Teresa Janina Smolińska (ur. 1950 w Kostowie) – polska folklorystka, literaturoznawczyni, kulturoznawczyni, etnolożka, śląskoznawczyni, doktor habilitowana nauk humanistycznych w dyscyplinie literaturoznawstwo, profesor Uniwersytetu Opolskiego (UO).
Życiorys Ukończyła filologię polską na Wydziale Filologiczno-Historycznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Powstańców Śląskich (WSP) w Opolu (1973), na tym Wydziale obroniła pracę doktorską pt.Charakterystyka gawędziarstwa ludowego we współczesnej kulturze polskiej (1983) i habilitowała się na podstawie dorobku i książki Rodzina o sobie. Folklorystyczny aspekt rodzinnej tradycji kulturowej (1993). Od 1974 r. zatrudniona w Katedrze Folklorystyki Instytutu Filologii Polskiej UO. Kierowniczka Katedry Folklorystyki i Kulturoznawstwa UO (1996–2016)A. Brzozowska-Krajka, Folklorystyka na Śląsku Opolskim, „Twórczość Ludowa” 1997, nr 1, s. 36–37; T. Smolińska, Katedra Folklorystyki Uniwersytetu Opolskiego, „Twórczość Ludowa” 1995, nr 2-3, s. 58–60; T. Smolińska, Półwiecze badań nad folklorem. O dorobku i perspektywach badawczych Katedry Kulturoznawstwa i Folklorystyki Uniwersytetu Opolskiego, „Twórczość Ludowa” 2016, nr 3-4, s. 35–41; Teresa Smolińska, wywiad przeprowadziła A. Gomóła, [w:] P.J. Fereński, A. Gomóła, P. Majewski, K. Moraczewski, Historia mówiona polskiego kulturoznawstwa, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra, 2017, s. 115–149., wicedyrektorka Instytutu Filologii Polskiej UO (1993–1996). Członkini Prezydium Komitetu Nauk Etnologicznych (KNE) Polskiej Akademii Nauk (PAN) (2015-2019).
Członkini Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (PTL) (1989–2019), wiceprezeska PTL (1996 –1999, 2002–2015). Współpracuje ze słowackimi etnologami oraz folklorystami, wraz z nimi realizuje projekty naukoweStudia orawskie, red. naukowa M. Papierz, Kraków 2018; T. Smolińska, Orawa – przeszłość i współczesność w badaniach polsko-słowackich, „Twórczość Ludowa” 2018, nr 1-2, s. 42–45; Oravské študie, kolektiv autorov, Bratislava 2018..
Zainteresowania badawcze Folklor polski i słowiański, regionalizm, pogranicza etniczne, kultura ludowa (tradycyjna i współczesna), religijność i pobożność ludowa, niematerialne dziedzictwo kulturowe; tradycje kolędnicze w procesie przemian, stereotypowe portrety „obcych” (przykład Słowacji i Słowaków)T. Smolińska, Tradycyjny obraz Słowaka w Polsce, „Kontakty”, t. 6: 2006, s. 7–15; tejże, Obraz Słowacji i Słowaków wśród pollskich studentów (cz. 1), „Kontakty”, t. 6: 2007, s. 31–41; Slovensko-Poľsko. Bilaterálne vzťahy v procese transfomácie, ed. J. Hvišč, Bratislava 2008.. Współpracuje ze społecznościami lokalnymi (m.in. na Górnym Śląsku), twórcami ludowymi, zespołami folklorystycznymi, instytucjami kultury.
Pełnione funkcje członkini Komitetu Nauk Etnologicznych PAN (od 2011) przewodnicząca Komisji Folklorystycznej KNE PAN (2011–2023) członkini Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych przy Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego (od 2004) członkini Prezydium Międzynarodowej Organizacji Sztuki Ludowej (International Organization of Folk Art – IOV) Sekcja Polska (od 2015) członkini Rady Programowej Opolskiego Oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych (STL) (od 1980) wiceprzewodnicząca Rady Głównej STL w Lublinie (od 2009) członkini Rady Muzeum przy Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu (od 1998) członkini Rady Naukowej Instytutu im. Oskara Kolberga (od 2012)
Odznaczenia i medale Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1982) Brązowy Krzyż Zasługi (1986) Odznaka „Zasłużony dla ruchu regionalnego” (1988) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1996) Nagroda i Medal im. Zygmunta Glogera (1999) Nagroda i Medal im. Wojciecha Korfantego (2000) Złoty Krzyż Zasługi (2002) Odznaka honorowa Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Zasłużony dla Kultury Polskiej (2007) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2010) Medal Mickiewicz – Puszkin (2010)Dni Rosji na Opolszczyźnie. Kronika, „Forum Akademickie” 2010, nr 5, s. 6. Nagroda Honorowa Ziemi Gogolińskiej – Statuetka Karolinki (2017) Medal im. Mariana Mikuty „Zasłużonemu dla Kultury Teatralnej” (2019)J.I.Wójcik, Opolskie laureatki Medalu im. Mariana Mikuty, „Indeks” 2019, nr 1-2, s. 5, 96–97..
