thumb|Bezlist zwyczajny Bezlist (Buxbaumia) – rodzaj mchów (prątników) z monotypowej rodziny bezlistowate Buxbaumiaceace i rzędu bezlistowce Buxbaumiales. Obejmuje 12 gatunków. Rośliny te występują w Eurazji i Ameryce Północnej, w rozproszeniu w strefie tropikalnej oraz w Australii i na wyspach Pacyfiku, w tym Nowej Zelandii. W Polsce rosną dwa gatunki z tego rodzaju – dość częsty, naziemny bezlist zwyczajny B. aphylla i bardzo rzadki, rosnący na starych pniach drzew bezlist okrywowy B. viridis. Ze względu na bardzo silną redukcję gametofitu, rośliny te stają się widoczne po wytworzeniu sporofitu. W tej postaci wyróżniają się charakterystycznymi, skośnymi puszkami zarodni.
Nazwa naukowa tego taksonu upamiętnia niemieckiego botanika Johanna Buxbauma (1693–1730).
Morfologia Splątek Podziemny jest przejrzysty, błoniasty, a nadziemny zielony. Gametofit Dwupienny i jednoroczny, bardzo silnie zredukowany. Rośliny męskie rozwijają się wprost na splątku, na jego krótkim odgałęzieniu i są bardzo drobne – widoczne tylko pod mikroskopem. Składają się z muszlowatego, bezzieleniowego listka otulającego kulistą plemnię rozwijającą się na zgiętym trzonku. Rośliny żeńskie mają nierozgałęzioną łodyżkę długości do 1 mm zwieńczoną rodnią. Na łodyżce rozwija się kilka jajowatych listków pozbawionych żebra, w dolnej części łodyżki zielonych, w górze bezbarwnych. W miarę dojrzewania sporofitu listki stają się bezbarwne, brunatnieją i zmieniają się w kłębki nitek. Sporofit Stosunkowo duży, w porównaniu zwłaszcza do gametofitów – osiąga do 2 cm wysokości. Seta gruba, prosto wzniesiona, szorstka i zwykle czerwonobrązowa. Puszka zarodni jajowata, z górną częścią płaską lub słabo wypukłą i często skośną. Dolna część silnie wypukła. Dodatkowo obie części puszki często zróżnicowane barwnie. Wieczko puszki stożkowate lub naparstkowate. Czepek drobny – okrywa tylko wieczko, gładki i stożkowaty, szybko odpadający. Wewnątrz puszki woreczek zarodnikowy z szeroką kolumienką i dużym przestworem powietrznym oddzielającym go od ściany zarodni. Perystom jest podwójny. Wewnętrzny ma postać silnie sfałdowanej i zwężającej się ku górze błony, a zewnętrzny składa się z pojedynczego lub kilku (do 4) koncentrycznych szeregów ząbków.
Systematyka Monotypowy rząd bezlistowce Buxbaumiales M. Fleisch. należy do podklasy Buxbaumiidae Doweld, klasy prątniki Bryopsida Rothm., podgromady Bryophytina Engler, gromady mchy Bryophyta Schimp. Do rzędu należy jedna rodzina – bezlistowate Buxbaumiaceae Schimp. i jeden rodzaj bezlist Buxbaumia Hedw. Dawniej bezlistowce włączano do klasy płonników Polytrichopsida.
Wykaz gatunków Buxbaumia aphylla Hedw. – bezlist zwyczajny Buxbaumia colyerae Burges Buxbaumia himalayensis Udar, S.C. Srivast. & D. Kumar Buxbaumia javanica Müll. Hal. Buxbaumia minakatae S. Okamura Buxbaumia novae-zelandiae Dixon Buxbaumia piperi Best Buxbaumia punctata P.C. Chen & X.J. Li Buxbaumia symmetrica P.C. Chen & X.J. Li Buxbaumia tasmanica Mitt. Buxbaumia thorsborneae I.G. Stone Buxbaumia viridis (DC.) Moug. & Nestl. – bezlist okrywowy
Przypisy
Kategoria:Bezlistowce