John Anthony Frusciante (IPA []; ur. 5 marca 1970 w Nowym Jorku) – amerykański muzyk, gitarzysta, wokalista, autor tekstów i producent muzyczny.
Najdłużej związany z Red Hot Chili Peppers, z którym nagrał i wydał siedem albumów studyjnych. W 1994 roku Frusciante rozpoczął karierę solową – pod własnym nazwiskiem wydał dziewięć albumów oraz dwa wraz z Joshem Klinghofferem i Joe Lally w ramach formacji Ataxia. Jego solowe nagrania są różnorodne gatunkowo – w jego albumach przewijają się style od rocka awangardowego przez ambient i muzykę z nurtami nowej fali po muzykę elektroniczną uzupełnianą o riffy gitarowe. Czerpiąc inspiracje od gitarzystów z różnych stylów muzycznych (często z jazzu i folku), Frusciante w swojej karierze położył nacisk na melodię i emocje. Muzyk preferuje nieskomplikowanie skonstruowane gitary (Gretsch White Falcon) i analogowe nagrywanie utworów, co prowadzi do zmniejszenia wyraźności nagrań i trudności w odsłuchu (Niandra Lades and Usually Just a T-Shirt i Smile from the Streets You Hold). Nagrywa we własnym studiu mieszczącym się w jego domu w Kalifornii.
Frusciante dołączył do Red Hot Chili Peppers w 1988 roku, w wieku 18 lat. Po roku wydał wraz z zespołem pierwszy album, Mother’s Milk. Następny album grupy – Blood Sugar Sex Magik stał się ważnym momentem w historii zespołu i dużym sukcesem komercyjnym. Frusciante został przytłoczony dużą popularnością jaka spadła na zespół i opuścił formację w 1992 roku. Stał się samotnikiem i uzależnił się od narkotyków: heroiny i kokainy. W tym czasie wydał dwa albumy: Niandra Lades and Usually Just a T-Shirt (1994) i Smile from the Streets You Hold (1997). W 1998 roku zakończył kurację odwykową i wrócił do Red Hot Chili Peppers, by nagrać z grupą album Californication, który okazał się największym sukcesem komercyjnym w historii zespołu. Przez kolejne dziesięć lat nagrał z grupą albumy By the Way (2002) i Stadium Arcadium (2006), jednak w 2009 opuścił formację, by poświęcić się karierze solowej. W 2019 roku po dziesięcioletniej przerwie od grania w Red Hot Chili Peppers, gitarzysta powrócił do zespołu, z którym w późniejszym czasie wydał kolejne dwa albumy – Unlimited Love (2022) oraz Return of the Dream Canteen (2022). Frusciante został dwukrotnie umieszczony na liście 100 najlepszych gitarzystów wszech czasów magazynu Rolling Stone, w 2003 roku (18. miejsce) i 2011 (72. miejsce).
Życiorys Młodość Frusciante urodził się w Queens, jednej z pięciu dzielnic Nowego Jorku. Jego ojciec John senior był pianistą wykształconym w nowojorskiej Juilliard School. Matka Gail była obiecującą wokalistką, ale przerwała karierę, by zostać w domu i zaopiekować się dziećmi. Frusciante ma dwie siostry przyrodnie ze strony matki i dwóch przyrodnich braci ze strony ojca. Rodzina Johna przeniosła się do Tucson w Arizonie, następnie na Florydę. Gdy sąd orzekł separację rodziców, Frusciante wraz z matką przeniósł się do Santa Monica w Kalifornii. Rodzice muzyka rozwiedli się, gdy Frusciante miał sześć lat.
Rok później przeprowadził się do Los Angeles wraz ze swoim ojczymem, który, jak powiedział Frusciante, „bardzo mnie wspierał i sprawił, że czułem się dobrze jako muzyk”. Podobnie jak większość młodzieży z tego miasta, bardzo związał się z lokalną sceną punkrockową. W wieku dziewięciu lat zafascynował się muzyką zespołu The Germs, zakupił kilkanaście kopii płyty (GI). W wieku dziesięciu lat nauczył się improwizować większość piosenek z albumu (GI) na słabo dostrojonej gitarze, co pozwoliło mu grać każdy akord za pomocą jednego palca. Niedługo później Frusciante za sprawą swojego nauczyciela gry na gitarze zainteresował się zespołem Red Hot Chili Peppers.
