997 wydawnictwo Scholastic Corporation kupiło prawa do jej dystrybucji na terenie Stanów Zjednoczonych.

W 1996 producent filmowy David Heyman założył w Londynie wytwórnię Heyday Films, w której na początku pracowały oprócz niego tylko dwie osoby: zajmująca się rozwojem Tanya Seghatchian i sekretarka Nisha Parti. Studio poszukiwało powieści do zaadaptowania. Pierwszym wyborem Heymana była książka The Ogre Downstairs Diany Wynne Jones, jednak ten pomysł upadł. Pod koniec 1996 Seghatchian natrafiła na artykuł prasowy o niewydanej jeszcze powieści debiutującej pisarki o dziecięcym czarodzieju. Na początku 1997 Parti zdobyła jej egzemplarz i umieściła go w szufladzie materiałów o niskim priorytecie. Po przeczytaniu książki poleciła ją Heymanowi, który zareagował sceptycznie ze względu na tytuł. Po przeczytaniu powieści w jeden wieczór był nią jednak zachwycony, po części ze względu na własne wspomnienia nauki w szkole z internatem. Z pomysłem zaadaptowania jej podzielił się z Lionelem Wigramem, swoim przyjacielem z dzieciństwa, który pracował w wytwórni Warner Bros. Pictures w Los Angeles. Wigram również wyraził zachwyt książką, która przypominała mu klasyki fantasy z dzieciństwa, takie jak Czarnoksiężnik z Krainy Oz czy Charlie i fabryka czekolady.