Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach – polska uczelnia muzyczna z siedzibą w Katowicach przy ulicy Zacisze 3. Jest najstarszą szkołą wyższą działającą na Górnym Śląsku, której początki sięgają 1929 roku, kiedy to z inicjatywy Witolda Friemanna utworzono Państwowe Konserwatorium Muzyczne, które ulokowano w gmachu przy ulicy Wojewódzkiej 33. Po II wojnie światowej uczelnia wznowiła działalność i została przekształcona w Państwową Wyższą Szkołę Muzyczną, a 12 listopada 1979 roku otrzymała status akademii oraz nadano jej imię Karola Szymanowskiego.
Strukturę Akademii Muzycznej tworzą cztery wydziały, a w ramach prowadzonych kierunków kształceni są m.in. kompozytorzy, dyrygenci, instrumentaliści, wokaliści, muzycy jazzowi i muzyki rozrywkowej oraz specjaliści w dziedzinie edukacji muzycznej. Jest również ważnym ośrodkiem życia muzycznego Katowic – prowadzi działalność artystyczną i naukową, organizuje koncerty, konkursy, konferencje oraz inne wydarzenia o charakterze krajowym i międzynarodowym. Istotnym elementem bazy uczelni jest otwarte w 2007 roku Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej „Symfonia”, obejmujące m.in. wielofunkcyjną salę koncertową i bibliotekę.
Charakterystyka lewo|mały|Willa Konstantego Wolnego (2024) – siedziba Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach
Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach ma swoją siedzibę przy ulicy Zacisze 3. Należy do podmiotów podlegających lub nadzorowanych przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.
W roku akademickim 2012/2013 do Akademii uczęszczało 914 studentów, a w 2019 roku było ich 863. W roku akademickim 2026/2027 prowadzone były studia stacjonarne pierwszego i drugiego stopnia na następujących kierunkach: Kompozycja i teoria muzyki, Dyrygentura, Edukacja artystyczna, Instrumentalistyka, Muzyka dawna, Wokalistyka, Taniec oraz Jazz i muzyka estradowa. Uruchamiane były także studia podyplomowe o różnej tematyce, w tym z kompozycji, dyrygentury, muzykoterapii, wokalistyki czy gry na instrumentach.
Akademia organizuje otwarte dla publiczności koncerty, warsztaty, konkursy i sesje naukowe. Współpracuje z uczelniami zagranicznymi, w tym z School of Music w Louisville, Uniwersytetem Ostrawskim, czy Instytutem Pedagogicznym w Kecskemét. Jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Konserwatoriów (AEC).
Studenci i absolwenci Akademii uzyskują liczne nagrody na krajowych i międzynarodowych konkursach muzycznych. Ukończyli ją m.in.: kompozytorzy Edward Bogusławski, Henryk Mikołaj Górecki, Jan Habel i Wojciech Kilar, dyrygenci Mirosław Jacek Błaszczyk, Renard Czajkowski i Czesław Freund, pianiści Michał Banasik i Joanna Domańska, kameraliści Marek Moś i , organista Julian Gembalski, skrzypek Aureli Błaszczok czy śpiewaczki Michalina Growiec i Irena Lewińska, a także artyści muzyki rozrywkowej i jazzowej, w tym: Krystyna Prońko, Lora Szafran, Tomasz Organek, Kuba Badach, Kasia Moś, Majka Jeżowska, Kasia Cerekwicka czy Stanisław Sojka.
Historia mały|Gmach Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Katowicach na widokówce wydanej po 1922 roku
Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach jest najstarszą na Górnym Śląsku polską uczelnią wyższą. Jej początki wiążą się z założonym w 1929 roku przez pochodzącego ze Lwowa pianistę i kompozytora Witolda Friemanna Państwowym Konserwatorium Muzycznym, które swoją działalność zainaugurowało uroczystym koncertem w dniu 28 września 1929 roku w dawnym gmachu Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego przy ulicy Wojewódzkiej 33 w Katowicach. W latach 1931–1934 Konserwatorium z powodów politycznych utraciło prawa szkoły państwowej i dotacje Sejmu Śląskiego. W 1934 roku ponownie stało się szkołą państwową – 16 maja Sejm Śląski podjął uchwałą o utworzeniu Śląskiego Konserwatorium Muzycznego, którego dyrektorem został kapelmistrz Faustyn Kulczycki.
mały|lewo|Witold Friemann – założyciel i dyrektor Państwowego Konserwatorium Muzycznyego w Katowicach (1929–1934)
W gronie pierwszych pedagogów uczelni znaleźli się m.in.: Stefania Allinówna, (uczeń Zygmunta Stojowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego), Stanisław Bielicki (uczeń Ignacego Jana Paderewskiego), Wanda Chmielowska, (doktor praw, uczeń Władysława Żeleńskiego), Zbigniew Dymmek (uczeń Emila Młynarskiego i Romana Statkowskiego), Władysława Markiewiczówna (po studiach w Krakowie i Berlinie), Adam Mitscha (prawnik i muzykolog) oraz Bolesław Szabelski (organista i kompozytor, rekomendowany przez swojego pedagoga Karola Szymanowskiego).
