thumb|Kościół Najświętszego Zbawiciela (pierwotnie ewangelicko-augsburski kościół św. Pawła) w Poznaniu thumb|Szczyt Nowego Ratusza we Wrocławiu thumb|Pałac Radolińskich w Jarocinie thumb|Grób w Berlinie Friedrich August Stüler (ur. 28 stycznia 1800 w Mühlhausen/Thüringen, zm. 18 marca 1865 w Berlinie) – pruski architekt i urzędnik.
Życiorys W Berlinie uczył się u Karla Friedricha Schinkla. W latach 1829–1830 wspólnie z przyjacielem Eduardem Knoblauchem podróżował po Francji i Włoszech. W 1831 przebywał w Rosji wraz z Heinrichem Strackiem. Następnie uzyskał stanowisko inspektora budowlanego (niem. Hofbauinspektor), a w 1832 radcy budowlanego (niem. Hofbaurat) i kierownika zamkowej komisji budowlanej. W 1842 król pruski Fryderyk Wilhelm IV mianował go architektem królewskim. W projektach licznych budowli użyteczności publicznej, rezydencji i kościołów posługiwał się głównie stylistyką neorenesansową, klasycystyczną i neogotycką. W 1858 odznaczony został Pour le Mérite za Naukę i Sztukę.
Wybrane dzieła
kościół św. Piotra i św. Pawła w Berlinie (dzielnica Zehlendorf), 1834–1837; rozbudowa kościoła franciszkanów w Berlinie, 1842–1845; neogotycki pałacyk myśliwski Letzlingen, 1843–1844; przebudowa zamku elektorskiego w Koblencji, 1842; niezrealizowany projekt kościoła św. Wojciecha w domniemanym miejscu męczeństwa w Tenkitach, 1842; następnie – również niezrealizowany – projekt hali pamiątkowej w tym miejscu, 1852; gmach Nowego Muzeum (niem. Neues Museum) w Berlinie, 1843-1855; kościół św. Jakuba w Berlinie-Kreuzbergu, 1844–1845; uniwersytet w Królewcu, 1844–1863; kościół św. Macieja w Berlinie (dzielnica Tiergarten), 1844–1846; kościół św. Mateusza w Berlinie (ukończony w 1845) kościół św. Mikołaja w Poczdamie, 1845–1854; Nationalmuseum w Sztokholmie, 1848–1866; kościół w Hohensaaten, 1858–1860; zamek Hohenzollern koło Stuttgartu, 1850–1867; fasada kościoła św. Marii w Kyritz, 1850; zamek w Schwerinie, 1851; kościół w Langen, 1855 Wallraf-Richartz-Museum w Kolonii, 1855–1861 (zniszczone); zamek Stolzenfels w Koblencji – dokończenie budowy na podstawie planów Schinkla po jego śmierci (ukończony 1842); kościół Trójcy św. w Kolonii, 1857–1860; Nowa Synagoga w Berlinie, 1859–1866; Akademia Nauk w Budapeszcie, 1862–1865; Stara Galeria Narodowa (niem. Alte Nationalgalerie) w Berlinie, 1862–1876.
W granicach obecnej Polski: kościół św. Antoniego w Nowej Soli (województwo lubuskie), 1835–1839, pierwotnie kościół ewangelicki Świętej Trójcy, neoromański, projekt przypisywany Stülerowi; kaplica Oraczewskich w Morawicy, wybudowana około 1840 roku neorenesansowy pałac w Strzelcach (powiat chodzieski), 1840-44; neorenesansowy ratusz w Skwierzynie (powiat międzyrzecki, 1841); przebudowa pałacu w Margońskiej Wsi (w duchu neogotyckim, 1842); kościół w Rowach (powiat słupski), w stylu arkadowym, 1842–1849; neoromański kościół bł. Karoliny Kózkówny w Biskupcu, dawniej ewangelicki, 1842–1846; południowe skrzydło pałacu królewskiego we Wrocławiu (ok. 1845, spalone w 1945, w większej części zburzone w latach 50.); most kolejowy w Tczewie, neogotycki, z wieżami na filarach, 1847–1857; dworzec kolejowy w Tczewie, w stylu gotyku angielskiego, 1851–1857; Pałac Radolińskich w Jarocinie, 1847–1853 (późniejsze przebudowy i odbudowa po 1945); neogotycki pałac w Rokosowie, 1849–1854; kościół w Krokowej (powiat pucki), ok. 1850(?), przypisywany Stülerowi; most kolejowy w Malborku (wzniesiony w latach 1851–1857) kościół św. Piotra i św. Pawła w Dębnie, w stylu arkadkowym, trójnawowy, 1852–1855; dobudowa neoromańskiej wieży do późnoromańskiego kościoła w Baniach (powiat gryfiński), 1853–1855; kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Bobrowicach (wzniesiony w latach 1853–1856) ratusz w Niemczy (wzniesiony w latach 1853–1862) neogotycka przebudowa gotyckiego kościoła w Drawsku Pomorskim, 1854–1855; neogotycki pałac Narzymskich w Jabłonowie Pomorskim, 1854–1859 (dzieło przypisywane Stülerowi); dobudowa neogotyckiej wieży przy gotyckim kościele NMP w Chojnie (powiat gryfiński), 1855–1861; kościół św. Barbary w Gliwicach (wzniesiony w latach 1856–1859) pałac w Dąbrówce Wielkopolskiej, 1856-1859; kościół neogotycki w Lipianach, zbudowany z wykorzystaniem murów starego kościoła z XIII wieku, na rzucie krzyża greckiego z wieżą frontową, 1856–1891; kościół we Fromborku, dawniej ewangelicki, salowy z wtopioną wieżą frontowa, połączony z pastorówką, 1857–1861; przebudowa w duchu neogotyku zniszczonego po pożarze XIII-wiecznego kościoła w Jeleninie (powiat gryfiński), 1859; kościół św. Piotra Apostoła w Międzyzdrojach (wzniesiony w latach 1860–1862) kościół św. Wojciecha w Jabłonowie Pomorskim (wzniesiony w latach 1860–1866) kościół w Gardnej Wielkiej (powiat słupski), ok. 1860; Nowy Ratusz we Wrocławiu, 1860–1864; kościół Najświętszego Zbawiciela (dawniej św. Pawła) w Poznaniu, 1866–1869; nadbudowa wieży kościoła NMP w Trzebiatowie, 1864–1867; kościół w Retowie; neogotycki kościół w Międzyzdrojach, 1860–1862, w którego projekcie brał czynny udział król pruski Fryderyk Wilhelm IV; kaplica cmentarna w Krzeszowicach. przebudowa zamku w Karpnikach (powiat jeleniogórski), 1846 Pałac w Rzucewie
Przypisy
Kategoria:Niemieccy architekci Kategoria:Odznaczeni cywilnym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Urodzeni w 1800 Kategoria:Zmarli w 1865