Oʻahu

thumb|Ukształtowanie wyspy (grafika komputerowa) Oʻahu (Oahu) – wyspa pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym, w archipelagu Hawajów (USA). Trzecia co do wielkości wyspa hawajska i najludniejsza wyspa stanu. Wyspa ma powierzchnię 1545 km² i populację około miliona mieszkańców. Wyspa jest nazywana „Miejscem Spotkań”, co odzwierciedla jej rolę jako gospodarczego i kulturalnego centrum Hawajów.

Ukształtowanie Wyspa ma kształt nieforemnego czworoboku, którego dłuższa przekątna liczy ok. 71 km, zaś krótsza – ok. 48 km. Najbardziej na wschód wysuniętym punktem wyspy jest Mōkapu Point, na zachód – Kaena Point, na północ – Kahuku Point, na południowy zachód – Barbes Point. Brzegi są w większości strome, z wyjątkiem wymienionych niżej zatok i półwyspów słabo rozwiniętych, towarzyszą im w większości rafy koralowe. Długość linii brzegowej wynosi 365 km. Najmniej rozbudowane jest wybrzeże południowo-zachodnie, między Kaena Point i Barbes Point. Wybrzeże północno-zachodnie, pomiędzy Kaena Point i Kahuku Point, równomiernie zapada się z obu krańców ku wnętrzu wyspy, tworząc zatokę Waialua. Wybrzeże północno-wschodnie, pomiędzy Kahuku Point i Makapuu Head, charakteryzuje się rozległą i dość głęboką zatoką Kaneohe mniej więcej w jego środkowej części. Jest ona częścią dawnej kaldery wulkanicznej, której większość znajduje się pod wodami oceanu. Od południa i południowego wschodu zatokę ogranicza półwysep Mokapu o rozbudowanym kształcie, u którego północno-wschodniego cypla leżą wysepki Moku Manu. Wybrzeże południowe, między Barbes Point i Makapu Head w części zachodniej, zupełnie niskiej, posiada rozległą zatokę Mamala, z której znajduje się wejście do głębokiej zatoki Pearl Harbor. W części wschodniej tego wybrzeża wyróżnia się zatoka MaunaluaL. Baranowski, J. Ostrowski: Oahu (mapa), w: „PoznajŚwiat” R. XIX, nr 12 (229), grudzień 1971, s. 48..

Wnętrze wyspy jest górzyste, jednak wyraźnie mniej górzyste niż na innych wyspach archipelagu hawajskiego. W odróżnieniu od nich nie ma tu centralnego masywu górskiego (wulkanicznego), lecz dwa oddzielne, dobrze wykształcone pasma górskie, będące fragmentami dwóch starych tarcz wulkanicznych, rozdzielone dość równą niziną. Wzdłuż północno-wschodniego wybrzeża wyspy biegnie grzbiet Gór Koolau, długości ponad 50 km, z najwyższym szczytem Konahuanui (960 m n.p.m.). Wzdłuż południowo-zachodniego brzegu ciągnie się znacznie krótsze, liczące ok. 26 km pasmo Gór Waianae. Jego najwyższy szczyt, Ka'ala (1227 m), wznoszący się w północnej części pasma, jest jednocześnie najwyższym punktem wyspy.

W wielu miejscach wyspy, zwłaszcza u południowego końca pasma Gór Koolau, można zobaczyć dobrze zachowane kaldery małych, bocznych kraterów wulkanicznych, jak Koko Crater (w którym znajduje się ogród botaniczny - Koko Crater Botanical Garden), Hanauma Bay (częściowo zerodowany przez ocean – dziś zatoka morska, chroniona jako Hanauma Bay Nature Preserve) czy Diamond Head (ulubiony cel wycieczek, chroniony jako Diamond Head State Monument).

Pomiędzy obydwoma wymienionymi wyżej pasmami górskimi ciągnie się pas niziny, nieprzekraczającej 300 m n.p.m. Mniej więcej w połowie długości Gór Waianae przedziela ją niski dział wodny, łączący obydwa pasma górskie. Usytuowane na nim jest miasto Wahiawa. Niedługie, sięgające maksymalnie 15-20 km rzeki, spływają z niego i sąsiednich stoków obu pasm górskich w dwóch kierunkach: na północ, do zatoki Waialua (rzeki Kaukonahua, Helemano, Anahulu) lub na południe, do zatoki Pearl Harbor (Waikele wraz z Kipapu, North Halawa).

Geologicznie Oahu powstało z dwóch oddzielnych wulkanów tarczowych: Waianae i Koolau, a szeroka dolina między nimi tworzy żyzną centralną równinę. Najwyższym punktem wyspy jest góra Kaala w paśmie Waianae, wznosząca się na wysokość 1220 metrów nad poziomem morza. Wyspa ma linię brzegową o długości około 180 kilometrów i graniczy z Kanałem Kaiwi od wschodu, Kanałem Kauai od zachodu oraz Oceanem Spokojnym od północy i południa.