Działające do wybuchu II wojny światowej Konserwatorium było najważniejszą instytucją muzyczną w województwie śląskim, wpływającą na poziom umuzykalnienia środowiska oraz przygotowującą kadrę wysoko wykwalifikowanych artystów muzyków: kompozytorów, teoretyków, instrumentalistów i wokalistów oraz nauczycieli. W 1936 roku – na rok przed śmiercią – podjęcie pracy w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Katowicach planował Karol Szymanowski. W 1938 roku powołano przy Konserwatorium liceum muzyczne, a ponadto działała tu Wojskowa Szkoła Muzyczna. Do 1939 roku szkołę ukończyło 160 słuchaczy, w tym Irena Lewińska, Karol Stryja, Michał Spisak czy Jan Gawlas.
Wybuch II wojny światowej przerwał pracę uczelni. W latach 1939–1945 w budynku Konserwatorium działała Okręgowa Śląska Szkoła Muzyczna (niem. Höhere Landesmusikschule), gdzie funkcję dyrektora pełnił Fritz Lubrich.
Państwowe Konserwatorium Muzyczne wznowiło działalność 11 lutego 1945 roku, a jego dyrektorem został Faustyn Kulczycki. Uruchomiono wydziały: Instrumentów Dętych, Śpiewu Solowego, Kształcenia Nauczycieli Muzyki i Śpiewu oraz Wojskowej Szkoły Muzycznej. 1 września tegoż roku uczelnię przemianowano na Państwową Wyższa Szkołę Muzyczną.
mały|Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej „Symfonia” (2024)
Trzon grona pedagogicznego tworzyli profesorowie Konserwatorium oraz przybyli po wojnie na Górny Śląsk artyści: Bolesław Szabelski, kompozytor i pianista Bolesław Woytowicz, a także będący u szczytu swych karier: kompozytor Ludomir Różycki, śpiewak Adam Didur czy dyrygent Grzegorz Fitelberg. Uczelnia szybko stała się rónież matecznikiem dla śląskiej szkoły kompozytorów.
W 1968 roku prof. Zbigniew Kalemba powołał do życia Studium Zawodowe Muzyki Rozrywkowej, przekształcone w kolejnym roku w Wydział Muzyki Rozrywkowej. 12 listopada 1979 roku uczelnia zmieniła status na Akademię Muzyczną, równocześnie nadane zostało jej imię kompozytora Karola Szymanowskiego.
W 2002 roku działały tutaj dwa wydziały: Kompozycji, Interpretacji, Edukacji i Jazzu oraz Wokalno-Instrumentalny. Jeszcze w tym samym roku, 4 kwietnia podjęto decyzję o utworzeniu Muzeum Organów Śląskich, a 11 grudnia 2008 roku oddano do użytku Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej „Symfonia” z salą koncertową na ponad 400 miejsc. 1 października 2019 roku Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego zaczęła działać w oparciu o strukturę czterowydziałową. W drugiej połowie czerwca 2022 roku przy ulicy Wojewódzkiej rozpoczęła się budowa Akademickiej Strefy Sztuki Scenicznej, budynku przeznaczonego głównie dla sztuk scenicznych.