Starał się naśladować grę takich wirtuozów gitary jak: Jeff Beck, Jimmy Page i Jimi Hendrix (naukę rozpoczął w wieku jedenastu lat). Gdy opanował grę dźwięków bluesowych, odkrył twórczość Franka Zappy, którego muzyki uczył się godzinami. Zakończył edukację w wieku szesnastu lat, po zdaniu matury. Przy wsparciu rodziców zamieszkał samodzielnie w Los Angeles w celu rozwijania swojego talentu muzycznego. Zaczął studiować w Musicians Institute w Hollywood, jednak szybko rzucił lekcje, gdyż zdał sobie sprawę, że nie poświęca uwagi wskazówkom nauczycieli.
1988–1992: Red Hot Chili Peppers Na pierwszy koncert Red Hot Chili Peppers Frusciante wybrał się w wieku piętnastu lat. Jego idolem stał się Hillel Slovak – Frusciante poznał wszystkie akordy i partie solowe Slovaka z pierwszych trzech albumów Red Hot Chili Peppers, zaznajomił się osobiście z gitarzystą – rozmawiali dwa razy po koncertach, na krótko przed śmiercią Slovaka w wyniku przedawkowania narkotyków. Slovak zadał Frusciantemu pytanie:
Frusciante odpowiedział:
Frusciante napisał w pamiętniku wydanym na początku XXI wieku:
Na początku 1988 roku Frusciante zaprzyjaźnił się z byłym perkusistą zespołu Dead Kennedys – D.H. Peligro. Improwizowali razem w kilku klubach. W czerwcu 1988 do współpracy został zaproszony basista Red Hot Chili Peppers, Flea. Frusciante i Flea szybko zostali przyjaciółmi i wspólnie rozwijali swój talent muzyczny. Flea później przyznał, że z Frusciantem po raz pierwszy wymyślili i zagrali akordy do piosenki „Nobody Weird Like Me” z albumu Mother’s Milk; nr kat.: 40378.. W tym samym czasie muzyk zamierzał udać się na przesłuchanie do chórku Franka Zappy, jednak zarzucił ten pomysł tuż przed samą próbą, gdyż Zappa stanowczo zabronił zażywania narkotyków przez osoby należące do jego zespołu.
W wywiadzie Frusciante powiedział:
Slovak zmarł z powodu przedawkowania narkotyków w 1988 roku, a perkusista Red Hot Chili Peppers, Jack Irons, który nie był w stanie sobie poradzić ze śmiercią gitarzysty, opuścił zespół. Chcąc pozostać na rynku muzycznym, Flea i Anthony Kiedis rozpoczęli poszukiwania gitarzysty i perkusisty. Do zespołu dołączyli D.H. Peligro i DeWayne „Blackbyrd” McKnight. McKnight szybko opuścił zespół z powodu nieporozumień między nim a resztą zespołu. Wtedy Flea zaproponował przesłuchanie Frusciantego (Flea był zaskoczony jego znajomością całego repertuaru zespołu). Flea i Kiedis przesłuchali gitarzystę i jednogłośnie ogłosili go nowym gitarzystą grupy. Gdy Flea poinformował muzyka o jego przyjęciu, ten był podekscytowany – zaczął biegać dookoła swojego domu krzycząc, a następnie skoczył na ścianę zostawiając na niej ślad swoich butów. W tym czasie Frusciante był bliski podpisania kontraktu z zespołem Thelonious Monster (grał z tym zespołem przez dwa tygodnie), jednak zgoda na występy z Red Hot Chili Peppers spowodowała zmianę planów.
Kilka tygodni po przyjściu do zespołu Peligro został wydalony z grupy z powodu uzależnienia od narkotyków. Niedługo potem do zespołu dołączył nowy perkusista, Chad Smith. Grupa w nowym składzie zaczęła nagrywać materiał na album Mother’s Milk. W czasie nagrywania Frusciante skupił się na naśladowaniu stylu gry Slovaka, nie wprowadził swojego sposobu gry na gitarze. Producent albumu Michael Beinhorn sprzeciwił się takiemu stylowi i zmusił gitarzystę do grania muzyki o heavymetalowym brzmieniu, którego zdaniem producenta brakowało na trzech poprzednich albumach. Frusciante i Beinhorn przez długi czas walczyli o styl grania na gitarze i o ogólne brzmienie albumu. Wreszcie Frusciante ustąpił i koncepcja producenta zwyciężyła, gdyż jak powiedział Frusciante:
Zespół Red Hot Chili Peppers porozumiał się z Rickiem Rubinem na początku lat 90. XX wieku i przy jego współpracy powstał album Blood Sugar Sex Magik. Rubin stwierdził, że album trzeba nagrać w ciszy i pełnym skupieniu, dlatego zaproponował niezamieszkaną willę w Hollywood Hills jako miejsce nagrywania materiału na nowy album, na co zespół się zgodził. Frusciante, Kiedis i Flea odizolowali się od otoczenia w willi na czas nagrywania. Frusciante i Flea spędzali większość czasu zażywając znaczne dawki marihuany. W tym czasie Frusciante rozpoczął współpracę z Flea i perkusistą zespołu Jane’s Addiction, Stephenem Perkinsem, nazywanym Trzy Ameby (ang. The Three Amoebas). Muzycy nagrali razem dziesięć do piętnastu godzin materiału, który nigdy nie został wydany.
