mały|Fragment dokumentu z 1928 r. z pieczęcią parafii katolickiej pw. św. św. Piotra i Pawła w Wocławach i podpisem ks. Bernarda Wieckiego (Archiwum Archidiecezjalne w Gdańsku). Bernard Antoni Wiecki (ur. 29 lutego 1884 w Szatarpach, zm. prawdopodobnie 11 stycznia 1940 w Stutthofie, według innych źródeł w Gdańsku-Nowym Porcie lub Piaśnicy) – polski duchowny katolicki, działacz i polityk polskiego ruchu narodowego w Wolnym Mieście Gdańsku.

Życiorys Urodzony w rodzinie drobnego właściciela ziemskiego Rudolfa i Pauliny z Golińskich; ochrzczony 8 marca 1884 w Wysinie; pochodził ze starej kaszubskiej rodziny szlacheckiej, pieczętującej się herbem własnymBernard Wiecki był krewnym s. Marty Wieckiej (1874-1904), polskiej zakonnicy, błogosławionej Kościoła katolickiego (od 2008 r.).. Od 1896 był uczniem Collegium Marianum w Pelplinie, następnie progimnazjum w Kościerzynie (gdzie był szykanowany przez niemieckich nauczycieli) i - dzięki stypendium polskiego Towarzystwa Pomocy Naukowej w Chełmnie - gimnazjum w Reszlu (1904-1906), w którym zdał maturę (12 marca 1906)Prawdopodobnie przeniósł się do dalekiego warmińskiego Reszla dlatego, żeby uniknąć szykan ze strony nauczycieli za swoje pochodzenie i postawę narodową, zob. J. Borzyszkowski, C. Obracht-Prondzyński, Młodokaszubi. Szkice biograficzne, Gdańsk 2012, s. 312.. W latach 1906–1910 studiował w Seminarium Duchownym w Pelplinie, gdzie 13 marca 1910 przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa sufragana Jakuba Klundera. Po święceniach był wikariuszem parafii w Pluskowęsach, Papowie Biskupim, Ostródzie (1910-1911), Gdańsku-Emaus, Gdańsku-Oliwie (1911-1914) i Skarszewach (1914-1916). W latach 1910–1925 należał do Towarzystwa Naukowego w Toruniu. W latach 1916–1918 odbył służbę wojskową w armii pruskiej.

W latach 1918–1923 był wikariuszem w Kaplicy Królewskiej w Gdańsku. W 1922 starał się bezskutecznie o objęcie probostwa w Chmielnie. W latach 1923–1926 pełnił funkcję administratora parafii w Wocławach na Żuławach Gdańskich, w ówczesnym powiecie Niziny GdańskieParafia w Wocławach, istniejąca formalnie od 1868 r., była jedną z dwóch, obok Giemlic, parafii katolickich na Żuławach Gdańskich, które od XVI w. były zdominowane przez ludność niemiecką wyznania luterańskiego. Skupiała ona głównie rozproszonych po okolicznych wsiach Polaków, przybywających na Żuławy jako robotnicy rolni zatrudniani przez miejscowych gospodarzy.. Od 3 stycznia 1927 był proboszczem tej parafii, w której ze względu na swe pogodne usposobienie i życzliwość cieszył się wśród wiernych narodowości niemieckiej i polskiej wielkim uznaniemZygmunt Iwicki, Wiecki Bernard Antoni (1884-1940), [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, Suplement III, Gdańsk 2012, s. 239.. 13 maja 1933 został znaleziony przez policję gdańską na ulicy w stanie nietrzeźwym i odtransportowany do aresztu. W związku z tym incydentem w dniach od 27 VI do 4 VII 1933 odprawiał rekolekcje w klasztorze franciszkanów w Stoczku Klasztornym na WarmiiNiewykluczone, że ów incydent został w jakiś sposób sprowokowany przez Niemców, dla których ks. Wiecki był niewygodny jako aktywny działacz Polonii gdańskiej. Na jego niewielkie znaczenie wskazuje stosunkowo łagodna kara kościelna, jak również dalsza kariera ks. Wieckiego..

W 1934 r. biskup gdański Edward O’Rourke mianował go asystentem kościelnym Towarzystwa Ludowego „Jedność” w diecezji gdańskiej. W trakcie wyborów do parlamentu Wolnego Miasta Gdańska (Volkstag) w kwietniu 1935 r. był kandydatem na posła z listy polskiej, na trzeciej pozycji za Bronisławem Budzyńskim – późniejszym prezesem Gminy Polskiej Związku Polaków (1937-39), i Antonim Lendzionem – wiceprezesem Gminy Polskiej (także zamordowanym w Stutthofie w 1940 r.). 10 marca 1933 r. był jednym z trzech głównych mówców na wiecu przedwyborczym Polonii gdańskiej, który zgromadził ok. 5 tys. osób w Hali Targów przy ul. Wałowej w Gdańsku. W trakcie swojego wystąpienia powiedział, między innymiZbigniew Gach, Głosujcie na listę nr 7, "Był sobie Gdańsk", nr 1 (4), 1989.:

W dniach 10-12 grudnia 1935 r. jako jeden z 39 kapłanów diecezji wziął udział w I Gdańskim Synodzie Diecezjalnym, zwołanym przez biskupa Edwarda O'Rourke. Na synodzie wraz z dziekanem ks. Janem Aeltermannem z Mierzeszyna (zamordowanym przez Niemców już w listopadzie 1939 r.) reprezentował duchowieństwo dekanatu Gdańsk WieśKs. Stanisław Bogdanowicz, Bo przemoc widzę w mieście i niezgodę (Trudny początek Kościoła Gdańskiego 1922-1945), Gdańsk 2001, s. 161.. mały|Domniemane miejsce śmierci ks. Bernarda Wieckiego w lesie w pobliżu KL Stutthof. 1 września 1939 został aresztowany w Wocławach i osadzony w tymczasowym więzieniu w Victoriaschule w Gdańsku, a następnie przewieziony do obozu koncentracyjnego Stutthof. 11 stycznia 1940 r. wraz z grupą więźniów przetransportowano go do podobozu w Nowym Porcie. Tego samego dnia zostali oni wywiezieni w nieznanym kierunku na egzekucję, której dokonano, według różnych relacji i źródeł, w Nowym PorcieHenryk Mross, Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 1821–1920, Pelplin 1995, s. 352., w Piaśnicy lub w SztutowieKwestia dokładnej daty i miejsca śmierci ks. Wieckiego jest zagmatwana, podobnie jak w przypadku bł. ks. Franciszka Rogaczewskiego. Wiadomo, że obaj księża zostali wywiezieni z obozu w Sztutowie 11 stycznia 1940 r., tego samego dnia ów transport pojawił się w podobozie w Nowym Porcie, gdzie dołączono do niego kolejnych więźniów, nie wiadomo jednak, jakie były jego dalsze losy (według jednej z relacji mógł zostać skierowany do Piaśnicy pod Wejherowem). Według oficjalnego komunikatu, opublikowanego w 1979 r. przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Gdańsku, szczątki 22 ofiar egzekucji z 11 stycznia 1940 r., w tym ks. Wieckiego i ks. Rogaczewskiego, zostały odkryte w maju 1979 r. podczas ekshumacji masowego grobu w lesie ok. 1,5 km na pn-zach.od terenu obozu w Sztutowie, zob. ks. Tomasz Frymark, Kwalifikacja śmierci polskich kapłanów z Wolnego Miasta Gdańska w świetle prawa kanonizacyjnego, "Studia Gdańskie", t. XIII, Gdańsk-Oliwa 2000, s. 137-139. Trzeba jednak pamiętać o tym, że pełna identyfikacja szczątków po tak długim okresie od zbrodni i pochówku nie była wówczas możliwa..

Działania podejmowane przez niemieckich kapłanów katolickich z dekanatu (m.in. proboszcza z Giemlic), którzy wystawili ks. Wieckiemu swoiste świadectwo moralności donosząc władzom niemieckim, że nigdy nie uprawiał on w swojej parafii „polskiej propagandy”, jak również interwencja w Gestapo podjęta przez biskupa gdańskiego Karola Spletta w obronie ks. Roberta Wohlfeila z Kłodawy i ks. Wieckiego – spełzły na niczym. Ks. Zygmunt Wiecki (ur. 1908), bratanek Bernarda, aresztowany przez Wehrmacht po zajęciu Gdyni, który tak samo jak on trafił do obozu w Nowym Porcie, wspominał po latach (relacja z 1966 r. z archiwum muzeum w Sztutowie)ː

Według ks. Zygmunta Wieckiego okoliczności śmierci jego stryja przedstawiały się następującoWedług relacji ks. Zygmunta Wieckiego z archiwum muzeum w Sztutowie.:

Upamiętnienie mały|Tablica ku czci ks. Bernarda Wieckiego w szkole w Wocławach (gm. Cedry Wielkie). 25 stycznia 2024 r. (tj. w 79. rocznicę rozpoczęcia tzw. Marszu Śmierci z obozu koncentracyjnego Stutthof, który w dniach 25-26 stycznia przechodził przez teren dzisiejszej gminy Cedry Wielkie), w szkole podstawowej w Wocławach, która mieści się w budynku rozbudowanym z przedwojennej plebanii rzymskokatolickiej (użytkowanej w latach 1923-39 przez ks. B. Wieckiego), odsłonięto tablicę z tekstem o następującej treściː

Na Cmentarzu Ofiar Hitleryzmu w Gdańsku-Zaspie znajduje się symboliczny nagrobek ks. B. Wieckiego. mały|Tablica upamiętniająca księży z terenu Wolnego Miasta Gdańska zamordowanych podczas II wojny światowej, znajdująca się w kaplicy w Söder (gm. Holle) w Dolnej Saksonii.

W kaplicy w Söder (gm. Holle) w Dolnej Saksonii znajduje się tablica upamiętniająca księży z terenu Wolnego Miasta Gdańska zamordowanych podczas II wojny światowej, w tym także ks. B. Wieckiego.

Tablica poświęcona pamięci ks. Bernarda Wieckiego i 12 tys. męczenników chrześcijańskich XX w. znajduje się również na cmentarzu w miejscowości Schwerzen (gm. Wutöschingen, pow. Waldshut) w Badenii-Wirtembergii.

17 marca 2024 r. w Kaplicy Królewskiej (obok Bazyliki Mariackiej) w Gdańsku, z inicjatywy gdańskiego oddziału IPN, odsłonięto tablicę poświęconą ks. Bernardowi Wieckiemuhttps://dziennikbaltycki.pl/ksiadz-bernard-wiecki-polski-patriota-z-wolnego-miasta-gdanska-ma-swoja-tablice-w-bazylice-mariackiej/ar/c1-18392863 [dostęp 2024-04-21] (pol.).

Zobacz też Parafia św. Antoniego z Padwy w Wocławach – ostatnia parafia ks. B. Wieckiego. ks. Franciszek Rogaczewski – męczennik KL Stutthof, który zginął razem z ks. B. Wieckim. bł. Marta Wiecka (1874-1904) – zakonnica, błogosławiona Kościoła katolickiego, krewna ks. B. Wieckiego.

Przypisy

Bibliografia Iwicki Zygmunt, Wiecki Bernard Antoni (1884-1940), [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, Suplement III, Gdańsk 2012, s. 239. Borzyszkowski Józef, Obracht-Prondzyński Cezary, Młodokaszubi. Szkice biograficzne, Gdańsk 2012, s. 311-314. Mross Henryk, Słownik biograficzny kapłanów diecezji chełmińskiej wyświęconych w latach 1821-1920, Pelplin 1995, s. 352-353. Piasek Dariusz, Bernard Wiecki (1884-1940) – męczennik II wojny światowej na tle dziejów wsi, parafii i szkoły w Wocławach, Gdynia - Cedry Wielkie 2024

Kategoria:Absolwenci Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego w Toruniu Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polacy i obywatele polscy straceni przez Niemcy nazistowskie 1939–1945 Kategoria:Polscy duchowni katoliccy Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze narodowi Kategoria:Polscy działacze w Wolnym Mieście Gdańsku Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Więźniowie KL Stutthof Kategoria:Zmarli w 1940