Wybrane publikacje Książki 1986 Jo wóm trocha połosprawiom … Współcześni gawędziarze ludowi na Śląsku. Opole: Instytut Śląski. 1987 Z wybranych problemów dawnej i współczesnej sztuki opowiadania. Opole: Wydawnictwo WSP w Opolu. 1989 Jak starka swego Zeflika na powstanie wysłała. Ludowe opowieści powstańcze. Katowice: Śląski Instytut Naukowy. 1992 Rodzina o sobie. Folklorystyczny aspekt rodzinnej tradycji kulturowej. Opole: „Zeszyty Naukowe WSP” w Opolu.
Prace pod redakcją 2002 Z dziejów i dorobku folklorystyki śląskiej (do 1939 roku). Opole: Wydawnictwo UO [wraz z J. Pośpiechem]. 2004 Pobożność ludowa w życiu liturgiczno-religijnym i w kulturze. Opole: Wydział Teologiczny UO [wraz z ks. R. Pierskałą]. 2010 Między kulturą ludową a masową. Historia, teraźniejszość i perspektywy badań, red. nauk.…, Kraków – Opole: Wydawnictwo „Scriptum”. 2011 Nowe konteksty badań folklorystycznych. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze [wraz z J. Hajduk-Nijakowską].
Artykuły 2004 Współczesne kolędowanie bożonarodzeniowe. Między misterium a widowiskiem. [W:] Pobożność ludowa w życiu liturgiczno-religijnym i w kulturze. Red. ks. R. Pierskała, T. Smolińska. Opole: Wydział Teologiczny UO, s. 215–230. 2011 Współczesny homo narrans. Wyzwanie dla badaczy folkloru. [W:] Nowe konteksty badań folklorystycznych. Red. J. Hajduk-Nijakowska, T. Smolińska. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, s. 105–129. 2011 „Nowe” tradycje w obrzędowości dorocznej na Górnym Śląsku. [W:] Tradycja w kontekstach kulturowych. T. 4. Red. J. Adamowski, M. Wójcicka. Lublin: Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 189–202. 2014 W kręgu inspiracji badawczych Profesora Józefa Burszty: od folkloru do folkloryzmu. [W:] Od etnografii wsi do antropologii współczesności. Tom dedykowany pamięci Profesora Józefa Burszty w setną rocznicę urodzin. Red. W. Dohnal. Poznań: KNE PAN, Instytut im. Oskara Kolberga, s. 209–239. 2015 Contemporary Ritual Spectacles In the Streets of Polish Cities. „Slovenský Národopis/ Slovak Ethnology”, č. 2, s. 116–132. 2015 Researches of Culture Confronted with the „Treasures of Culinary Heritage” in Upper Silesia as Described in the Most Recent Cookbooks. „Łódzkie Studia Etnograficzne”, t. 54, s. 164–194. 2015 Miejsce Oskara Kolberga w badaniach śląskoznawczych, [w:] Ja daję właśnie materiał… O dziele Oskara Kolberga w dwusetną rocznicę jego urodzin. Red. E. Antyborzec. Poznań: Instytut im. Oskara Kolberga, s. 473–489. 2015 Stereotypy Słowaków w kulturze polskiej. [W:] Słowacy – Historia i kultura. Red. R. Stoličná, Z. Kłodnicki. Szreniawa: Wyd. Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie, s. 61–78. 2018 Stół weselny na Górnym Śląsku w procesie przemian. [W:] Dziedzictwo kulinarne w kontekstach tradycyjnych i współczesnych. Red. J. Adamowski, M. Tymochowicz. Lublin: Muzeum Lubelskie, s. 75–89. 2020 Současná kulturní tradice Němců ve Slezsku: vstříc folklorismu. „Národopisná Revue”, nr 4, s. 275–284.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Opolskiego Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Polscy folkloryści Kategoria:Polscy etnografowie Kategoria:Polscy etnolodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Opolskiego Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Etnologicznych PAN Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego