Pomnik Bartolomea Colleoniego w Wenecji (w źródłach również jako: posąg Colleoniego, Pomnik konny kondotiera Bartolomea Colleoniego) – renesansowy pomnik konny autorstwa Andrei del Verrocchia. Znajduje się na placu św. Jana i Pawła w Wenecji.
Historia Posąg przedstawia kondotiera Bartolomea Colleoniego. Jako dożywotni kondotier z sukcesami dowodził siłami weneckimi w kampaniach przeciwko sąsiednim miastom-państwom. Przed swoją śmiercią w 1475 roku Colleoni obiecał zapisać Republice Weneckiej swój majątek w zamian za wystawieniu mu pomnika konnego na placu św. Marka. Podczas debaty senat uznał, że plac ten jest zbyt eksponowany, wobec czego zdecydowano się ustawić pomnik na placu przy kościele św. Jana i Pawła. W 1479 roku zorganizowano konkurs, który miał wyznaczyć wykonawcę dzieła. Konkurs wygrał Andrea del Verrocchio, który wcześniej przywiózł do Wenecji makietę pomnika wykonaną z wosku.
Pracując nad posągiem Verrocchio pragnął przyćmić sławę Gattamelaty Donatella. Prace nad rzeźbą rozpoczęły się w 1481 roku. Do końca roku Verrocchio zdołał ulepić gliniany model konia. Kompozycja konia była wzorowana na Gattamelacie. Verrocchio zdecydował się pokazać jeźdźca zupełnie inaczej niż Donatello. Postać kondotiera została odchylona do tyłu, jego głowa została lekko podniesiona. Rzeźbiarz nie zdołał ukończyć pomnika przed swoją śmiercią w 1488 roku. W testamencie polecił dokończenie dzieła swojemu uczniowi Lorenzowi di Credi, który kontynuował prace. Rada Wenecji nie zgadzając się z zapisem w testamencie Verrocchia odsunęła Lorenza di Credi z powierzonych prac. Ukończenie rzeźby powierzono weneckiemu odlewnikowi . Zbudował on podstawę i wykonał odlew w brązie. Dzieło ukończono w 1489 roku, jednak jego odsłonięcie miało miejsce w roku 21 marca 1496.
W pracach nad pomnikiem mógł uczestniczyć nastoletni Leonardo da Vinci, będący uczniem Verrocchia.
W 1919 roku pomnik został poddany pracom konserwatorskim. Kolejne prace przeprowadziło w 2003 roku World Monuments Fund.
Opis Pomnik mierzy 395 cm wysokości bez podstawy. Został wykonany z brązu, jego powierzchnia była pozłacana. W porównaniu do pomnika Gattamelaty Donatella, kondotier na pomniku Verrocchia jest odziany we współczesną zbroję (a nie pseudoantyczną), a koń obraca się i unosi jedno kopyto bez podparcia. Wizerunek Gattamelaty jest spokojny i dostojny, podczas gdy Colleoni został pokazany jako mężczyzna pełen energii i zdecydowania o ponurej i zdecydowanej twarzy. Wizerunek Colleoniego jest zgodny z przekazani, jakoby kondotier wyróżniał się za życia brutalnością. Rosyjski historyk sztuki Michaił Ałpatow, porównując oba pomniki, krytycznie odniósł się do pomnika Verrocchia, określając dramatyczność posągu jako nieco wymuszoną.
Na pasku rządu końskiego, biegnącego w poprzek podbrzusza konia, znajduje się inskrypcja Alessandra Leopardiego.
Wizerunek Colleoniego mógł był inspiracją dla terribilitá Dawida Michała Anioła.
Repliki Na początku XX wieku w Szczecinie odsłonięto kopię rzeźby. Posąg w 1948 roku przeniesiono do Warszawy, gdzie został umieszczony na dziedzińcu Akademii Sztuk Pięknych. Replika wróciła do Szczecina w 2002 roku. W tym samym roku w Warszawie odsłonięto kolejną replikę pomnika Colleoniego. Inna kopia rzeźby znajduje się w Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie.
Przypisy
Colleoni, Wenecja Colleoni, Wenecja Wenecja Wenecja Kategoria:Rzeźby renesansowe Kategoria:Rzeźby z XV wieku