Klimat Na Oahu panuje klimat tropikalny, z niewielkimi wahaniami temperatury w ciągu roku. Średnie temperatury w ciągu dnia wahają się od 21°C do 29°C (70°F do 85°F), a średnia temperatura oceanu wynosi od 23°C do 27°C (74°F do 80°F). Na wyspie występują dwie główne pory roku: pora sucha od kwietnia do października oraz pora deszczowa od listopada do marca. Ze względu na położenie na terenie górskim opady deszczu są bardzo zróżnicowane na całej wyspie – po stronie nawietrznej (północno-wschodniej) odnotowuje się znacznie więcej opadów niż po stronie zawietrznej (południowo-zachodniej).

Skupiska ludzkie Stolicą stanu jest położone na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honolulu. Honolulu jest stolicą Hawajów oraz siedzibą władz hrabstwa Honolulu, które obejmuje całą wyspę. Inne ważne miejscowości to Kailua, Kaneohe, Mililani, Pearl City, Waipahu, Kahuku, Kaaawa i Waianae. Wyspa dzieli się na kilka regionów, w tym Wybrzeże Północne, znane z potężnych fal zimowych i światowej klasy zawodów surfingowych; Wybrzeże Nawietrzne (część wschodnia), charakteryzujące się bujnymi, zielonymi górami i pięknymi plażami; Wybrzeże Podwietrzne (część zachodnia), które jest bardziej suche i mniej rozwinięte; oraz Centralne Oahu, gdzie znajdują się pola ananasowe i instalacje wojskowe.

Historia 18 stycznia 1778 roku członkowie trzeciej wyprawy Jamesa Cooka na pokładzie slupa HMS „Resolution” jako pierwsi Europejczycy zobaczyli wyspę Oʻahu. Okręt Cooka płynął pod eskortą HMS „Discovery”, którego kapitanem był Charles Clerke.

14 lutego następnego roku, po śmierci Cooka w zatoce Kealakekua, kapitan Charles Clerke przejął dowodzenie nad wyprawą i 28 lutego na pokładzie HMS „Resolution” wpłynął do zatoki Waimea. Brytyjczycy nazwali odkrytą wyspę Sandwich.

W roku 1845 król Kamehameha III przeniósł stolicę z Lāhainā na wyspie Maui do Honolulu leżącego na Oʻahu. Pałac ʻIolani zbudowany przez potomków rodziny królewskiej do dziś znajduje się na przedmieściach stolicy i jest jedynym pałacem królewskim znajdującym się na terytorium Stanów Zjednoczonych.

Rankiem 7 grudnia 1941 roku nastąpił japoński atak na bazę Pearl Harbor. Wymierzony był głównie w okręty Floty Pacyfiku, której zniszczenie miało zapewnić Japonii zwycięstwo w wojnie. Atak spowodował zatopienie lub uszkodzenie dwunastu okrętów amerykańskich, zniszczenie 188 samolotów oraz śmierć 2403 żołnierzy i 68 cywilów.

4 sierpnia 1961 roku w Honolulu o godzinie 19:24 urodził się Barack Obama – 44. prezydent Stanów Zjednoczonych.

Gospodarka Gospodarka Oahu opiera się przede wszystkim na turystyce, obronności i rolnictwie. Wyspę odwiedza rocznie około 5,5 miliona turystów, którzy znacząco przyczyniają się do rozwoju lokalnej gospodarki. W bazach wojskowych, takich jak Baza Połączona Pearl Harbor-Hickam, Koszary Schofield i Baza Korpusu Piechoty Morskiej na Hawajach, zatrudnione są tysiące żołnierzy i cywilów. Choć niegdyś dominowały plantacje trzciny cukrowej i ananasów, rolnictwo na wyspie koncentruje się obecnie na zróżnicowanych uprawach i wspiera rosnący ruch „od pola do stołu”.

Kultura Oahu jest miejscem położenia licznych zabytków historycznych i kulturowych. W Pearl Harbor, miejscu ataku z 7 grudnia 1941 roku, który wciągnął Stany Zjednoczone do II wojny światowej, znajduje się kilka pomników, w tym USS Arizona Memorial. Pałac Iolani, jedyny pałac królewski na terytorium USA, służył jako oficjalna rezydencja ostatnich monarchów Królestwa Hawajów. Inne ważne miejsca to Diamond Head (Leahi), wygasły krater wulkaniczny i symboliczny punkt orientacyjny; punkt widokowy Nuuanu Pali, oferujący panoramiczne widoki na nawietrzne wybrzeże; oraz Centrum Kultury Polinezyjskiej, które prezentuje kultury Polinezji.

Zobacz też Pearl Harbor Waikīkī

Przypisy

Kategoria:Wyspy Hawajów Kategoria:Oʻahu