Władze rektorskie mały|Prof. dr hab. Jarosław Mamczarski (2024), rektor Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach
Poczet rektorów Witold Friemann (1929–1934) Faustyn Kulczycki (1934–1939, 1945–1946) Bolesław Woytowicz (1946) Adam Mitscha (1947–1951) Józef Powroźniak (1951–1963, 1972–1975) Jan Gawlas (1963–1965) Wiktor Gadziński (1965–1972) Henryk Mikołaj Górecki (1975–1979) Leon Markiewicz (1979–1981) Jan Wincenty Hawel (1981–1987, 1990–1996) Joachim Pichura (1987–1990) Julian Gembalski (1996–2002) Eugeniusz Knapik (2002–2008) Tomasz Miczka (2008–2016) Władysław Szymański (2016–2024) Jarosław Mamczarski (od 2024)
Władze uczelni Władze uczelni w kadencji 2024–2028: Rektor: prof. dr hab. Jarosław Mamczarski Prorektor: prof. dr hab. Grzegorz Biegas Prorektor: dr hab. Ludwika Konieczna-Nowak, prof. AM
Wydziały +Wykaz wydziałów Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach (stan na sierpień 2026 roku)NazwaDziekanKatedry i zakładyŹr.Wydział Kompozycji, Dyrygentury,Teorii i Edukacji Muzycznejdr hab. , prof. AM Katedra Kompozycji i Teorii Muzyki Zakład Teorii Muzyki Katedra Dyrygentury Symfoniczno-Operowej Katedra Dyrygentury Chóralnej Katedra Edukacji Muzycznej Katedra Rytmiki i Prowadzenia Zespołów Katedra MuzykoterapiiWydział Instrumentalnyprof. dr hab. Katedra Fortepianu Katedra Instrumentów Smyczkowych Zakład Skrzypiec Zakład Wiolonczeli Katedra Kameralistyki Zakład Fortepianu Dodatkowego i Akompaniamentu Katedra Organów i Muzyki Kościelnej Zakład Muzyki Kościelnej Katedra Muzyki Dawnej Katedra Instrumentów Dętych Drewnianych Katedra Instrumentów Dętych Blaszanych i Perkusji Katedra Akordeonu Katedra Gitary i HarfyWydział Wokalno-Aktorskiprof. dr hab. Ewa Biegas Zakład TańcaWydział Jazzu i Muzyki Rozrywkowejdr hab. , prof. AMbrak
Jednostki ogólnouczelniane i międzywydziałowe Muzeum Organów Śląskich mały|Fragment ekspozycji w Muzeum Organów Śląskich (2024)
Muzeum Organów Śląskich, otwarte 4 kwietnia 2002 roku, gromadzi, zabezpiecza i chroni obiekty związane z organami i ich historią. Obok funkcji wystawienniczych wiele obiektów posiada także walor naukowy, służący badaniom nad problemami konstrukcyjnymi, dawną technologią, problemami konserwatorskimi i szeroko pojętą historią organów śląskich. Muzeum mieści się w czterech dużych pomieszczeniach w podziemiach budynku głównego Akademii Muzycznej (przy ulicy Wojewódzkiej w Katowicach), przystosowanych do celów ekspozycyjnych.
Biblioteka Biblioteka Główna Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach to najstarsza i największa biblioteka muzyczna na Górnym Śląsku, która zaczęła działalność 1 września 1945 roku. Mieści się ona w budynku Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej „Symfonia”. Obecnie (stan na 2026 roku) posiada około 140 tys. woluminów, wśród których znajdują się nuty, książki, czasopisma, starodruki, rękopisy, dokumenty życia muzycznego i dokumenty dźwiękowe. Przy bibliotece działa też Archiwum Śląskiej Kultury Muzycznej, założone w 1968 roku.
Inne jednostki Międzywydziałowe Studium Pedagogiczne Wydawnictwo Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach
Baza naukowo-dydaktyczna mały|Sala koncertowa Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej „Symfonia” (2007)
Uczelnia mieści się w pięciu budynkach. Zabytkowy, neogotycki gmach w przy ulicy Wojewódzkiej 33 pochodzi z przełomu XIX i XX wieku, w latach 1922–1929 był siedzibą Sejmu Śląskiego i Urzędu Wojewódzkiego. Został on połączony przestrzennym atrium z nowoczesnym budynkiem Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej „Symfonia” (projekt Tomasza Koniora), oddanym do użytku w 2007 roku, w którym mieści się sala koncertowa na 470 miejsc, biblioteka z czytelnią, laboratorium dźwięku, sala do zajęć terapeutycznych, pracownia komputerowa, a także restauracja. Atrium połączone jest także z budynkiem przy ulicy Zacisze 3, który także posiada walory zabytkowe: w latach 1922–1939 w willi tej mieszkał pierwszy marszałek Sejmu Śląskiego, Konstanty Wolny. Obecnie mieszczą się tam gabinety władz uczelni oraz biura. Akademia Muzyczna dysponuje także budynkiem dydaktycznym przy ulicy Zacisze 5 oraz Domem Studenta przy ulicy Z. Krasińskiego 27 mieszczącym 168 miejsc z przeznaczeniem dla studentów oraz 20 miejsc w pokojach gościnnych.
Działalność kulturalna mały|Kwartet saksofonowy – występ podczas I Śląskiego Festiwalu Jazzowego (2006)
Akademia Muzyczna om. Karola Szymanowskiego w Katowicach to ważny punkt na mapie muzycznej Górnego Śląska. Odbywają się tutaj liczne koncerty, warsztaty, konkursy i sesje naukowe. Zespoły Akademii prowadzą ożywioną działalność artystyczną dając każdego roku po kilka koncertów.