Haker – osoba wyszukująca i ewentualnie wykorzystująca dziury bezpieczeństwa w oprogramowaniu komputerowym, dające dostęp do zabezpieczonych zasobów.
Osoby łamiące zabezpieczenia nazywa się też crackerami. Hakerzy skupieni w społeczności hakerskiej używają terminu cracker dla odróżnienia siebie od przestępców komputerowych; z kolei crackerzy włamywaczy sieciowych zwą hakerami. Rozróżnienie to utrwalił m.in. opublikowany przez IETF słownik terminów internetowych, według którego cracker to osoba próbująca uzyskać nieuprawniony dostęp do systemów komputerowych, a słowa „haker” często używa się pejoratywnie tam, gdzie właściwe byłoby określenie „cracker”. W części polskich opracowań włamania do systemów określa się także mianem crackingu sieciowego, z zastrzeżeniem, że w praktyce mówi się o nich raczej jako o hackingu.
Umiejętności Najwyższym poziomem umiejętności cechują się ci spośród hakerów lub crackerów, którzy opracowują nowe, nieznane dotąd metody ataków. Często jednak ataków dokonują osoby nieposiadające większej wiedzy o zabezpieczeniach i jedynie korzystające z gotowych narzędzi. Wśród osób związanych z bezpieczeństwem komputerowym funkcjonuje dla nich pejoratywne określenie script kiddies (skryptowe dzieciaki).
Autorzy internetowych robaków, wirusów oraz koni trojańskich często są nazywani w mediach hakerami. Ze względu na to, że działanie wirusów rozsyłanych e-mailem opiera się głównie na niskim poziomie wiedzy użytkowników i nieprzestrzeganiu podstawowych zasad bezpieczeństwa (a nie na włamywaniu), określenie „haker” bywa w ich przypadku kwestionowane. Podobne zastrzeżenia podnosi się wobec ludzi wykradających poufne dane nie przełamywaniem technicznych zabezpieczeń, lecz za pomocą inżynierii społecznej (np. metodą phishingu).
Szczególnym zainteresowaniem hakerów i crackerów cieszą się następujące zagadnienia: luki (dziury) w: systemach operacyjnych programach sieciach komputerowych (systemy zabezpieczeń) urządzeniach (głównie podłączonych do sieci, ale również w telefonii) systemach autoryzacji (kontrola dostępu do zasobów) (zdalne) przejmowanie kontroli nad danym systemem (zdobywanie uprawnień nadzorcy systemu – superużytkownika) techniki (elektronicznego) kamuflażu oraz zacierania śladów (zobacz też: maskowanie operacyjne w wojsku) zaawansowana, praktyczna znajomość technik agresji teleinformatycznej (np. sniffing, podszywanie się, cracking, tworzenie koni trojańskich, exploitów) budowa i funkcjonowanie systemów operacyjnych, w szczególności jądra systemu operacyjnego systemy Unix i Linux.
Podział Ze względu na stosowaną etykę wyróżnia się następujący podział hakerów zabezpieczeń: black hat (czarne kapelusze) – hakerzy działający na granicy lub poza granicami prawa. Znalezionych błędów albo nie publikują w ogóle, wykorzystując je w nielegalny sposób, albo publikują od razu w postaci gotowych programów, które mogą zostać użyte przez osoby o niższych umiejętnościach (np. script kiddies). Niektóre osoby kwestionują w tym przypadku użycie słowa „haker”, zastępując je wyrazem „cracker”. white hat (białe kapelusze) – hakerzy działający zupełnie legalnie lub też starający się nie wyrządzać szkód. Odkryte przez siebie dziury w bezpieczeństwie zwykle podają w formie, w której mogą zostać łatwo załatane przez autorów oprogramowania, lecz trudnej do wykorzystania w celu zaszkodzenia komuś (zobacz: full disclosure). Wśród nich często się spotyka audytorów bezpieczeństwa. grey hat, greyhat, gray hat (szare kapelusze) – hakerzy i crackerzy przyjmujący po części metody działania obu wyżej wymienionych grup blue hat (niebieskie kapelusze) – hakerzy i crackerzy pochodzący spoza firm zajmujących się bezpieczeństwem, którzy zajmują się poszukiwaniem bugów w oprogramowaniu przed wypuszczeniem go na rynek.
Określenie „kapelusze” pochodzi ze starych, czarno-białych westernów, w których czasem kolor kapelusza odróżniał dobrych od złych. Klasyfikacja ta nie przyjęła się szeroko i często wywołuje kontrowersje w środowisku informatycznym.
Cele Cele łamania zabezpieczeń mogą być bardzo różne. Dla niektórych jest to chęć zysku możliwego do uzyskania przy pomocy wykradzionych danych, np. do systemów bankowych, a dla innych uzyskanie rozgłosu i uznania wśród pozostałych cyberprzestępców. Czasami dochodzi do kradzieży danych w celu szantażowania ofiary lub sprzedaży poufnych informacji firmom konkurencyjnym (szpiegostwo korporacyjne). Niektóre ataki mogą być też motywowane chęcią zaszkodzenia właścicielowi lub użytkownikom serwera, destabilizacji infrastruktury, wywołania zamieszania lub przeprowadzenia działań propagandowych, np. z pobudek politycznych. Niektórzy włamywacze po przejęciu kontroli nad systemem ukrywają swoją obecność i zostawiają sobie możliwość powrotu, tzw. backdoor, w celu późniejszego wykorzystania. Część atakujących twierdzi, że włamania przyczyniają się do zwiększenia dbałości administratorów o zabezpieczenia; argument ten bywa odrzucany ze wskazaniem, że włamywacz może wyrządzić szkody nawet mimowolnie, wskutek błędu lub niedostatecznej wiedzy.
Zupełnie innym powodem łamania zabezpieczeń może być chęć zabezpieczenia własnych systemów. Błędy wykryte pod kontrolą można szybciej naprawić, a informacje o nich opublikować razem z pełnym opisem (ang. full disclosure). Niektóre firmy, takie jak Facebook czy Google, prowadzą programy , w których osoba zgłaszająca błąd może otrzymać wynagrodzenie. Mają one na celu wyeliminowanie tzw. luk zero-day, czyli podatności wykorzystywanych, zanim powstanie na nie łata. Błędy wykryte przez badaczy często pozostają nieujawniane przez określony czas, aby twórca oprogramowania zdążył je poprawić, a następnie trafiają do baz podatności, np. CVE, gdzie otrzymują własny numer.
Zobacz też
DoS DDoS Cracking Cyberterroryzm Test penetracyjny
Przypisy
Linki zewnętrzne 21st Century Hackers – Documentary 2018
Kategoria:Społeczność informatyczna Kategoria:Hakerstwo