Rafał Wojaczek (ur. 6 grudnia 1945 w Mikołowie, zm. 11 maja 1971 we Wrocławiu) – polski poeta i prozaik. Zaliczany do grona poetów wyklętych.

Życiorys Urodził się 6 grudnia, 1945 roku o godzinie 22.45. Wywodził się ze znanej i poważanej w mieście rodziny. Jego ojciec – Edward był nauczycielem gimnazjalnym (później sprawował funkcję dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego w Prudniku), matka – Elżbieta ukończyła anglistykę, pracowała w wydawnictwie. Dom Wojaczka wyróżniał się w mikołowskiej społeczności z dwóch powodów: „był typowo inteligencki, do tego jego rodzina była niepraktykująca”Krzysztof Kosiński WOJACZEK W PRL-U (Refleksje z lektury książki Katarzyny Batorowicz-Wołowiec i Stanisława Beresia, Wojaczek wielokrotny. Wspomnienia, świadectwa, relacje).. 16 grudnia odbył się chrzest Wojaczka w kościele pod wezwaniem św. Wojciecha w Mikołowie. Sam Wojaczek był ateistą. Był bardzo zdolnym człowiekiem; opanowywanie języków obcych przychodziło mu bez trudu, opisano go jako osoba mająca 'pamięć fotograficzną'. Niesłychanie dużo czytał m.in.: Charles’a Baudelaire’a, Arthura Rimbauda, Franza Kafkę, Thomasa Manna, Fiodora Dostojewskiego i Friedricha Nietzschego. Uczył się w liceach ogólnokształcących w Mikołowie, Katowicach-Ligocie i Kędzierzynie-Koźlu. W maju 1963 roku zdał maturę. Z powodu pierwszej próby samobójczej pod koniec 1964 roku, przebywał krótko w szpitalu psychiatrycznym. Wojaczek regularnie się ciął, przez co całe ciało pokryte miał bliznami. Potem podjął kolejną próbę samobójstwa. Po fakcie tak o tym napisał: „Obraz był ładny – kałuża krwi, coraz więcej jej było i ciągły syk ulatniającego się gazu…”. Studiował krótko polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale oblawszy łacinę, przeprowadził się do Wrocławia. Pracował chwilę jako dyspozytor MPO, później utrzymywał się z honorariów oraz regularnego wsparcia finansowego ze strony ojca.

W 1965 roku z decyzji Tymoteusza Karpowicza zadebiutował zestawem wierszy w pierwszym numerze Poezji, co odbiło się szerokim echem w środowisku literackim. W 1969 roku ukazał się jego debiutancki tom Sezon, znakomicie przyjęty przez krytyków, zaś w 1970 ukazał się drugi i ostatni wydany za życia Wojaczka zbiór Inna bajka.

Życie prywatne 11 stycznia 1966 roku, o godz. 10.00 wziął ślub z Anną Kowalską, poznaną podczas pobytu w szpitalu psychiatrycznym w maju 1965. Miał jedno dziecko, córkę Dagmarę (urodzona 15 czerwca 1966 roku).

Fascynował się burzliwym życiem Marka Hłaski, do którego nawiązywał w poezjihttp://www.wojaczek.art.pl/krucjata/poemat_mojej_melancholii.html.. Znał osobiście innego poetę wyklętego: Edwarda Stachurę. Stachura wypowiadał się z uznaniem o wierszach Wojaczka.

Legenda Rafał Wojaczek do dziś uchodzi za jedną z najbardziej legendarnych postaci artystycznego środowiska Wrocławia z czasów głębokiego PRLu. Wojaczek był alkoholikiem, źródła podają, że kilka razy wszywano mu esperal, ale wyciągał go i pił dalej. Aczkolwiek wiarygodność tej informacji podważają znajomi, twierdząc, że była to najczęściej poza, służąca zwróceniu na siebie uwagi. Legendę poety traktuje także z przymrużeniem oka wieloletni przyjaciel i biograf Wojaczka Bogusław Kierc, który zapamiętał Wojaczka jako bardzo dobrze wychowanego człowieka, z którym nie wypił „ani kropli alkoholu”.

Do największych i niejednokrotnie szokujących ekscesów Wojaczka należą „wychodzenie” z lokali szybą zamiast drzwiami, wieszanie szatniarzy na hakach oraz wyskakiwanie z okien z czwartego piętra. To wszystko nieraz powodowało, że młodsi poeci podziwiali Wojaczka bardziej za styl życia niż za poezję. Fascynacja Rimbaudem powodowała, że w swojej ekstrawagancji bywał niebezpieczny dla siebie, jak i dla swojego otoczenia. Jego fascynacja francuskim poetą była ogromna – chociaż nie wyznawał żadnej religii, wierzył w reinkarnację oraz w to, że jest kolejnym wcieleniem swojego mistrza. Awanturnicze, protopunkowe życie Wojaczka prędko spowodowało, że stał się on jednym z najbardziej charakterystycznych autorów przypisanych do grupy poetów przeklętych.