Blood Sugar Sex Magik stał się hitem natychmiast po premierze, która miała miejsce 24 września 1991. Album uplasował się na trzecim miejscu listy przebojów magazynu Billboard i sprzedał się w nakładzie siedmiu milionów kopii w Stanach Zjednoczonych i dwunastu milionów kopii na całym świecie. Nieprzewidywany sukces komercyjny albumu sprawił, że muzycy Red Hot Chili Peppers stali się gwiazdami rocka. Frusciante był zaskoczony i zdegustowany tą sławą i z trudem próbował radzić sobie z popularnością. Krótko po wydaniu albumu muzyk zaczął żywić niechęć do popularności zespołu. Anthony Kiedis w jednym z wywiadów powiedział:
Frusciante uważał, że przeznaczenie odsuwa go od zespołu. Gdy Red Hot Chili Peppers zaczął ogólnoświatową trasę koncertową promującą album Blood Sugar Sex Magik, Frusciante zaczął słyszeć w swojej głowie głosy nawołujące go do opuszczenia grupy: „nie zrobisz tego w czasie trasy, musisz odejść teraz” (ang. you won’t make it during the tour, you have to go now). Muzyk przyznał się, że w młodości czerpał przyjemność z hedonistycznego trybu życia, jednak:
Frusciante nie zgodził się na udział w koncercie w Tokio (klub Tokyo’s Club Quattro) 7 maja 1992, informując swoich kolegów z zespołu o swoim odejściu z Red Hot Chili Peppers. Był przekonywany do pozostania w grupie, jednak odmówił i następnego ranka udał się do Kalifornii.
1992–1997: Uzależnienie od narkotyków Frusciante zaczął intensywnie zażywać narkotyki w czasie trasy koncertowej promującej album Blood Sugar Sex Magik. W jednym z wywiadów powiedział: „Gdy zdałem sobie sprawę z tego, że Flea w trakcie każdego koncertu jest kompletnie upalony, również postanowiłem zostać jaraczem” (ang. When I found out that Flea was stoned out of his mind at every show, that inspired me to be a pothead). Oprócz marihuany Frusciante zażywał duże ilości heroiny; był uzależniony od obu środków. Po powrocie do Kalifornii latem 1992 wpadł w depresję; uważał, że jego życie jest skończone i że nie jest już w stanie pisać muzyki czy grać na gitarze. Przez krótki czas skupił się na malarstwie, wyprodukował cztery utwory muzyczne, które napisał w trakcie nagrywania albumu Red Hot Chili Peppers oraz napisał kilka nowel i scenariuszy filmowych. By poradzić sobie z postępującą depresją, Frusciante znacznie zwiększył przyjmowane dawki heroiny. Według muzyka, zażywanie heroiny w celu leczenia depresji było świadomą decyzją:
Frusciante otwarcie przyznał, że jest uzależniony (ang. „junkie”), ale długi okres zażywania narkotyków spowodował zmiany jego osobowości – twierdził, że narkotyki są jedynym sposobem, by „być pewnym, że ma się kontakt z pięknem, zamiast pozwolić całej brzydocie świata, by złamała twoją duszę”.
Pierwszy solowy album Niandra Lades and Usually Just a T-Shirt wydał 8 marca 1994. Większość utworów została nagrana w willi artysty w Hollywood Hills (w czasie nagrywania większości z nich Frusciante znajdował się pod wpływem narkotyków). Efekt długotrwałego zażywania heroiny uwidocznił się w utworze „Your Pussy’s Glued to a Building on Fire”. Pierwsza połowa albumu Niandra Lades and Usually Just a T-Shirt została nagrana krótko po zakończeniu nagrań do albumu Blood Sugar Sex Magik; druga połowa została nagrana w końcowych miesiącach 1991 roku i na początku 1992, w czasie trasy koncertowej promującej album. „Running Away Into You” to jedyna piosenka nagrana po odejściu Frusciante z Red Hot Chili Peppers. Nagranie jest przykładem rocka awangardowego, którego głównym celem była ekspresja muzyka: