Teoria konfliktu ( – zderzenie) – jeden z podstawowych paradygmatów w socjologii, konkurujący przede wszystkim z funkcjonalizmem. Właściwie nie jest to jedna spójna teoria, lecz zbiór podejść teoretycznych, które eksponowały pomijany często w analizach funkcjonalistów konflikt społeczny.

Geneza teorii konfliktowych wywodzi się w głównej mierze z opracowań teoretycznych Karola Marksa, Maxa Webera i Georga Simmla.

Ujęcia procesów konfliktowych przez Karola Marksa Konflikt interesów między zbiorowościami jest silniejszy wówczas, gdy zwiększają się nierówności w dostępie do dóbr. Wraz ze wzrostem świadomości nierównego rozdziału dóbr zbiorowości podporządkowane będą wyraźniej kwestionowały taki porządek społeczny. Wraz ze wzrostem polaryzacji społecznej zwiększa się siła konfliktu, który wybucha w wyniku istnienia nierówności. Wraz ze wzrostem siły konfliktu następuje większa zmiana struktury społecznej w efekcie czego rzadkie dobra stają się dostępniejsze dla ogółu. Marks wprowadza to pojęcie nie tylko przypisując je do konfliktów interesów materialnych ale również do takich jak myśli, wyobrażenia czy obrazy. W zależności od tego w jakiej klasie społecznej człowiek się znajduje, ma inne odczucia, ideologie, myśli czy wyobrażenia na dany temat.

przez Maxa Webera Zbiorowości zdominowane prędzej będą wchodzić w konflikt ze zbiorowościami dominującymi, jeśli odmówią im legitymizacji władzy. Prawdopodobieństwo konfliktu między zbiorowościami dominującymi i zdominowanymi jest większe wówczas, gdy na czele zbiorowości podporządkowanych staną przywódcy charyzmatyczni.

przez Georga Simmla Gwałtowność konfliktu wzrasta w sytuacji, gdy strony konfliktu są solidarne w działaniach konfliktowych wobec swoich przeciwników oraz ich członkowie postrzegają jako konflikt wartości, a więc konflikt dotyczący całej zbiorowości, a nie tylko własnych interesów. Konflikt wywołuje następujące skutki dla stron w nim uczestniczących: Ujednoznaczniają się granice grup Następuje zwiększenie stopnia centralizacji władzy Zmniejsza się tolerancja wobec dewiacji wewnątrz zbiorowości.

W późniejszym okresie paradygmat ten rozwijany był głównie przez Ralfa Dahrendorfa, Lewisa Cosera, a także przez Immanuela Wallersteina, Charlesa Millsa czy Randalla Collinsa.

Zobacz też marksizm wentyl bezpieczeństwa

Przypisy

Bibliografia Jonathan H. Turner Struktura teorii socjologicznej PWN Warszawa 2004.

Kategoria:Teoria konfliktu