Śmierć Wojaczek zmarł nocą 11 maja 1971 roku. Najczęściej podaje się, że popełnił on samobójstwo, ale niektórzy znajomi uważają, że był to wypadek, jako że poeta wielokrotnie eksperymentował z lekami i alkoholem. Miał zaledwie dwadzieścia pięć lat. Pochowano go na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu. W 2000 roku w tej samej mogile złożono ciało jego brata – aktora Andrzeja Wojaczka. mały|Grób Rafała Wojaczka i Andrzeja Wojaczka na cmentarzu Świętego Warzyńca we Wrocławiu (2023) mały|Zbliżenie na tablicę nagrobkową upamiętniającą Rafała Wojaczka

Charakterystyka twórczości Główne tematy poezji Wojaczka to śmierć, miłość, fascynacja kobiecością i cielesnością (zazwyczaj ujętą w estetyce turpistycznej). Podmiot liryczny jego wierszy mówi najczęściej o bólu, poczuciu odrębności; buntuje się przeciwko obłudzie świata i społeczeństwa, z drugiej strony bada swoje lęki i niepokoje. Język poezji Wojaczka jest zazwyczaj bardzo naturalistyczny i brutalny, nie stroni od wulgaryzmów, przez co nieraz cenzura zatrzymywała mu publikacje. Mimo dosadności Wojaczek często przemycał głęboki liryzm i pragnienie czułości, co wówczas tworzyło kombinację jedyną w swoim rodzaju.

Wojaczek niejednokrotnie rozmawia bądź nawiązuje w wierszach do klasyków polskiego romantyzmu, głównie do Adama Mickiewicza i Cypriana Kamila Norwida, co także w owym czasie było nietypowe i do dziś stanowi o wyjątkowości jego poezji.

Dzieła Poezja Sezon 1969 Inna bajka, Ossolineum 1970

Poezja wydana pośmiertnie Nie skończona krucjata 1972 Którego nie było 1972 (pod red. Bogusława Kierca)

Proza Sanatorium, Biuro Literackie, Wrocław 2010

Utwory rozproszone i listy Reszta krwi, Mikołów 1999 Nie te czasy. Utwory nieznane, Mikołów 2016 Listy miłosne i nie, Wrocław 2019; zbiór korespondencji poety (red. Stanisław Bereś i Dagna Cichoń)

Upamiętnienie thumb|Tablica pamiątkowa na kamienicy, domu rodzinnym poety – do lutego 2019 roku siedzibie Instytutu Mikołowskiego w Mikołowie thumb|Tablica pamiątkowa we Wrocławiu W 1999 roku powstał film w reżyserii Lecha Majewskiego pt. Wojaczek; w roli tytułowej wystąpił poeta Krzysztof Siwczyk. W 2018 powstał film dokumentalny Dagmary Drzazgi pt. Martwy sezon. 7 grudnia 1992 r. w Mikołowie przy ul. 1 Maja 8 (przemianowana na Jana Pawła II) na ścianie budynku, w którym mieszkał poeta, zawisła tablica jemu poświęconaTrybuna Śląska, 12 maja 1995 r.. Autorem tablicy był mikołowski rzeźbiarz Jerzy KwiatkowskiJERZY EGON KWIATKOWSKI: 1928 – 2005.. 10 maja 2006 r. we Wrocławiu odsłonięto tablicę pamiątkową na ścianie kamienicy przy ul. Rzeźniczej 24Encyklopedia Wrocławia, pod red. J. Harasimowicza, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2006, wyd. III poprawione, s. 967, ., nieopodal Teatru Współczesnego, w którym występował jego brat Andrzej. Miejsce wybrał przyjaciel poety, aktor Bogusław Kierc. Tablicę odsłoniła córka poety Dagmara, wraz z bratem Wojaczka, PiotremOdsłonięcie tablicy w 35. rocznicę śmierci Rafała Wojaczka.. 16 stycznia 2016 r. wnuki Rafała Wojaczka (Milena i Bartłomiej Janus) odsłoniły tabliczkę z nazwą na rondzie jego imienia w Kędzierzynie-KoźluWnuki Rafała Wojaczka odsłoniły tabliczkę z nazwą na rondzie jego imienia w Kędzierzynie-Koźlu.. Imieniem Rafała Wojaczka nazwano ulice w Mikołowie i na wrocławskich Sołtysowicach. 13 maja 2022 r. na Rynku w Mikołowie odsłonięto ławkę-rzeźbę przedstawiającą siedzącego Rafała Wojaczka autorstwa Macieja PaździoraPrzemysław Jedlecki, Mikołów. Radnej PiS Wojaczek nie inspiruje, Gazeta Wyborcza z 16.05.2022. s. 11.. Wiersz Rafała Wojaczka Chodzę i pytam, został zaśpiewany przez zespół Elektryczne Gitary na płycie A ty co. Biografie Maciej Michał Szczawiński, Rafał Wojaczek, który był Stanisław Srokowski, Skandalista Wojaczek Stanisław Bereś oraz Katarzyna Batorowicz-Wołowiec, Wojaczek wielokrotny, Biuro Literackie 2008 Bogusław Kierc, Prawdziwe życie bohatera, Biuro Literackie 2020

Zobacz też Instytut Mikołowski

Przypisy

Linki zewnętrzne Informacje na temat Rafała Wojaczka

Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Poeci wyklęci Kategoria:Laureaci Nagrody im. Andrzeja Bursy Kategoria:Ludzie urodzeni w Mikołowie Kategoria:Polscy samobójcy Kategoria:Pochowani na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu Kategoria:Urodzeni w 1945 Kategoria:Zmarli w 1971