Stare Chechło (niem. Alt Chechlau, Alt-Chechlau) – dawna wieś i gmina jednostkowa na Górnym Śląsku, od 1929 roku znajdująca się w granicach Świerklańca. Współcześnie nazwa ma charakter historyczny i lokalny; nie występuje w rejestrze TERYT jako urzędowa część wsi.
Teren dawnej miejscowości znajduje się w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim i gminie Świerklaniec. Jej zasadnicza zabudowa rozciągała się wzdłuż dzisiejszej ulicy Głównej. Z obszarem Starego Chechła związany był również Żabieniec, oznaczany na dawnych mapach jako ZabinietzTopographische Karte 1:25 000, arkusz 5579 „Tarnowitz”, 1925; Mapa szczegółowa Polski 1:25 000, arkusz P47-S28-A „Tarnowskie Góry”, 1933..
Położenie i układ osadniczy
Stare Chechło zajmowało północną część obszaru współczesnego Świerklańca. Zabudowa wsi skupiała się przede wszystkim wzdłuż drogi odpowiadającej obecnej ulicy Głównej. Na zachód i południowy zachód od niej znajdowały się tereny związane z dawną siedzibą właścicieli dóbr świerklanieckich, obejmującą zamek, pałac i park.
Dawna wieś miała odmienny charakter od położonego w sąsiedztwie obszaru dworskiego Świerklaniec. Stare Chechło było osadą wiejską, natomiast Świerklaniec stanowił ośrodek rozległych dóbr rezydencjonalnych rodu Henckel von Donnersmarck.
Na północ od Starego Chechła znajduje się Nowe Chechło, utworzone w 1776 roku jako kolonia przy istniejącej wcześniej osadzie Chechło.
Nazwa
Przed powstaniem Nowego Chechła miejscowość była określana jako Chechło. Człon „Stare” służył odróżnieniu istniejącej wcześniej wsi od założonej w XVIII wieku kolonii, która otrzymała nazwę Nowe Chechło.
Nazwa Chechło bywa wywodzona od dawnego określenia terenów podmokłych lub mokradeł. Taką interpretację przytaczają również materiały historyczne gminy Świerklaniec.
W dokumentach i kartografii niemieckojęzycznej miejscowość występowała pod nazwami Alt Chechlau oraz Alt-Chechlau.
Historia
Do początku XIX wieku
Stare Chechło należało do historycznych osad położonych w sąsiedztwie dóbr świerklanieckich. Od XVII wieku dobra te pozostawały własnością Donnersmarcków.
Po zajęciu większości Śląska przez Królestwo Prus w 1742 roku miejscowość znalazła się w granicach państwa pruskiego. Administracyjnie należała do powiatu bytomskiego.
W 1776 roku Erdmann Gustaw Henckel von Donnersmarck założył na północ od istniejącego Chechła nową kolonię. Początkowo nazywano ją m.in. Nową Wsią i Colonią, a następnie Nowym Chechłem. Od tego czasu starsza osada była określana jako Stare Chechło.
XIX wiek
W XIX wieku Stare Chechło pozostawało samodzielną wsią i gminą wiejską. Funkcjonował także odrębny obszar dworski o tej samej nazwie.
Miejscowość miała charakter rolniczy, jednak część mieszkańców znajdowała zatrudnienie w rozwijających się zakładach górniczych i przemysłowych okolic Tarnowskich Gór i Bytomia. W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich Stare Chechło wymieniono jako wieś w powiecie bytomskim, której mieszkańcy pracowali m.in. w pobliskich kopalniach.
Odrębność miejscowości dokumentują księgi gruntowe prowadzone dla Starego Chechła pod niemiecką nazwą Alt Chechlau.
Włączenie do Polski
Po I wojnie światowej oraz podziale Górnego Śląska Stare Chechło znalazło się w 1922 roku w granicach II Rzeczypospolitej. Należało do autonomicznego województwa śląskiego i powiatu tarnogórskiego.
Początkowo odrębnie funkcjonowały gmina Stare Chechło i obszar dworski Stare Chechło. Obszar dworski został zniesiony w pierwszej połowie lat 20. XX wieku.
Na mapach z okresu międzywojennego zabudowa Starego Chechła była nadal wyraźnie oddzielana od Świerklańca, będącego wcześniej obszarem dworskim związanym z rezydencją Donnersmarcków.
Połączenie ze Świerklańcem
Odrębna gmina Stare Chechło została zniesiona 1 kwietnia 1929 roku, a jej terytorium włączono do gminy Świerklaniec. Połączenie poprzedzały spory między Starym Chechłem, Nowym Chechłem i Świerklańcem dotyczące m.in. podziału majątku wspólnego związku szkolnego.
Po zmianie administracyjnej nazwa Stare Chechło przestała oznaczać samodzielną gminę, lecz nadal była stosowana w dokumentach, kartografii i miejscowej tradycji jako określenie dawnej wsi.
Po 1945 roku
Po II wojnie światowej Stare Chechło pozostało częścią Świerklańca. W miarę rozwoju zabudowy granice między dawną wsią, obszarem dworskim Świerklaniec i sąsiednimi przysiółkami uległy zatarciu.
W latach 1975–1998 obszar należał do województwa katowickiego, a od 1999 roku znajduje się w województwie śląskim.
Współcześnie Stare Chechło nie jest odrębnym sołectwem ani urzędową częścią miejscowości. Dawny obszar wsi należy do sołectwa Świerklaniec.
Przypisy
Kategoria:Świerklaniec